Author: Buy Khmer Book

និទ្ធ័ន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកជំនួញដែលបិទទ្វារដោយនិទ្ធនភាព។

និទ្ធនភាព

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពជំនួញដែលគ្មានប្រាក់សងជំពាក់ ជាហេតុនាំឱ្យម្ចាស់បំណុលលែងជឿទុកចិត្ត។

និទ្ទោសកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការលើកលែងប្រកាន់ទោសទូទៅ លិខិតចេញពីអំណាចនីតិបញ្ញត្តិ លើកលែង​ឱ្យចោទប្រកាន់នូវហេតុការណ៍ណាមួយ ដែលត្រូវមានទោស ព្រមទាំងបដិសេធទណ្ឌវាទចោលទៀត ។

និទ្ទេសវារៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. —វារ ) វារៈ ឬសង្កាត់សេចក្ដីដែលសម្ដែងចែកញែក ។

និទ្ទេសបទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) បទដែលសម្ដែងចែកញែក, បទដែលញែកចេញជាសង្កាត់ ឬជាវគ្គមួយៗ ។
ឧទាហរណ៍៖​​ ពន្យល់និទ្ទេសបទ, សិក្សានិទ្ទេសបទ ។

និទ្ទេស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ការសម្ដែងចែកញែកសេចក្តី, សេចក្តីដែលសម្ដែងចែកញែកជាសង្កាត់ៗ
ឧទាហរណ៍៖ ធម៌ក្នុងគម្ពីរវិសុទ្ធិមគ្គ ចែកចេញជា៣និទ្ទេស គឺ សីលនិទ្ទេស, សមាធិនិទ្ទេស, បញ្ញានិទ្ទេស ។ ( ម. ព. វិសុទ្ធិមគ្គ ផង ) ។

                   ការចេញឈ្មោះ ការយកមកជាសំអាង ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សេចក្ដីដែលចុះដោយសង្ខេប នៅលើរឹមទំព័រ ឬនៅខាងចុងទំព័រនៃលិខិតណាមួយ។

និទ្ទន្តកា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដែលគ្មានធ្មេញ ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលគ្មានធ្មេញ ។

និទ្ទណ្ឌភាព

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការមិនធ្វើទោសតាមកំហុស ។

និទ៌ោស

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. និរទោស ) ។

និទ៌េស

មានន័យថា ( ម. ព. និរទេស ) ។

និទ៌ុក្ខ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. និរទុក្ខ ) ។

និទាយាទភាព

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ភាពឥតអ្នកត្រូវទទួលមរតក ។

និទានវចនៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. និទានកថា ) ។

និទានកថា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) សម្ដីសម្ដែងរឿង, ពាក្យថ្លែងរឿង ( ព. ទេ. ) ។

និទាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ហេតុ, ដើមហេតុ, ដើមទង គន្លង; រឿង, រឿងតំណាល ។
ឧទាហរណ៍៖ នាំនិទាន, ទាញយកនិទានមកសម្ដែង ។ ខ្មែរយើងប្រើជា កិ. ក៏មាន : ស្តាប់គេនិទានរឿង គឺស្តាប់គេសម្ដែងឬនិយាយរឿង ។

និទាឃៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ឈ្មោះរដូវមួយប្រើតាមសុរិយគតិ ជារដូវក្តៅ មាន ៩២ ថ្ងៃ រាប់ពីត្រឹមថ្ងៃទី ២១ ខែមីនា ( ម៉ារ្ស ) ដល់ថ្ងៃទី ២១ ខែមិថុនា ( យូវ៉ាំង ) ។

និទស្សន្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចំនួនប្រាប់ឱ្យគុណឡើងនៃបរិមាណ(ពី-គ)។

និទស្សន៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. និទស្សន ) ការពន្យល់ឲ្យឃើញហេតុផល, គ្រឿងអាង, ឧទាហរណ៍; ព័ស្តុតាង, តឹកតាង ។
ឧទាហរណ៍៖ រឿងនេះឥតមានអ្វីជានិទស្សន៍ទេ, សូមជ្រាបតាមនិទស្សន៍នេះចុះ ។

                 នីតិកាលនៃសភាទាំងពីរ មានកំណត់តែត្រឹម ៤ ឆ្នាំ។ នីតិកោសល (—សល់) អ្នកឈ្លាសក្នុងច្បាប់, ដែលវាងវៃខាងច្បាប់ ។ នីតិក្រម លំដាប់នៃច្បាប់; ទម្រង់ការរបស់ច្បាប់ គឺរបៀបដែលចៅក្រមត្រូវធ្វើក្នុងការអង្កេតពិនិត្យសាកសួរពីបទល្មើសផ្សេងៗ ។ នីតិនិយម ការកំណត់យកតាមច្បាប់, សេចក្តីស្មោះត្រង់ចំពោះច្បាប់រាជការសម្រាប់រដ្ឋ ។ នីតិប្បញ្ញត្តិ ( —តិប-បាញ់-ញ៉ាត់ ) បញ្ញត្តិរបស់ច្បាប់, ការតែងតាំងច្បាប់, ការបង្គាប់ឲ្យធ្វើតាមច្បាប់ : នីតិប្បញ្ញត្តិជាភារៈរបស់សភា ។ នីតិបុគ្គល អ្នករៀបរៀងច្បាប់, អ្នកតែងតាំងច្បាប់ ។ នីតិប្រតិបត្តិ (—ប្រៈតិបាត់) ការប្រតិបត្តិតាមច្បាប់, សេចក្តីគោរពច្បាប់ ។ នីតិសម្បទា (—សាំ-ប៉ៈ—) ការដល់ព្រម, សមប្រកប, បរិបូណ៌ដោយច្បាប់, ការមានសិទ្ធិគ្រប់គ្រាន់តាមផ្លូវច្បាប់ ។ នីតិសាស្ត្រ គម្ពីរឬក្បួនខ្នាតស្តីពីច្បាប់ ។ ល ។

និត្យ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សំ . ) ច្បាប់; ឧបាយជាគ្រឿងណែនាំ; បែបផែន; ទំនឹមទំនៀម, ប្រពៃណី ។ នីតិកម្ម (—កាំ) ការធ្វើច្បាប់, សិទ្ធិតែងច្បាប់, អង្គច្បាប់ សម្រាប់រដ្ឋនីមួយៗ ។ នីតិកាល កាលរបស់នីតិ, រយៈកាលរបស់សភាអ្នកតែងតាំងច្បាប់។

និណ៌េត្រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. និរណេត្រ ) ។

និជ្ជីវជាតិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សារជាតិជាសំណល់នៃរូបធាតុអអ្សូត ចេញពីថ្លើមមកលាយនឹងទឹកមូត្រ​។

និជ្ជជនភាព

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទីកន្លែងឆ្ងាយដាច់ស្រយាល ដែលកម្រមានមនុស្សទៅមក (ម.ព វិវេកភាព)​។

និច្ចាល

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កូនសណ្តូន ទម្ងន់ដែលដាក់ក្នុងបាតនាវា កុំឱ្យឃ្លោង ​​​។

និច្ចការ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា កិច្ចកាល និត្យភាព រយៈកាលដែលតាំងនៅយូរ ។

និច្ច

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. ; សំ. និត្យ ) ទៀង, ពិត, មែន; រឿយៗ, មិនដែលដាច់ : នៅជានិច្ច ។ និច្ចកាល ( និច-ចៈ—) កិ.វិ. (បា. ; សំ. និត្យ + កាល) រាល់កាល, រាល់វេលា : ធ្វើការជានិច្ចកាល, ទៅមកជានិច្ចកាល ។ និច្ចភត្ត (—ភាត់) ន. ភត្តដែលមានបម្រុងជានិច្ច, ភោជនាហារដែលបម្រុងទុករាល់ពេលវេលា ។ ពាក្យនេះ សព្វថ្ងៃប្រើសំដៅយកប្រាក់ប្រចាំខែជាតម្លៃបច្ច័យ ៤ មានចីវរប្បច្ច័យជាដើម ដែលគេបានបវារណាចំពោះបព្វជិតក្នុងពុទ្ធសាសនា ។ និច្ចសម័យ ( ម. ព. និច្ចកាល) ។ និច្ចសីល ន. សីលដែលរក្សាបានរៀងរាល់ថ្ងៃ ឥតមានកំណត់ថ្ងៃនេះឬថ្ងៃនោះ ឬសីលដែលទទួលសមាទានតែម្តងក្នុងថ្ងៃណាមួយ ក៏អាចតាំងនៅបានជានិច្ចតទៅ វៀរលែងតែអ្នកសមាទាននោះប្រព្រឹត្តកន្លងអង្គរបស់សីល ( បានដល់សីល ៥ ) ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ( បា. ; សំ. និត្យ ) ទៀង, ពិត, មែន; រឿយៗ, មិនដែលដាច់ : នៅជានិច្ច ។ និច្ចកាល ( និច-ចៈ—) កិ.វិ. (បា. ; សំ. និត្យ + កាល) រាល់កាល, រាល់វេលា : ធ្វើការជានិច្ចកាល, ទៅមកជានិច្ចកាល ។ និច្ចភត្ត (—ភាត់) ន. ភត្តដែលមានបម្រុងជានិច្ច, ភោជនាហារដែលបម្រុងទុករាល់ពេលវេលា ។ ពាក្យនេះ សព្វថ្ងៃប្រើសំដៅយកប្រាក់ប្រចាំខែជាតម្លៃបច្ច័យ ៤ មានចីវរប្បច្ច័យជាដើម ដែលគេបានបវារណាចំពោះបព្វជិតក្នុងពុទ្ធសាសនា ។ និច្ចសម័យ ( ម. ព. និច្ចកាល) ។ និច្ចសីល ន. សីលដែលរក្សាបានរៀងរាល់ថ្ងៃ ឥតមានកំណត់ថ្ងៃនេះឬថ្ងៃនោះ ឬសីលដែលទទួលសមាទានតែម្តងក្នុងថ្ងៃណាមួយ ក៏អាចតាំងនៅបានជានិច្ចតទៅ វៀរលែងតែអ្នកសមាទាននោះប្រព្រឹត្តកន្លងអង្គរបស់សីល ( បានដល់សីល ៥ ) ។

និចុតសិលា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្មដែលដុះច្រូងច្រាង នៅបាតរូងភ្នំ ដោយទឹកភ្លៀង​ច្រោះ​ចុណ្ណីសិលា (ម.ព នោះ) ។

និចលភាព

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពអ្វីៗដែលស្ងៀមឈឹង ដែលឥតកម្រើក ការប្រឆាំងតប ដោយនៅ​ស្ងៀម​តែមិនទទួលស្តាប់បង្គាប់ ។

និចល

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលស្ងៀមឈឹង ឥតកម្រើកកាយ ដែលស្លាប់គំនិតស្តូក ។

និង

?ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ( បារ. et ) សព្ទជាសន្ធាន ជាទ្វន្ទ្វ សម្រាប់និយាយតពាក្យឬតឃ្លារបះពីមួយទៅមួយ ដែលមានដំណើរសេចក្ដីថា ទាំង, ព្រមទាំង, ផង, នេះផង, នុះផង ។
ឧទាហរណ៍៖ អ្នកនិងខ្ញុំ, គោនិងក្របី; ផ្ទះនេះផ្ទះនុ៎ះនិងផ្ទះឯណោះ ; សុខនិងទុក្ខ ; ទៅនិងមិនទៅ ; ឲ្យនិងមិនឲ្យ ; យកចាននិងផ្តិលមកផង ។ ល ។ (ម. ព. នឹង កិ. នុ., នឹង គុ. ឬ កិ. វិ., នឹង អា. និ. , នឹង អា. និ. ហ្នឹង វិ. ស. ទៀតផង) ។

និឃណ្តសាស្រ្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្បួនខ្នាតសម្រាប់សិក្សាពីដើមកំណើតនៃអត្ថន័យ​របស់ពាក្យ ។

និគ្រោធារាម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះវត្តមួយនៅក្បែរស្ទឹងរោហិណីជិតក្រុងកបិលវត្ថុ ដែលពួកព្រះញាតិនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធព្រមព្រៀងគ្នាសាងថ្វាយព្រះអង្គ ។

និគ្រោធព្រឹក្ស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. និគ្រោធរុក្ខ; សំ. ន្យគ្រោធវ្ឫក្ស ) ដើមជ្រៃ ។

និគ្រោធ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ; សំ. ន្យគ្រោធ ) ជ្រៃ, ដើមជ្រៃ ។
ឧទាហរណ៍៖ ជ្រកក្រោមម្លប់និគ្រោធ ។

និគ្រន្ថ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. និគ៌្រន្ថ; បា. និគ្គណ្ឋ “អ្នកដែលប្រាសចាកកិលេសជាគ្រឿងដោតក្រងឬកិលេសជាគ្រឿងចាក់ស្រេះហើយ…”) បព្វជិតពួកមួយបួសក្រៅពុទ្ធសាសនា ប្រកាន់លទ្ធិថា ខ្លួនជាមនុស្សកម្ចាត់កិលេសដែលចាក់ស្រេះនៅក្នុងសន្ដានឲ្យជ្រះអស់ហើយ ( អចេលកៈ ឬ អាជីវក ) ។

និគ្គហិត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. និគ្គហិត ឬ និគ្គហីត ) ឈ្មោះគ្រឿងសម្គាល់មានរូបសណ្ឋានជាសូន្យមូលយ៉ាងនេះ “”o”” រាប់ចូលជាព្យញ្ជនៈដែរ, មានសំឡេងដូចតួ “ង” ប្រកបក៏មាន ដូចតួ “ម” ប្រកបក៏មាន ។
សំ. និង បា. រាប់និគ្គហិតនេះចូលក្នុងពួកព្យញ្ជនៈសេសវគ្គផងដែរ អានថា អ័ង ឬ អ័ម ។ ឯទម្លាប់នៃជនបរទេសខ្លះ គេអានថា អ្ហ៊ិង ឬ អ្ហ៊ិម ឲ្យគ្រាន់តែឮសំឡេងដូចគេគ្រហឹមងំក្នុងច្រមុះប៉ុណ្ណោះ ដោយគេយល់ថាអានកុំឲ្យឮច្បាស់ថា អ័ង ឬ អ័ម ដើម្បិឲ្យនិគ្គហិតនេះអាចរលាស់សំឡេងផ្សំនឹងស្រៈ ឥ, ឧ ហើយនិងស្រៈឯទៀតខ្លះបានដោយងាយ សម្រាប់ភាសារបស់គេ . . . ។

និគ៌ុណ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. និរគុណ ) ។

និគមវចនៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ពាក្យបន្ថែម គឺសេចក្តីបញ្ជាក់សង្ខេបខ្លីៗ ត្រួតថែមលើពាក្យដែលបាននិយាយយ៉ាងពិស្ដារពីខាងដើមម្ដងរួចហើយ គឺពាក្យពន្យល់ដោយរួបរួមសេចក្តីចុងក្រោយបង្អស់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ធម្មកថិក មុននឹងបញ្ចប់ធម៌ទេសនា តែងតែសម្តែងនូវនិគមវចនៈដើម្បីញ៉ាំងអ្នកស្ដាប់ឲ្យចងចាំនូវគោលធម៌ដែលលោកបានសម្ដែងមកហើយ ។

                    សំដីបញ្ចប់នៃសុន្ទរកថា ដោយស្រង់ការណ៍សំខាន់ យកមកបញ្ជាក់សេចក្តីឱ្យច្បាស់លាស់ ។

និគម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ប្រជុំភូមិច្រើន គឺតំបន់ដែលមានមេភូមិម្នាក់ជាអ្នកត្រួតត្រា; ទីផ្សារនីមួយៗក្នុងខែត្រក្រៅ ( ពាក្យនេះមានប្រើតែពីក្នុងសម័យបុរាណ ) ។

និក្ខេបបទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) បទ ឬមាតិការឿងដែលលើកយកមកដាក់ជាគោល ដើម្បីអធិប្បាយពង្រីកសេចក្តីឲ្យល្មមស្ដាប់បាន ។ ពាក្យនេះ សព្វថ្ងៃប្រើសំដៅយកសៀវភៅដែលបេក្ខជនតែងឡើងហើយដាក់ជូនឲ្យគណៈមេប្រយោគពិនិត្យក្នុងការប្រឡងយកថ្នាក់បណ្ឌិតផ្នែកវិជ្ជាណាមួយ ។
ឧទាហរណ៍៖ និក្ខេបបទផ្នែកខាងទស្សនវិជ្ជា; ខ្ញុំបានជូននិក្ខេបបទដល់គណៈមេប្រយោគរួចហើយ ( បារ. Thése ) ។

                   សៀវភៅរបស់បេក្ខជន ដែលប្រឡងយកថ្នាក់បណ្ឌិតក្នុងវិជ្ជា​ណាមួយ ដាក់ជូនទៅឱ្យគណៈមេប្រយោគពិនិត្យ សេចក្តីស្នើគំនិតរបស់ជនណាមួយ ។

និក្ខេបគ្គាហក

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមាន ឬឱ្យបាននូវសិទ្ធិនិក្ខេប ។

និក្ខេប

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សិទ្ធិភណ្ឌិក (សិទ្ធិពេញលក្ខណៈទៅលើវត្ថុ) ដែលធានាដោយឥតដកយកវត្ថុពី​ម្ចាស់ដើមឡើយ ។

និក្ខិត្តកររបស់រតនាគារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ដោយអនុលោមតាមច្បាប់ និងបទបញ្ជាទាំងឡាយឬដោយអំណាចនៃអនុសញ្ញា និក្ខិត្តកររបស់រតនាគារជាអង្គការ និងឯកជននានា ដែលផ្ញើទុកមូលនិធិនៅរតនាគារក្នុងនាមជាកាតព្វកិច្ច ឬដោយឥតបង្ខំ ឬដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើប្រតិបត្តិការចំណូលនិងចំណាយ តាមរយៈគណនេយ្យកររបស់រតនាគារ។ វៀរលែងតែមានការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ និក្ខិត្តករម្នាក់អាចបើកគណនីតែមួយគត់នៅរតនាគារ។

និក្ខិតភណ្ឌធានា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បា្រក់ធានា គឺប្រាក់ដែលម្ចាស់ទំនិញបង់ទុកនៅក្រុមគយ ដើម្បីធានាប្រាក់ពន្ធសរុប ដែលត្រូវបង់ក្នុងកាលកំណត់ ។

និក្ខិតភណ្ឌទិដ្ឋា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា និក្ខិតភណ្ឌដែលសាមីខ្លួនជាម្ចាស់ អាចដកយកវិញនៅពេលណា​ក៏បាន ។

និក្ខិតភណ្ឌគយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទំនិញដែលទុកក្នុងឃ្លាំងគយ ចាំឱ្យម្ចាស់បង់ពន្ធ ។

និក្ខិតភណ្ឌ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ថុដែលគេទុកក្នុងឃ្លាំង ឬដែលគេផ្ញើទុកឱ្យរក្សា ។

និក្កឌ្ឍនកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបណ្តេញចាកពួក ឬគណៈ ។

និក្កង្ខា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ការគ្មានសេចក្តីសង្ស័យ, ការអស់សេចក្តីងឿងឆ្ងល់ ។
ឧទាហរណ៍៖ និក្កង្ខារមែងមិនមាននៅក្នុងសន្ដានបុថុជ្ជន ។

និកាយិក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកប្រកាន់បក្សពួក និកាយ​ គណបក្ស ឬទស្សនវិជ្ជាណាមួយហួសហេតុ (ដោយតាំងចិត្តថា ពួករបស់ខ្លួនចេះតែប្រសើរជាងគេ) ដែលមានគំនិតរាក់ ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា អ្នកប្រកាន់បក្សពួក និកាយ​ គណបក្ស ឬទស្សន វិជ្ជាណាមួយហួសហេតុ (ដោយតាំងចិត្តថា ពួករបស់ខ្លួនចេះតែប្រសើរជាងគេ) ដែលមានគំនិតរាក់ ។

និកាយព័ន្ធ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មនុស្សអ្នកប្រកាន់ពួក និកាយ ។

និកាយនិយម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លក្ខណៈរបស់និកាយិក ។

និកាយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ពួក, ក្រុម, ហ្វូង, ប្រជុំ ។ ឈ្មោះគម្ពីរសុត្តន្តបិដកដែលចែកចេញជា៥ពួកគឺ ទីឃនិកាយ, មជ្ឈិមនិកាយ, សំយុត្តនិកាយ, អង្គុត្តរនិកាយ, ខុទ្ទកនិកាយ ។ពួកនីមួយៗដែលមានលទ្ធិផ្សេងគ្នា ឬដែលមានបែបបទ, កិច្ចការផ្សេងគ្នា ក៏ហៅថា និកាយ ដូចពាក្យថា ទក្ខិណនិកាយ, ឧត្តរនិកាយ, ធម្មយុត្តិកនិកាយ, មហានិកាយ, ពលនិកាយ, សត្តនិកាយ ជាដើម (ម. ព. ទាំងនោះ) ។
ឧទាហរណ៍៖ ការប្រកាន់និកាយហួសហេតុពេក ជាប្រភពនៃសាមគ្គីភេទ ទាំងជាមូលដ្ឋានឲ្យកើតមានមានះក្រាស់កម្រនឹងទម្រុឌទម្រោមផងទៀត ។

និករថលជលិកសត្វ

មានន័យថា (ម.ព. ថលជលិកសត្វ)

និករ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ពួក, ហ្វូង ។ សត្តនិករ ពួកសត្វ, ពួកសត្វលោក ។

និកម្មវេលាមិនពេញ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា និកម្មវេលាដែលកម្មករលៃពេលចែកគ្នាធ្វើការ ដូចយ៉ាង​កម្មករត្រីចក្រយាន ដែលធ្វើការតែពេលយប់ៗជាដើម ។

និកម្មវេលាពេញ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា និកម្មវេលាដែលកម្មកររកការងារធ្វើមិនបានសោះ ដោយត្រូវថៅកែបណ្តេញមិនដឹងខ្លួន ។

និកម្មវេលាក្លែង

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា និកម្មវេលាដោយមិនបានចាប់ភ្លឹក ។

និកម្មវេលា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រដូវដែលសកម្មភាពឧស្សាហកម្មគាំងដំណើរ ពេលដែលមនុស្សឈប់ធ្វើការងារ ។

និកម្មភាព

មានន័យថា ភាពគ្មានការងារធ្វើកើតឡើងក្នុងស្ថានភាពដែលមនុស្សម្នាក់ដល់អាយុធ្វើការ មានសមត្ថភាព និងមានបំណងធ្វើការ បានខិតខំស្វែងរកការងារធ្វើ ប៉ុន្តែពុំអាចរកការងារបាន។
ឧទាហរណ៍៖ បច្ចុន្នប្បនេះ និកម្មភាពនៅកម្ពុជាបានថយចុះគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ខណៈពេលដែលមានក្រុមហ៊ុនវិនិយោគបានបង្កើតការងារជាច្រើន។

និកម្មជន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនអ្នកឥតការធ្វើ (ដោយរកមិនបានឬត្រូវថៅកែបណ្តេញ)។

នាំអាទិ៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. អាទិ “ខាងដើម, ជាដើម; ការផ្ដើម” ) នាំផ្ដើម, នាំឲ្យគេផ្ដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ នាំអាទិ៍ឲ្យធ្វើ; នែ, កុំនាំអាទិ៍អ្ហឺ!; ខ្ញុំកំពុងតែធ្វើការស្រាប់តែគេមកនាំអាទិ៍និយាយបែកសាពីនេះហើយពីនោះទៀត ខាតការអស់ ។

នាំពា

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា អើពើ, យកចិត្តទុកដាក់, ស្រវាស្រទេញ
ឧទាហរណ៍៖ នៅស្ងៀមពុំនាំពា គឺនៅស្ងៀមពុំស្ដី ពុំរវល់ ។ ច្រើនប្រើតែក្នុងកាព្យ : ហៃកែវពុំងា ម្ដេចមិននាំពា នៅស្ងៀមដល់ណា បើមិនគទេ ចូរលាន់វាចា ថាម៉េចក៏ថា ឲ្យឮមកចុះ។ ( សាស្ត្រាល្បែងច្រើនរឿង ) ។

នាំ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា យកទៅឬយកមកជាមួយផង ។
ឧទាហរណ៍៖ នាំគ្រាប់ពោត, នាំគោ, នាំស្រូវ ។

                  បបួលឲ្យធ្វើ, ឲ្យតាម ដោយនូវសម្រួលចិត្ត, ឲ្យជឿ, ឲ្យព្រមតាម ។
ឧទាហរណ៍៖ នាំរកស៊ី, នាំឲ្យស្លូត, នាំឲ្យចេះដឹង, នាំឲ្យព្រើល ។

                  បណ្ដាល ឬបង្វឹកឲ្យប្រែគំនិត, ឲ្យក្លាយ ។
ឧទាហរណ៍៖ គប់ពាល ពាលនាំឲ្យខុសក្រៃ គប់ប្រាជ្ញវាងវៃ ប្រាជ្ញនាំឲ្យត្រឹមត្រូវ ។ ល ។

នាឡិកា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ; សំ. នាឌិកា ) ឈ្មោះមាត្រាសម្រាប់រាប់វេលាចំនួន ៦០ នាទី គឹ ៦០ មីនុត ( ហៅថា មួយនាឡិកា គឺមួយម៉ោង ) ។ ប្រដាប់សម្រាប់ប្រើរាប់ម៉ោងនុ៎ះឯង ក៏ហៅ នាឡិកា ដែរ ។
ឧទាហរណ៍៖ នាឡិកាចងដៃ, នាឡិកាដក់, នាឡិកាព្យួរ, នាឡិការោទ៍ ។

នាឡិ

មានន័យថា ( ម. ព. នាលិ ) ។

នាហ្មឺន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. នាម៉ឺន ) ។

នាសិការោគ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. នាសិករោគ ) ។

នាសិកា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. នាសា ) ។

នាសិករោគ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) រោគដែលកើតក្នុងច្រមុះ គឺរោគផ្ដាសាយ, រោគឫសដូងហៀរសំបោរ, រោគឫសដូងច្រមុះជាដើម (រ. ស. ) ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះនាសិករោគ ។

នាសិកដ្ឋានជៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ដែលមានទីកើតសំឡេងត្រង់ច្រមុះ ( ម. ព. សកដ្ឋាននាសិកជៈ ទៀតផង ) ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា.) ដែលមានទីកើតសំឡេងត្រង់ច្រមុះ ( ម. ព. សកដ្ឋាននាសិកជៈ ទៀតផង ) ។

នាសិក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. នាសា ) ។

នាសា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. នាសា, នាសិកា) ច្រមុះ ( រ. ស. )
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះនាសា ឬ ព្រះនាសិក ។

នាសនៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. នាសន ) ។

នាសនា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) មើលក្នុងពាក្យ នាសនង្គ ( ព. វិ. ពុ. ) ។

នាសនង្គ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. នាសនា + អង្គ > នាសនង្គ ) អង្គនៃសេចក្តីវិនាស គឺការប្រព្រឹត្តកន្លងសិក្ខាបទ ដែលជាហេតុឲ្យសាមណេរមានទោសត្រូវ ទណ្ឌកម្ម មានការបង្គាប់ឲ្យបោសសម្អាតវត្តនិងការប្រើឲ្យដងទឹកសម្រាប់ប្រើប្រាស់និងទឹកឆាន់ជាដើម ហៅថា ទណ្ឌកម្មនាសនា; ដាក់ទណ្ឌកម្មមិនឲ្យចេញចូលត្រង់ទីនេះឬទីនោះជាដើម ហៅថា សំវាសនាសនា, បើភិក្ខុវិញ ហាមមិនឲ្យរួមសំវាសជាមួយនឹងសង្ឃ ក៏ហៅថា សំវាសនាសនា ដែរ; សង្ឃត្រូវផ្សឹកចេញឲ្យទៅជាគ្រហស្ថ ហៅថា លិង្គនាសនា; ទណ្ឌកម្មទាំង៣យ៉ាងនេះ ហៅថា នាសនង្គ “អង្គនៃនាសនា” ( ព. វិ. ពុ. ) ។

នាសន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. នាសន) សេចក្តីវិនាស, ដំណើរខូចខាត; ការធ្វើឲ្យវិនាស, ឲ្យខូតខាត ។

នាវូបករណ៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. នាវា + ឧបករណ) គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងនាវាធំតូចទាំងពួង ។
ឧទាហរណ៍៖ ដងក្តោង, ស្លាបក្តោង, យុថ្កា… ជានាវូបករណ៍ ។

នាវិកបតី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. —បតិ ) ដូចគ្នានឹង នាវិកនាយក ដែរ ។ បើស្ត្រីជា នាវិកបតានី ។

នាវិកនាយក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា.) នាយទូក, ដង្ខៅទូក . . . ។ បើស្ត្រីជា នាវិកនាយិកា ។

នាវិក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) អ្នកដើរទូក… ។ បើស្ត្រីជា នាវិកា ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) អ្នកដើរទូក… ។ បើស្ត្រីជា នាវិកា ។

នាវាវេតន៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សោហ៊ុយថ្លៃដឹកនាំទំនិញតាមនាវា ។

នាវាវិចារី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកប្រដាប់នាវា ដោយគ្រឿងបរិក្ខារផ្សេងៗ។

នាវារោងចក្រនៃភាគី ឬនាវានៃភាគី

?ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា បណ្តានាវារោងចក្រ និងបណ្តានាវា៖ (i)-ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងដែនដីនៃភាគី (ii)-ដែលបើកបរក្រោមទង់ជាតិនៃភាគី (iii)-ដែលមានយ៉ាងហោចណាស់ហាសិប (៥០) ភាគរយ កាន់កាប់ដោយបណ្តាជនជាតិ នៃភាគីមួយ ឬច្រើននៃបណ្តាភាគី ឬដោយនីតិបុគ្គលមួយរូប ដែលមានការិយាល័យមេនៅក្នុងភាគីមួយដែលក្នុងនោះមានតំណាងនានា មានប្រធានក្រុមប្រឹក្សានាយក ហើយសមាជិកភាគច្រើននៃក្រុមប្រឹក្សានេះ គឺជាបណ្តាជនជាតិនៃភាគី ១ ឬច្រើននៃបណ្តាភាគីហើយដែលមានភាគហ៊ុនយ៉ាងហោចណាស់ (៥០) ភាគរយ កាន់កាប់ដោយបណ្តាជនជាតិ ឬបណ្តានីតិបុគ្គលនៃភាគីមួយ ឬច្រើននៃបណ្តាភាគី និង (iv)-ដែលមានយ៉ាងតិច (៧៥) ភាគរយ នៃចំនួនសរុបនៃអ្នកគ្រប់គ្រង មន្ត្រី និងនាវិក ជាជនជាតិនៃភាគីមួយ ឬច្រើននៃបណ្តាភាគី។

នាវាភារវេតក៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកជួលនាវាមកដឹកនាំយកកំរៃឈ្នួល ឬអ្នកទទួលដឹក​ទំនិញ​យក​ឈ្នួលពីអ្នកដទៃ ។

នាវាភារវេតកិច្ច, នាវាវិចារភណ្ឌ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការរៀបចំ និងការរកគ្រឿងបរិក្ខារសម្រាប់ធ្វើ​នាវាចរណ៍ ។

នាវាភណ្ឌ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទំនិញដែលផ្ទុកក្នុងនាវា។

នាវានេសាទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ជលយានគ្រប់ប្រភេទដែលគេបំពាក់ឧបករណ៍នេសាទសម្រាប់នេសាទ។

នាវាចរណ៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការធ្វើដំណើរនៃទូក កប៉ាល់តាមសមុទ្រ ឬទន្លេធំៗ សិល្បៈខាងការធ្វើដំណើរ ដូចខាងលើ ។

នាវា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ; សំ. នៅ ) ទូក, សំពៅ, កប៉ាល់…
ឧទាហរណ៍៖ (រ. ស. ) ព្រះទីនាំងនាវា (ម. ព. ទីន័ង ឬ ទីនាំង ផង) ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, គយ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. នាវាគ្រប់ប្រភេទដែលមិនត្រូវបានភ្ជាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ទៅនឹងបាតសមុទ្រ រួមមាន៖ ក-នាវាដែលមានការគាំទ្រប្រកបដោយថាមពល។ខ-នាវាដែលអាចមុជទឹកបាន ឬ គ-នាវាដទៃទៀតណាដែលអណ្ដែត។ ២. អគារសមុទ្រនៃប្រភេទណាមួយក៏ដោយ ដែលមិនស្ថិតជាប់ជាអចិន្ត្រៃយ៍ទៅនឹងបាតសមុទ្រ រាប់បញ្ចូលទាំងនាវាដែលដើរដោយកម្លាំងថាមពល នាវាមុជទឹក ឬនាវាបណ្តែតទឹកផ្សេងៗទៀត។

នាវ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ម៉ៅយក, ប្រកាន់ទុក ។
ឧទាហរណ៍៖ ទំនិញនេះ ខ្ញុំបាននាវទុកទាំងអស់ ។

នាលិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ; សំ. នាឌិ “ទង; ឡត; ឈ្មោះទម្ងន់ម្យ៉ាងដែលថ្លឹង…” ) ទម្ងន់ ១៦ ម្លឹង ។ រង្វាល់តូចមួយប្រភេទសម្រាប់វាល់អង្ករ ឬវាល់គ្រាប់អ្វីៗ មានគ្រាប់សណ្ដែកបាយជាដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្ករមួយនាឡិ (សរសេរជា នាល ឬ នាឡ ក៏មាន) ។

នាល

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះប្រទាលទឹកមួយប្រភេទដុះលើត្រឹប ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រទាលនាល ។

នារីរ័ត្ន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. នារីរត្ន ) ។

នារីរត្ន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. នារីរត្ន; បា. នារីរតន ) ស្ត្រីដែលមានលម្អ និងចរិយាដ៏ប្រសើរទុកស្មើកែវវិសេស ( ស្ត្រីកែវ ) ។

នារីផល

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. នារី “ស្រី” + ផល “ផ្លែ” ) ឈ្មោះឈើមានផ្លែរូបដូចជាស្រីក្រមុំ មានតែក្នុងព្រៃហិមពាន្ត; មានតំណាលក្នុងរឿងបុរាណថា វេលាដែលឈើនេះមានផ្កាផ្លែ, ពួកពិទ្យាធរជ្រួលជ្រើមដណ្ដើមគ្នាបេះផ្កានិងផ្លែឈើនោះ ដោយសេចក្តីស្នេហាខ្លាំង ។

នារីក្លាហាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ស្ត្រីក្លាហាន គឺស្ត្រីជាពលរដ្ឋធម្មតាដែលស្លៀកពាក់ឯកសណ្ឋានជាទាហាន ក្នុងគ្រាស្រុកទេសមានភ័យអាសន្ន ជាជំនួយដល់ក្រុមទាហានក្នុងក្របខ័ណ្ឌ ( ជាគូដៃនឹង ជីវពល ) ។

នារី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ស្ត្រី, មនុស្សស្រី, នាង ។ ម. ព. នរៈ ទៀតផង ។

នារាយណ៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. នារាយណ ) នាមម្យ៉ាងរបស់វិស្ណុ; នាមនេះហៅដោយអានុភាពដែលវិស្ណុចេះបែងភាគឲ្យកើតជារូបផ្សេងៗ មានរូបមនុស្សជាដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះនារាយណ៍បែងភាគ (មាននិយាយក្នុងរឿងរាមាយណៈ) ។ ច្រើនប្រើឃ្លាតក្លាយជា ន្រាយ ឬ ន្រាយ ណ៍ ត្រូវលែងប្រើ ។

នារទជាតក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា.) ឈ្មោះជាតកមួយមានក្នុងរឿងទសជាតក៍ ។

នារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានអាការទេរដោយដំណើររត់ឬដោយជ្រាលស្រួលមិនចោត ។
ឧទាហរណ៍៖ រត់នារ ឬ រត់ខ្នងនារ គឺរត់បន្ទេរខ្នងបន្តិច ។ ដីនារ គឹដីដែលមានសណ្ឋានជ្រាលស្រួល ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមានអាការទេរដោយដំណើររត់ឬដោយជ្រាលស្រួលមិនចោត ។
ឧទាហរណ៍៖ រត់នារ ឬ រត់ខ្នងនារ គឺរត់បន្ទេរខ្នងបន្តិច ។ ដីនារ គឹដីដែលមានសណ្ឋានជ្រាលស្រួល ។