Category: A Khmer Dictionary

បវត្តិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បវត្តិ; សំ.ប្រវ្ឫត្តិ ) ដំណឹង; ការប្រព្រឹត្តទៅ ឬការប្រព្រឹត្តរៀងមក; ពង្សាវតារ, របាក្សត្រ ។ បវត្តិការណ៍ ឬ បវត្តិហេតុ ( ប៉ៈវ៉ាត់-តិ– ) ហេតុ, ដំណើរនៃបវត្តិ ។ បវត្តិកាល បច្ចុប្បន្នកាល ។ បវត្តិរូប ដំណឹង; រឿងរ៉ាវ; ពង្សាវតាររបស់រូបបុគ្គលនីមួយៗ ។ បវត្តិសាស្ត្រ ឬ ប្រវត្តិសាស្ត្រ គម្ពីរ, ក្បួនសម្ដែងអំពីពង្សាវតារឬអំពីរបាក្សត្រ, អំពីសន្ដតិវង្ស ។

បល្ល័ង្ក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បល្លង្ក; សំ. បយ៌ង្ក ) ភ្នែន; ទែនសម្រាប់អង្គុយពែន; ព្រះទែនសម្រាប់ព្រះពុទ្ធឬព្រះរាជាទ្រង់គង់ពែនព្រះបាទ ។ បល្ល័ង្ករត្ន ឬ រតនបល្ល័ង្ក បល្ល័ង្ករតនៈ គឺបល្ល័ង្កដាំត្បូង ឬបល្ល័ង្កពេជ្រ ។

បលាណ្ឌកូល

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ត្រកូលរុក្ខជាតិដែលមានដើមខ្ទឹមសជាតួយ៉ាង។

បរោហិត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យក្លាយឃ្លាតពីពាក្យ បុរោហិត (ម. ព. នោះ) ។

បរោ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. បរោ ឬ បរេ ) ដទៃ, ទីទៃ; ដែលប្រព្រឹត្តឆ្វេងក្រៅធម៌ ក្រៅច្បាប់; ដែលគម្រក់ចោលម្សៀត ។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សបរោ, របស់បរោ ។

                  បរេបរោ ឬ បរែបរោ ( ប៉ៈរ៉េប៉ៈរ៉ោ ឬ ប៉ៈរ៉ែ– ) គុ. ឬ កិ. វិ. ដែលខ្ជីខ្ជា; គំរោះឬទ្រគោះបោះបោក : សម្ដីបរេបរោ; និយាយបរែបរោតាមតែរួចពីមាត់ ។

បរែ

មានន័យថា ( ម. ព. បរោ ) ។

បរេ

មានន័យថា ( ម. ព. បរោ ) ។

បរុសសព្ទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ផរុសសព្ទ ) ។

បរីក្សា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិញ្ញាសាជាគ្រឿងល្បងឱ្យដឹងពីសម្បទា ទោះមានមកពីកំណើត ឬការ​ពត់ហាត់បានមកក៏ដោយ (ការជន្លឱ្យដឹង) ។

បរិហីនភាព

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបាត់បង់នូវទ្រព្យ ឬអត្ថប្រយោជន៍ ការខ្វះខាតគ្រឿង​ចាំបាច់ ការវៀរដោយចេតនា ។

បរិហារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា.) ការពោលដោះស្រាយ, ការពោលដោះប្រស្នា; ការរក្សា, ការថែទាំ : ធ្វើបរិហារ ។ ពាក្យនេះខ្មែរយើងប្រើជា កិ. ឬ កិ.វិ. ( អ. ថ. បហា ) : ដើរបរិហារ, និយាយបរិហារ គឺនិយាយផ្សាយសេចក្ដីឲ្យឮសាយសុស ( ច្រើនប្រើតែខាងការនិយាយអាក្រក់ពីគេ ) : កុំបរិហារកេរ្តិ៍គេ ។

បរិស្ថានអនុគ្រោះ

មានន័យថា លក្ខណៈ ឬលក្ខខណ្ឌអំណោយផលសម្រាប់ដំណើរការធុរកិច្ច។
ឧទាហរណ៍៖ ស្ថិរភាពនយោបាយ និងស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចជាបរិស្ថានអនុគ្រោះសម្រាប់ការប្រកបអាជីវកម្មនៅកម្ពុជា។

បរិស្ថានវិទ្យា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្នែកនៃជីវសាស្រ្ត (ម.ព. នោះ) សម្រាប់សិក្សាពីការប្រៀបធៀបនូវសត្វមាន​ជីវិត ទៅនឹងទីកើតរបស់វា ។

បរិស័ទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បរិឞទ៑, បា. បរិសា ) ពួកជនដែលប្រជុំគ្នា : ថ្ងៃនេះ មានបរិស័ទមកជួបជុំច្រើនគ្នា។ ពួកជនដែលស្ម័គ្រចិត្តរួមគំនិតធ្វើការរបរចូលគ្នា, ក្រុមហ៊ុន, សមាគម : បរិស័ទសាមគ្គីមិត្ត… ។ ភិក្ខុសាម័ញ្ញធម្មតាក្រៅពីលោកចៅអធិការនិងសាមណេរ ក៏ហៅថា បរិស័ទ ដែរ ( អ. ថ. ប-ស័ត ) : ក្នុងវត្តនេះមានលោកបរិស័ទ ៥០ អង្គ ។ សរសេរជា បរិសទ្យ ដូច្នេះក៏បាន ។

បរិសោធន៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការធ្វើឱ្យបរិសុទ្ធនូវផលិតផល ដោយចាត់ចែងយកកម្ទេច ឬគ្រឿងមន្ទិលចេញ​ ។

បរិសោធនដ្ឋាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទីដែលបរិសោធលោហធាតុ​ ។

បរិសោធ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើឱ្យបរិសុទ្ធថែមទៀត គឺយកគ្រឿងមន្ទិលចេញ។

បរិសូន្យ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបង្ហិនបំផ្លាញ លទ្ធផលដែលកើតពីអំពើនេះ ។

បរិសុទ្ធ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា.) ដែល​ស្អាត ឥត​សៅហ្មង ឥត​មោះមៃ។
ឧទាហរណ៍៖ ចិត្ត​បរិសុទ្ធ មនុស្ស​បរិសុទ្ធ ទ្រព្យ​បរិសុទ្ធ សីល​បរិសុទ្ធ។

បរិសិដ្ឋរោគ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រោគរលាកពោះវៀនទាល់​ ។

បរិសទ្យ

មានន័យថា ដូច​គ្នា​នឹង បរិស័ទ ដែរ។

បរិវេណហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា បរិវេណសាធារណៈ ឬកាន់កាប់ដោយឯកជនដែលផ្ដល់ ឬបែងចែកសេវាកម្ម ដូចជា ទឹក ប្រព័ន្ធលូ ទឹក ថាមពល ប្រេងឥន្ធនៈ ឬគមនាគមន៍ ដើម្បីផលប្រយោជន៍សាធារណជន ។

បរិវេណ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ទី​ជិត​ខាង​ដែល​ព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ រោង​ថែវ​ដែល​ព័ទ្ធ​ជុំ​វិញ​ប្រាសាទ​ឬ​គ្រឹហា​ជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ បរិវេណ​វត្ត បរិវេណ​សាលា​រៀន។

បរិវិសទាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចំនួនប្រាក់ដែលអ្នកចូលត្រូវបង់ ប្រាក់ជាជំនួយដោយ​ក្តី​អនុគ្រោះ​ ។

បរិវិសករ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនដែលធ្វើបរិវិសកម្ម​ ។

បរិវិសកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការសុំចុះឈ្មោះចូលក្នុងសមាគម ឬគណបក្សនយោបាយណា​មួយ ការចុះហត្ថលេខានៅក្រោមលិខិតទុកជាកិច្ចសន្យា​ ។

បរិវិតក្ក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បរិវិតក៌ ) សេចក្ដីត្រិះរិះ, តម្រិះ, សេចក្ដីជញ្ជឹងគិត ។
ឧទាហរណ៍៖ មានបរិវិតក្ក ។

                 ដើម្បីឲ្យភាសាជាតិមានឧត្តមភាព, ត្រូវអានថា ប៉ៈ រ៉ិវិតក់ ឬ ប៉ៈ រ៉ិ វិត័ក-កៈ តាមគួរដល់ការប្រកប, ពុំគួរអានថា ប៉ៈរ៉ិវិតុក ឡើយ, ទោះបីធ្លាប់មាត់ហើយ ក៏គួរតែលះបង់ទម្លាប់នោះចេញ ( កុំឲ្យអ្នកហ្មត់ចត់គេរិះគន់បាន ) ។

បរិវាសទាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទណ្ឌកម្មដែលតម្រូវទៅលើអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាបអ្នកប្រព្រឹត្តឱ្យ​ទាស់​ខុសនឹងបញ្ញត្តិ​ ។

បរិវាសកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ឈ្មោះទណ្ឌកម្ម សម្រាប់ដាក់ទោសផ្ចាលភិក្ខុក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលត្រូវអាបត្តិសង្ឃាទិសេស ។
ឧទាហរណ៍៖ ចូលបរិវាសកម្ម ឬ ចូលបរិវាស ។

បរិវាស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ដូច​គ្នា​នឹង បរិវាស​កម្ម ។

បរិវារស័ព្ទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) សព្ទ​ដាក់​ប្រើ​អម​នឹង​សព្ទ​ដទៃ​ដែល​មាន​ន័យ​ប្រហាក់​ប្រហែល​គ្នា​នឹង​សព្ទ​ដើម។ ពាក្យ​សម្រាប់​ផ្សំ​ដើម។
ឧទាហរណ៍៖ រាតត្បាត ត្រងត្រាប់ សណ្ដាប់​ធ្នាប់។

បរិវារសម្ប័ទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បរិវារសំបទ៑; បា. –សម្បទា ) ការប្រកបព្រមឬបរិបូណ៍ដោយបរិវារ ។
ឧទាហរណ៍៖ មានភោគសម្ប័ទនិងបរិវារសម្ប័ទ ។

បរិវារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. បរិវារ ) អ្នកចោមរោមកំដរ, អ្នកហែហមជាកិត្តិយស; អ្នកត្រៀមខ្លួនរង់ចាំបម្រើ, អ្នកបម្រើ ។

បរិវត្តន៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការដឹកនាំឱ្យជឿ ឱ្យប្រព្រឹត្តលទ្ធិសាសនា, ការផ្លាស់ប្តូរ ប្តូរមតិ ការដូរ​រូបិយវត្ថុ ទៅនឹងរូបិយវត្ថុមួយទៀត ។

បរិវត្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដឹកនាំឱ្យជឿ ឱ្យចូលកាន់លទ្ធិសាសនា ញ៉ាំងបុគ្គលណាមួយឱ្យប្រែគំនិត មតិ ដូរវត្ថុ​មួយនឹង​មួយ ។

បរិវច្ឆនដ្ឋាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ឈ្មោះ​ថ្នាក់​រៀន​ទី ១១ នៃ​បឋម​សិក្សា​។
ឧទាហរណ៍៖ កុមារ​នេះ​រៀន​នៅ​ថ្នាក់​បរិវច្ឆនដ្ឋាន។

បរិវច្ឆការី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សហការីរបស់សាស្រ្តាចារ្យ ឬគ្រូពេទ្យជាអ្នកជួយរៀបចាត់ចែង​ការ​មុននឹងធ្វើពិសោធន៍ ។

បរិលាភ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចំណែកទ្រព្យបានមកពីមត៌ក ឬពីសមាគម ប្រាក់បៀវត្ស ដែល​បើក​ឱ្យតាមមុខការ ។

បរិរក្ស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.; បា. បរិរក្ខ ឬ បរិរក្ខា ) ការគ្រប់គ្រង, ការបីបាច់, ថែទាំដោយប្រយ័ត្ន ។
ឧទាហរណ៍៖ មនុស្សអ្នកមានបរិរក្ស រមែងបានសេចក្ដីចម្រើន ។

បរិយោសាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បយ៌វសាន ) ទីបំផុត, ទីចប់, សេចក្ដីចប់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ទសពិធរាជធម៌១០មានទានៈជាដើម មានអវិរោធនៈជាបរិយោសាន ។

បរិយាយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បយ៌ាយ ) សេចក្ដីអធិប្បាយដោយផ្សែផ្សំ, ការអធិប្បាយសម្រួលសេចក្ដី ។
ឧទាហរណ៍៖ ពោលដោយបរិយាយ ។ ព. ផ្ទ និប្បរិយាយ ។

បរិយាប័ណ្ណ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សៀវភៅតូចដែលថ្លែងរៀបរាប់ពីស្នាដៃ ពីគ្រឹះស្ថាន ​ជំនួញ ឬកិច្ចការណាមួយ​ ។

បរិយាបន្នកម្មហិរញ្ញវត្ថុ

មានន័យថា សេវាកម្មហិរញ្ញវត្ថុដែលត្រូវបានគេគិតគូរដល់ក្រុមភាគតិច និងក្រុមងាយរងគ្រោះ បានទទួលចំណែកផល ឬជាវិធានការ ឬគោលនយោបាយ ដែលរាប់បញ្ចូល ឬផ្តល់លទ្ធភាពដល់អ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ដើម្បីទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ហិរញ្ញវត្ថុពីដំណើរការនៃការអនុវត្តគម្រោង កម្មវិធី ឬគោលនយោបាយ។
ឧទាហរណ៍៖ ការពង្រីកវិសាលភាពនៃសេវាមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុដល់ជនបទ ជាបរិយាបន្នកម្មហិរញ្ញវត្ថុ មានលក្ខណៈកាន់តែទូលំទូលាយ។

បរិយាបន្នកម្ម

មានន័យថា វិធានការ ឬគោលនយោបាយដែលរាប់បញ្ចូល ឬផ្តល់លទ្ធភាពដល់អ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ដើម្បីទួលអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចពីដំណើរការនៃការអនុវត្ត គម្រោងកម្មវិធី ឬគោលនយោបាយ។
ឧទាហរណ៍៖ ការបង្កលក្ខណៈឱ្យជនពិការមានការងារធ្វើជាបរិយាបន្នកម្មនៃដំណើរការអភិវឌ្ឍសង្គម សេដ្ឋកិច្ច។

បរិយាទាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ថ្លៃវត្ថុ ការចាយ ថ្លៃលក់នៃទំនិញដែលផលិតចេញពីរោងឧស្សាហកម្ម ។

បរិយាកាសសេរី

?ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា ស្រទាប់បរិយាកាសដែលរងឥទ្ធិពលតិចតួចបំផុតពីកម្លាំងកកិតជាមួយផ្ទៃផែនដី ហើយដែលមានរយះកម្ពស់ ចន្លោះពី១០០ម៉ែត្រទៅ១១០០០ម៉ែត្រ។

បរិយាកាសវិនិយោគ

មានន័យថា លក្ខខណ្ឌទាំងឡាយដែលមានឥទ្ធិពលលើការសម្រេចចិត្តរបស់វិនិយោគ។ លក្ខខណ្ឌទាំងនោះមានដូចជា សន្តិភាព សន្តិសុខ ស្ថិរភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចឧក្រិដ្ឋ អស្ថិរភាពនយោបាយ ភាពក្រីក្រ កម្លាំងពលកម្ម ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ គាំទ្រប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ច្បាប់ បទបញ្ញត្តិជាដើម។
ឧទាហរណ៍៖ ការរក្សាបាននូវសន្តិភាព ស្ថិរភាពនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ច និងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវ ស្ពាន និងប្រព័ន្ធច្បាប់បានធ្វើឱ្យបរិយាកាសវិនិយោគនៅកម្ពុជាកាន់តែមានភាពល្អប្រសើរឡើងក្នុងការទាក់ទាញវិនិយោគពីបរទេស។

បរិយាកាសគ្មានផ្សែងថ្នាំជក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, គយ
មានន័យថា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, គយ ខ្យល់ដែលគ្មានផ្សែងថ្នាំជក់ ១០០% រួមទាំងខ្យល់ដែលមិនអាចមើលឃើញផ្សែងថ្នាំជក់ ធុំក្លិន ឬវាស់ស្ទង់បាន។

បរិយាកាស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ; សំ. បយ៌ាកាស ) អាកាសធាតុដែលព័ទ្ធជុំវិញប្រឹថពី ហើយដែលតែងប្រែប្រួលជាប្រក្រតី ( ព. ទ. ) ។ បារ. Atmosphère ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា ការសិក្សាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងទំហំ និងរូបរាងរបស់សារពាង្គកាយ ហើយក្នុងវិស័យព្រៃឈើ បរិធានមាត្រ សំដៅលើទំនាក់ទំនងរវាងអង្កត់ផ្ចិតដើមឈើ កម្ពស់គម្រប់ព្រៃ និងជីវម៉ាស។

បរិយត្តិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ការ​ហាត់​រៀន ការ​រៀន​សូត្រ; ការ​រៀន​ព្រះ​ត្រៃ​បិដក។ បរិយត្តិ​ធម៌ ធម៌​សម្រាប់​រៀន​សូត្រ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះ​ត្រៃ​បិដក​ជា​ព្រះ​បរិយត្តិ​ធម៌។

បរិមាណសុទ្ធ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, គយ
មានន័យថា បរិមាណគ្រឿងញៀន ដោយពុំរាប់បញ្ចូលនូវអង្គធាតុលាយនិងសារធាតុផ្សេងទៀត ដែលគ្មានផ្ទុកគ្រឿងញៀន។

បរិមាណឈើអនុញ្ញាតឱ្យកាប់ប្រចាំឆ្នាំ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា បរិមាណដែលអាចប្រមូលផលបានក្នុងឆ្នាំនីមួយៗ ពីតំបន់ព្រៃសម្បទានណាមួយ ដោយរក្សាបាននូវប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងមិនត្រូវធ្វើការប្រមូលផលឱ្យហួសពីលទ្ធភាពព្រៃឈើផ្ដល់ឱ្យ។ បរិមាណឈើដែលអនុញ្ញាតឱ្យកាប់ប្រចាំឆ្នាំ អាចប្រែប្រួលពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ប៉ុន្ដែត្រូវឱ្យមានតុល្យភាពនូវកម្រិតនិរន្ដរភាពលើសពីរយៈពេល ១០ ឆ្នាំ។

បរិមាណ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ការ​រាប់ ការ​គ្នេរ​មើល​ដោយ​សព្វ​គ្រប់ ប្រមាណ ចំនួន។
ឧទាហរណ៍៖ ផលិត​ផល​ស្រូវ​ក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ ឃើញ​ថា​មាន​បរិមាណ​លើស​ពី​ឆ្នាំ​មុន​ច្រើន មក​ពី​មាន​ទឹក​ភ្លៀង​ស្រួល​ផង កសិករ​ក៏​ធ្វើ​ស្រែ​ដោយ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ណាស់​ផង។

បរិមណ្ឌល

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) វង់មូល, អ្វីៗដែលមានសំណុំមូល ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើមស្វាយនេះមានបរិមណ្ឌលល្អណាស់ ។

                   ដំណើររៀបរយចុះបែបបទ ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្លៀកដណ្ដប់ជាបរិមណ្ឌល គឺស្លៀកដណ្ដប់ត្រឹមត្រូវតាមបែបបទ, ស្លៀកដណ្ដប់ចុះបែប ។

បរិភោគប័ណ្ណ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ប័ណ្ណសម្រាប់ទិញគ្រឿងបរិភោគ, សំបុត្រដែលក្រសួងមានសមត្ថកិច្ចចេញឲ្យសម្រាប់ទិញគ្រឿងបរិភោគផ្សេងៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ នៅប្រទេសកម្ពុជា គេអាចទិញគ្រឿងបរិភោគគ្រប់យ៉ាងបានដោយសេរី មិនបាច់មានបរិភោគប័ណ្ណទេ ។

បរិភោគ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា ) ការចម្អែតអាត្មា (ស៊ី); ការប្រើប្រាស់(ប្រើប្រាស់ទ្រព្យសម្បត្តិឬគ្រឿងប្រើផ្សេងៗមានគ្រឿងស្លៀកដណ្តប់, ផ្ទះលំនៅជាដើម ហៅដោយរួបរួមថា បរិភោគ ដូចគ្នា) ។ ខ្មែរយើងប្រើជា កិ. តាមទម្លាប់ក៏បាន ។
ឧទាហរណ៍៖ បរិភោគភោជន ។

បរិភោក្ដា

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (មើល​ក្នុង​ពាក្យ ភោក្ដា) ។

បរិភាសិកា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. បរិភាសកៈ)។

បរិភាសន៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. —សន) ពាក្យតិះដៀល, ដំណៀល, ការពោលទោសគេ, ការជេរប្រទេច
ឧទាហរណ៍៖ គួរវៀរចាកបរិភាសន៍ ។

បរិភាសកៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. —សក ) អ្នកដែលតិះដៀល, អ្នកជេរប្រទេច, អ្នកដែលហៃពោលទោសគេ; បើស្ត្រីជា បរិភាសិកា ។

បរិភាស

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ពោល​តិះដៀល តិះដៀល ពោល​ទោស​គេ ជេរ​ប្រទេច ។ ប្រើ​ជា គុ. ក៏​បាន
ឧទាហរណ៍៖ ពាក្យ​បរិភាស។

បរិពារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. បរិវារ) ។

បរិពទ្ធភូមិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទីដី ឬព្រំដែនលូកចូលរកគ្នាទៅវិញទៅមក ។

បរិផលិតកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបង្កើតហួសប្រមាណ​ នូវផលិតផលមួយមុខ ឬច្រើនមុខ ។

បរិបូរណ៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. បរិបូរណ) ការគ្រប់គ្រាន់, ដំណើរពេញគ្រប់គ្រាន់, ពេញលេញ, សម្បូរណ៍ ។
ឧទាហរណ៍៖ បរិបូរណ៍​ដោយ​ប្រាជ្ញា ជា​ហេតុ​នាំ​ឲ្យ​ស្គាល់​ការ​ពិត។

បរិបូរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ដែលគ្រប់គ្រាន់, ដែលពេញគ្រប់គ្រាន់, ពេញលេញ, សម្បូរ; ដែលឆ្អែតហើយ : ម្ហូបចំណីបរិបូរ, ទ្រព្យធនបរិបូរ ។ ប្រើជា កិ. ក៏បាន : ណ្ហើយ, ប៉ុណឹ្ណងចុះបរិបូរហើយ ! ។ ប្រើជា កិ. វិ. ក៏បាន : ខ្ញុំទទួលទានបរិបូរហើយ !

បរិបូណ៌

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( សំ.; បា. បរិបុណ្ណ ) ដូចគ្នានឹង បរិបូរ ។
ឧទាហរណ៍៖ ភោជនាហារបរិបូណ៌; អ្នកអញ្ជើញពិសាចុះ ខ្ញុំបរិបូណ៌ហើយ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះខែត្រមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, សព្វថ្ងៃនេះ ដាក់ទៅជាស្រុក ហៅថា ស្រុកបរិបូណ៌ រួមចូលក្នុងខែត្រកំពង់ឆ្នាំង (ម. ព. បរិបូរ និង បរិបូណ៌ គុ. ឬ កិ. ផង) ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ.; បា. បរិបុណ្ណ ) ដូចគ្នានឹង បរិបូរ ។
ឧទាហរណ៍៖ ភោជនាហារបរិបូណ៌; អ្នកអញ្ជើញពិសាចុះ ខ្ញុំបរិបូណ៌ហើយ ។

បរិបុណ្ណហារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភោជនាហារត្រកាល ពោរពាស ដែលគេរៀបចំនៅពេលមាន​មង្គល។

បរិបុណ្ណភាព

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភាពនៃវត្ថុទាំងស្រុង ទាំងមូល​ ដូចយ៉ាងបរិ បុណ្ណភាព​នៃការបង់ប្រាក់ពន្ធ ។

បរិបាលតា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា គុណសម្បតិ្ត ឥទ្ធានុភាពនៃបរិបាល ថៅកែទាំងឡាយ ។

បរិបាល

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចៅហ្វាយនាយ ថៅកែ ជនជាម្ចាស់នៃសហគ្រាស ឧស្សាហកម្ម ឬគ្រឹះស្ថាន​ពាណិជ្ជកម្ម ។

បរិនាយក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បរិណាយក ) អ្នកដឹកនាំ, អ្នកត្រួតត្រាដឹកនាំគេដោយសព្វគ្រប់, ដោយហ្មត់ចត់ ។
ឧទាហរណ៍៖ លោកអភិបាលខែត្រ ជាបរិនាយកក្នុងខែត្ររបស់ខ្លួន, លោកអភិបាលស្រុក ជាបរិនាយកក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន, នាយសង្កាត់ ជាបរិនាយកក្នុងសង្កាត់របស់ខ្លួន ។ ល ។

                   អ្នកដឹកនាំ ចាត់ចែងកិច្ចការ (ច្រើនប្រើខាងនយោបាយ)​ ។

បរិធានមាត្រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា ស្រទាប់ឧស្ម័នជាច្រើនដែលគ្រប់ដណ្តប់ជុំវិញផែនដី។ បរិយាកាសស្ងួតផ្សំស្ទើរទាំងស្រុងពីល្បាយនៃឧស្ម័នអាសូត ៧៨,១% នៃល្បាយគិតជាមាឌ អុកស៊ីសែន ២០,៩% នៃល្បាយគិតជាមាឌ និងឧស្ម័នកម្រ មួយចំនួនទៀត ដូចជា អាកុង ០,៩៣% នៃល្បាយគិតជាមាឌ អេល្យូម និងឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ដូចជា ឧស្ម័នការបូនិច 0,0៣៥% នៃល្បាយគិតជាមាឌ និងអូសូន ។ល។ លើសពីនេះបរិយាកាសក៏ផ្សំឡើងពីចំហាយទឹក ដែលជាឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់មួយប្រភេទមានបរិមាណប្រែប្រួលខ្លាំង ប៉ុន្តែមានប្រមាណ ១% ផងដែរ។

បរិធាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់ប្រើផ្សេងៗ ដូចយ៉ាងម៉ាស៊ីនថតរូប គ្រឿងក្នុងសរីរាវយវៈ​នៃមនុស្ស​ក៏ហៅថា បរិធានបានខ្លះដែរ ដូចយ៉ាងបរិធានជីរណិក គ្រឿងរំលាយអាហារជាដើម​ ។

បរិទេវនាការ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការខ្សិបខ្សួល ការយំសោកអណ្តឺតអណ្តកបោកខ្លួនរៀបរាប់ ជាអនេកបរិយាយ ។

បរិថប

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្លូវដែលត្រាច់ទៅកាន់ទីណាមួយ។

បរិត្តផរណា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបន្ថយច្រើនហួស ឈប់លែងឱ្យចាយនូវធន បត្រ ។

បរិត្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ធម៌​សម្រាប់​ការពារ​សេចក្ដី​អន្តរាយ។
ឧទាហរណ៍៖ និមន្ត​លោក​ចម្រើន​ព្រះ​បរិត្ត។

បរិញ្ញាបត្រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បរិញ្ញា + សំ. បត្រ ) ឈ្មោះសញ្ញាបត្រជាន់ខ្ពស់ នៅក្រោមថ្នាក់បណ្ឌិតមួយថ្នាក់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រឡងជាប់បរិញ្ញាបត្រ ។ ( បារ. Licence ) ។

បរិជន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ជន​នៅ​ជិត​ខាង; បរិពារ; អ្នក​នៅ​ភូមិ​ផង​របង​ជាមួយ; បរិស័ទ គ្នីគ្នា។ (ព. កា.)
ឧទាហរណ៍៖ សង្ឃឹម​បរិជន​នៅ​ជិត​ខាង គេ​សុទ្ធ​តែ​អាង​ថា​មិន​ដឹង គ្នា​ឯង​ក្នុង​ផ្ទះ​ក៏​ធ្មឹង​ៗ តើ​មាន​ទី​ពឹងឯណា​ទៀត។

                  យានិក ជួររៀងគ្នានៃអ្នកបម្រើ សត្វ និងរថ ។ល។ មនុស្សដែលធ្វើការជាចំណុះនាវា ឬយន្តហោះ ។

បរិច្ឆេទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ការកាត់, ការកាត់ឲ្យដាច់ដោយសង្កាត់ ដោយឡែកពីគ្នា, សង្កាត់សេចក្ដីមួយពួកៗ, កណ្ឌ ។
ឧទាហរណ៍៖ បរិច្ឆេទ ទី​១ បរិច្ឆេទ ទី​២; មួយ​បរិច្ឆេទ ពីរ​បរិច្ឆេទ (ម. ព. កាល​បរិច្ឆេទ ក្នុង​ពាក្យ​កាល ១ ន. ផង)។

បរិច្ឆិន្ន

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលជាសម្បត្តិនៃតួយ៉ាង ដូចជាពាក្យថា ពន្ធបរិ-ច្ឆិន្ន គឺពន្ធដែលក្រុមគយហូតយក​តាមមុខទំនិញ ដែលនាំចូលមកក្នុងស្រុក ។

បរិច្ចាគី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកបោះបង់ទ្រព្យសម្បតិ្តរបស់ខ្លួន ដើម្បីអ្នកដទៃ ។

បរិច្ចាគ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បរិត្យាគ ) ការលះ, ការលះទ្រព្យ, ការចំណាយទ្រព្យធ្វើទានឬធ្វើអ្វីមួយឲ្យជាប្រយោជន៍ក្នុងស្រុក ក្នុងនគរ ។ ច្រើនប្រើជា កិ.
ឧទាហរណ៍៖ បរិចា្ចគប្រាក់កាសចែកជាទាន, បរិច្ចាគទ្រព្យឲ្យទាន (ម. ព. ទសពិធរាជធម៌ ផង) ។

                   ការមិនអើពើ មិនរវល់ដល់ខ្លួន។

បរិចារិកា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ស្រីអ្នកបម្រើ គឺស្រីដែលសម្រាប់ប្រើប្រាស់ឲ្យធ្វើការងារផ្សេងៗ ។

បរិចារភាព

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេវកភាព ភាពនៃខ្ញុំកញ្ជះគេ។

បរិចរណ៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរតាមសមុទ្រព័ទ្ធជុំប្រទេសណាមួយ ដំណើរជាទេសចរណ៍ ។

បរិចរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកដែលមិនមានតាំងទីពិតប្រាកដតែមួយកន្លែង ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមិនមានតាំងទីពិតប្រាកដតែមួយកន្លែង ។

បរិចត្តបុគ្គល

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកដែលត្រូវគេបោះបង់លែងយកជាគ្នា។

បរិគមន៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការល្បាតដោយនាវា ដំណើរទេសចរណ៍តាមសមុទ្រ។

បរិក្ខារអេឡិចត្រូនិច

?ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, គយ
មានន័យថា គ្រឿងម៉ាស៊ីន ឬគ្រឿងប្រដាប់ប្រើប្រាស់ ដែលដើរដោយចរន្តអគ្គិសនីបង្កើតជាចរន្តអេឡិចត្រុងនៅលើបន្ទះសៀគ្វី។

បរិក្ខារអគ្គិសនីនិងអេឡិចត្រូនិចដែលប្រើប្រាស់រួច

?ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, គយ
មានន័យថា បរិក្ខារអគ្គិសនីនិងអេឡិចត្រូនិចដែលធ្លាប់បានប្រើរួចហើយ ប៉ុន្តែអាចនៅប្រើបន្តទៀតបាន។

បរិក្ខារអគ្គិសនី

?ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ, គយ
មានន័យថា គ្រឿងប្រដាប់ប្រើប្រាស់ ដែលដើរដោយចរន្តអគ្គិសនី។

បរិក្ខារសម្រួលការបង្ហូរទឹក

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ប្រឡាយ ស្នាមភ្លោះ អាងស្ដុកទឹក ស្ថានីយចម្រោះទឹកកខ្វក់ ទីជម្រាល ឬចំណោត។ល។ ដែលបានរៀបចំនៅតាមបណ្ដោយផ្លូវថ្នល់ សម្រាប់ការពារផ្លូវថ្នល់ បរិក្ខារផ្លូវថ្នល់សុវត្ថិភាពចរាចរណ៍។

បរិក្ខារផ្លូវថ្នល់

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ទីចំណត ទីសំចត ភ្លើងសញ្ញា ផ្លាកសញ្ញាកំណត់ល្បឿន ផ្លាកសញ្ញាបង្ហាញផ្លូវ សញ្ញាចន្លោះគម្លាត គំនូសសញ្ញា ឬរបាំង ឬបរិក្ខារបែងចំណែកផ្លូវ រង្វង់មូល ខឿនបែងចែកទិសចរាចរណ៍ ថ្មចិញ្ចើមផ្លូវ ជញ្ជាំង របងការពារ បង្គោលគីឡូម៉ែត្រ បង្គោលសញ្ញាកំណត់ព្រំ ព្រមទាំងផ្លាកសញ្ញា និងឧបករណ៍បំពាក់ផ្សេងទៀតនៅតាមបណ្ដោយផ្លូវថ្នល់។

បរិក្ខារផ្លូវជាតិ ផ្លូវរថភ្លើង

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា របង របាំងការងារ ផ្ទាំង និងស្លាកសញ្ញា ភ្លើងបំភ្លឺ ភ្លើងចរាចរណ៍ កន្លែងសម្រាក ទីចំណត ស្ថានីយរថភ្លើង ព្រមទាំងសម្ភារៈ និងសំណង់ផ្សេងៗទៀត ដែលបានស្ថាបនាក្នុងដីចំណីផ្លូវជាតិ និងផ្លូវរថភ្លើង ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការប្រើប្រាស់ ឬបម្រើផលប្រយោជន៍ផ្លូវជាតិ និងផ្លូវរថភ្លើង។

បរិក្ខារបែងចំណែកផ្លូវ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា បរិក្ខារសម្រាប់បែងចែកទ្រូងផ្លូវជាពីរចំណែកឱ្យចរាចរណ៍ទៅមក ឬបែកចែកចំណែកនោះជាគន្លងផ្លូវ។ បរិក្ខារបែងចំណែកផ្លូវ មានជាប្រភេទចល័តនិងអចល័ត។

បរិក្ខារនុយក្លេអ៊ែរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា សំដៅលើ៖ក-ម៉ាស៊ីនប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរ រួមមានម៉ាស៊ីនប្រតិកម្មនុយក្លេអ៊ែរ ដែលត្រូវបានដំឡើងនៅក្នុងនាវា យានជំនិះ អាកាសយាន ឬវត្ថុក្នុងលំហអាកាស សម្រាប់ប្រើជាប្រភពថាមពល ដើម្បីគោលបំណងជំរុញទៅមុខ ឬដើម្បីគោលបំណងដទៃទៀត និង ខ-រោងចក្រ ឬយានប្រើប្រាស់ក្នុងផលិតកម្ម រក្សាទុក កែច្នៃ ឬដឹកជញ្ជូនសារធាតុវិទ្យុសកម្ម។

បរិក្ខារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បរិក្សារ ) គ្រឿងប្រដាប់, គ្រឿងប្រដាប់សម្រាប់ប្រើប្រាស់ ។
ឧទាហរណ៍៖ គប្បីថែទាំសម្អាតគ្រឿងបរិក្ខារផ្សេងៗ មានសំពត់ខោអាវជាដើមឲ្យស្អាតជានិច្ច ( ម. ព. អដ្ឋបរិក្ខារ ទៀតផង ) ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា ចំណូលមិនមែនសារពើពន្ធ
មានន័យថា សម្ភារៈសម្រាប់ថ្លឹង ឬវាស់ វាល់ ឬគ្រឿងផ្សំសម្រាប់ឧបករណ៍មាត្រាសាស្រ្ត។

ដកស្រង់​ពី​វចនានុក្រម​សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត

បរិការណ៍

មានន័យថា ការណ៍ទាំងឡាយដែលកើតមុន និងក្រោយព្រឹត្តិការណ៍មួយ។ ពាក្យនេះប្រើខុសពីបរិបទដែលសំដៅដល់ខ្លឹមសារណាមួយដែលត្រូវលើកឡើងនូវពីមុខ ឬពីក្រោយសេចក្តីមួយ។ ក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ច <<បរិការណ៍>> ប្រើសំដៅបង្ហាញការណ៍ណាមួយដែលកើតឡើងនៅជុំវិញព្រឹត្តិការណ៍មួយ។
ឧទាហរណ៍៖ ក្នុងស្មារតីនេះ កម្មវិធីនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសម្រាប់នីតិកាលទី៤ នៃរដ្ឋសភាត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅលើមូលដ្ឋានសំខាន់ៗដូចតទៅ៖ ការវាយតម្លៃដកពិសោធន៍លើការអនុវត្តនៅក្នុងនីតិកាលទី៣ កន្លងមក និងការវាយតម្លៃលើបរិការណ៍ និងបញ្ហាប្រឈមទាំងឡាយទាំងក្នុងកម្រិតជាតិ ទាំងក្នុងកម្រិតអន្តរជាតិ ទាំងក្នុងពេលបច្ចុន្នប្ប ទាំងក្នុងរយៈពេលមធ្យម (ខាងមុខ)។ ដោយឡែក <<បរិបទ>> ប្រើយោងទៅតាមសេចក្តីណាមួយ។