Category: A Khmer Dictionary

បរិកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បរិកម៌ន៑ ) ការចម្រើនភាវនា; ការគក់ច្របាច់; ការលាបថ្នាំព័ណ៌ផ្សេងៗ… ។

បរិកប្បី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកធ្វើបរិកប្បក្នុងផ្លូវជំនួញ។

បរិកប្ប

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទ្រឹស្តីដែលផ្ទុយនឹងកិច្ចប្រិតិបត្តិ ការកេងឱ្យបានប្រាក់ចំណូល​ចំណេញច្រើន ។

បរិកថា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លិខិតខ្លីៗ តែមានសេចក្តីមុត (ច្រើនតែប្រើក្នុងផ្លូវអាក្រក់) ។

បរាសិតសាស្រ្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិទ្យាសិក្សាពីបរាសិត ដែលនៅក្នុងមនុស្ស សត្វនិងរុក្ខជាតិ ។

បរាសិត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មនុស្សស៊ីញនគេ ដើមបញ្ញើក្អែក សត្វដែលរស់ដោយសារសត្វឯទៀត គ្រឿងលាយឡំសំឡេង (វិទ្យុ) ។

បរាសនី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រដាប់ដាក់នៅលើដំបូលផ្ទះ សម្រាប់បង្ការកុំឱ្យរន្ទះបាញ់ត្រូវ ។

បរាមុខ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បរា + មុខ ) បង្អាប់មុខ, ធ្វើឲ្យអាប់មុខ; អាប់មុខអាប់កេរ្ដិ៍ឈ្មោះ ។
ឧទាហរណ៍៖ អាចោរទេវតាបរាមុខ; ធ្វើឲ្យវាបរាមុខកណ្ដាលជំនុំធំ ។ ( ម. ព. បរា ទៀតផង ) ។

បរាភវៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. បរាភព ) ។

បរាភព

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. បរាភវ ) សេចក្ដីវិនាស, សេចក្ដីហិនហោច ។
ឧទាហរណ៍៖ នរណាលេងស្រី, នរណាលេងស្រា, នរណាលេងល្បែងស៊ីសង ( ជាអំពើពាលា ) ទ្រព្យធននានាដែលខ្លួនរកបានហើយក៏ទុកដាក់ពុំគង់ នរជននោះតែងតែលិចលង់ក្នុងសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ ( គួរឲ្យនឹកស្ដាយពន់ពេក ) , អំពើទាំងនោះឈ្មោះថាជាប្រធានឬជាប្រមុខនៃបរាភព( ព្រះបរមោវាទនៃព្រះសម្ពុទ្ធមានក្នុងគាថាបរាភវសូត្រ ) ។

បរាធីន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) អ្នកដែលលុះនៅក្នុងអំណាច, ក្នុងបង្គាប់នៃអ្នកដទៃ ( ម. ព. ទារាធីន ផង ) ។ ព. ផ្ទ. អត្តាធីន, សេរីភាព ។

បរាជ័យ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. បរាជយ ) ការចាញ់, ដំណើរចាញ់គេ ។ ពាក្យនេះខ្មែរយើងប្រើជា កិ. ក៏មាន ។
ឧទាហរណ៍៖ ខាងពួកយើងមានជ័យ ខាងពួកបច្ចាមិត្តបរាជ័យទៅហើយ ។ ព. ផ្ទ. ជ័យ ។

បរាជយនិយម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មតិរបស់មនុស្សដែលគិតតែពីការបាញ់ ។

បរាកោដិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលជាចុងបំផុត ដែលក្រៃលែង ដូចជាពាក្យថា ខ្លាំងក្រៃលែងជាដើម ។

បរា

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. បរា និ. “ខាងមុខ; សាបសូន្យ; ចាញ់ . . .” ) ធ្វើឲ្យវិនាស, ឲ្យអាប់ឱន, ឲ្យខូចកេរ្ដិ៍ឈ្មោះ; ច្រើននិយាយថា ទេវតាបរាមុខ គឺទេវតាធ្វើឲ្យអាប់មុខ ឲ្យខូចឈ្មោះ ( ព. សា. ) ។

បរលោក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) លោកខាងមុខ, លោក​ឯ​មុខ។ ព. ផ្ទ. ឥធលោក ។
ឧទាហរណ៍៖ ទៅ​កាន់​បរលោក​ហើយ គឺ​ធ្វើ​មរណ​កាល​ទៅ​កាន់​លោក​ឯ​ខាង​មុខ​ហើយ។

បរម​សព

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សព​របស់​បុគ្គល​ដ៏​ប្រសើរ មាន​សព​របស់​ព្រះ​មហាក្សត្រ សព​របស់​ព្រះ​សម្មាសម្ពុទ្ធ។

បរម​បុរាណ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា.) ដែល​មាន​យូរលង់​ណាស់​មក​ហើយ។
ឧទាហរណ៍៖ អាពាហ៍ពិពាហ៍​ជា​ទំនៀម​ទម្លាប់​មាន​តាំង​ពី​បរម​បុរាណ​មក។

បរម​ក្សត្រាធិរាជ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) (សំ.) ស្ដេច​ដ៏​ក្រៃលែង​លើស​ស្ដេច​ទាំង​ពួង។

បរម​កោដ្ឋ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) (បរម “ឧត្តម,…” + កោដ្ឋ “ជង្រុក,…កោដ្ឋ”) ព្រះ​បរម​នាម​នៃ​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​ហិរិរក្ស​រាមា… (ព្រះ​អង្គ​ដួង) ជា​ព្រះ​វរ​រាជ​បិតា​នៃ​ព្រះ​បាទ​សម្ដេច​ព្រះ​នរោត្តម… និង​ព្រះ​បាទ​សម្តេច​ព្រះ​សិរីសុវត្ថិ (ស៊ីសុវត្ថិ)…ក្នុង​កម្ពុជ​រដ្ឋ : ព្រះ​ករុណា​បរម​កោដ្ឋ ឬ ហ្លួង​បរម​កោដ្ឋ។

បរម​ក្សត្រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) (សំ.) ស្ដេច​ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់ ស្ដេច​ដ៏​កំពូល ស្ដេច​ដ៏​ប្រសើរ ស្ដេច​ដែល​មាន​បុណ្យ​អំណាច​ខ្លាំងក្លា។

បរម្បរា

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (បា.) ដែល​តៗ គ្នា និយាយ​តៗ គ្នា នាំ​មក​តៗ ពី​មួយ​ជំនាន់​ទៅ​មួយ​ជំនាន់ ។
ឧទាហរណ៍៖ តាម​ពាក្យ​បរម្បរា​និយាយ​តៗ មក​ថា ព្រះ​ថោង និង​នាង​នាគ​ជា​បឋម​ក្សត្រ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា។

បរមោវាទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ឱវាទ​ដ៏​ឧត្តម ដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់ គឺ​ឱវាត​ដែល​អ្នក​ប្រតិបត្តិ​តាម អាច​បាន​សម្រេច​ប្រយោជន៍​ដ៏​ល្អ បាន​សេចក្ដី​សុខ​ចម្រើន​និង​សេចក្ដី​ស្ងប់។

បរមេស្វរៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បរមេឞ្វរ; បា. បរមិស្សរ ) អ្នកដែលជាធំក្រៃលែង ( ព្រះឥសូរ ); ខ្មែរយើងច្រើនហៅក្លាយជា ព្រះបរមេសូរ ឬ ព្រះបរមីសូរ

បរមេស្ឋ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បរមេឞ្ឋ; បា. បរមិដ្ឋ ) អ្នកដែលប្រសើរក្រៃលែង គឺព្រះព្រហ្ម (ហៅតាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍) ។

បរមេន្ទ្រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. បរមិន្ទ ) ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. បរមិន្ទ ) ។

បរមិន្ទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បរម + ឥន្ទ > បរមិន្ទ; សំ. បរម + ឥន្ទ្រ > បរមេន្ទ្រ ) ដែលជាធំក្រៃលែង; អ្នកដែលជាធំក្រៃលែងជាងពួកមនុស្ស ( ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ) ។
ឧទាហរណ៍៖ បពិត្រព្រះបរមិន្ទ នរិន្ទនរបតី ស្រីសម្មតិទេព ក្សត្រថ្លៃប្រសើរអើយ . . . (ពាក្យទេសនាប្រែរយជាពាក្យកម្រងកែវក្នុងសម័យ បុរាណ មានសាស្ត្រាមហាជាតក៍ជាដើម ) ។ ( ព. កា. ): សូមព្រះបរមិន្ទនរាធិបតិន្ទ ទ្រង់ព្រះមេត្តា ប្រទានឱកាស ឲ្យរាស្ត្រប្រជា ចូលគាល់ក្សត្រា នាគ្រាឥឡូវ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( បា. បរម + ឥន្ទ > បរមិន្ទ; សំ. បរម + ឥន្ទ្រ > បរមេន្ទ្រ ) ដែលជាធំក្រៃលែង; អ្នកដែលជាធំក្រៃលែងជាងពួកមនុស្ស ( ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ ) ។
ឧទាហរណ៍៖ បពិត្រព្រះបរមិន្ទ នរិន្ទនរបតី ស្រីសម្មតិទេព ក្សត្រថ្លៃប្រសើរអើយ . . . (ពាក្យទេសនាប្រែរយជាពាក្យកម្រងកែវក្នុងសម័យ បុរាណ មានសាស្ត្រាមហាជាតក៍ជាដើម ) ។ ( ព. កា. ): សូមព្រះបរមិន្ទនរាធិបតិន្ទ ទ្រង់ព្រះមេត្តា ប្រទានឱកាស ឲ្យរាស្ត្រប្រជា ចូលគាល់ក្សត្រា នាគ្រាឥឡូវ ។

បរមាភិសេក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បរម + អភិសេក ) ការអភិសេកដ៏ឧត្តម គឺការបានត្រាស់នៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលពួកទេវតាត្រេកអរបាចសាចផ្កាទិព្វផ្សេងៗ និងការរលាស់ទឹកក្រអូបបូជាថ្វាយជយមង្គល ។ ការស្រោចទឹកក្លស់ទឹកស័ង្ខ ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមចំពោះក្សត្រិយ៍ ដើម្បីលើកតម្កើងព្រះអង្គឲ្យបានជាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យពេញទី ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​អង្គ​នេះ តាំង​ពី​ទ្រង់​បាន​ទទួល​បរមាភិសេក​ហើយ​មក​ទ្រង់​ប្រព្រឹត្ត​កាន់​ខ្ជាប់​នូវ​ទសពិធ​រាជធម៌​ជា​ដរាប។

បរមាភិសម្ពោធិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ការ​ត្រាស់​ដឹង​នូវ​ធម៌​ដ៏​ឧត្តម គឺ​ការ​ត្រាស់​ដឹង​នៃ​ព្រះ​សព្វញ្ញុពុទ្ធ។

បរមាភិធេយ្យ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. < បរម + អភិធេយ្យ ) នាមដ៏ឧត្តម គឺព្រះបរមនាមនៃព្រះរាជា ( រ. ស. )
ឧទាហរណ៍៖ ទ្រង់​ចុះ​ព្រះ​បរមាភិធេយ្យ ទ្រង់​ឡាយ​ព្រះ​បរមាភិធេយ្យ (ទ្រង់​ឡាយ​ព្រះ​ហស្ត​លេខា)។

បរមាណូ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. បរមាណុ < បរម + អណុ ) ផង់ដែលល្អិតក្រៃលែង ( ម. ព. អណូ ផង ) ។ មើលក្នុងពាក្យ លិក្ខា ឬ លិក្សា ទៀតផង ។
ភាគល្អិតក្រៃលែង ដែលគេចាត់ទុកថា បំបែកចេញពុំបាន តែជាគ្រឿងផ្សំបង្កើតនូវបរមាណនៃធាតុ ដែលអាចរលាយចូលគ្នាបាន ។

បរមាឃ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ព្រះ​រាជ​ពិធី​មួយ​យ៉ាង​ពី​ក្នុង​បុរាណ​រាជ្យ ធ្វើ​ក្នុង​ខែ​មាឃ មាន​ពិធី​ហែ​ស្ដេច​មាឃ បរ​សេះ បរ​គោ បរ​ក្របី ប្រណាំង ហើយ​បរ​ក្របី​បញ្ជល់​រាង រួច​ធ្វើ​ភ្នំ​ស្រូវ​មួយ​ឲ្យ​ពួក​បារគូ​ទាំង​៤​ក្រុម នាំ​គ្នា​ដុត​ភ្នំ​ស្រូវ​នោះ ក្នុង​វេលា​ភ្លើង​កំពុង​តែ​ឆេះ មន្ត្រី​ទី​ស្ដេច​ត្រាញ់​ខែត្រ​ក្រៅ​៥​នាក់ កាវ​រំលំ​ភ្នំ​ស្រូវ​នោះ បើ​ភ្នំ​ស្រូវ​នោះ​រលំ​ទៅ​ទិស​ណា សន្មត​ថា​ពួក​ប្រជាជន​ក្នុង​ទិស​នោះ នឹង​ធ្វើ​ស្រូវ​បាន​ផល​ច្រើន ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះរាជពិធីបរមាឃ ឬ ពិធីបរមាឃ ។

បរមសុខ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្តីសុខដ៏ល្អិតក្រៃលែង ។

បរមធិប្បាយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្តីអធិប្បាយយ៉ាងល្អិតល្អន់ អំពីបញ្ហាខាងវិទ្យាសាស្រ្ត ប្រវត្តិសាស្រ្ត និងសិល្បការ​ ។

បរមត្ថវិទូ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) អ្នកប្រាជ្ញខាងបរមត្ថវិជ្ជា ។
អ្នកប្រាជ្ញ ឬអ្នកសិក្សាយ៉ាងជ្រៅជ្រះពីបរមត្ថវិជ្ជា ។

បរមត្ថវិជ្ជា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) វិជ្ជាផ្នែកខាងបរមត្ថ, វិជ្ជាដែលមានអត្ថដ៏ជ្រាលជ្រៅយ៉ាងក្រៃលែង (បារ. Métaphysique ; ម. ព. បរមត្ថ ផង) ។

                     វិជ្ជាចែងពីបឋមហេតុ និងគោលការណ៍ដែលមានតែចិត្ត​ជា​អារម្មណ៍​ម៉្យាង ទ្រឹស្តីដែលនិយាយតែពីផ្លូវចិត្ត ដូចយ៉ាងថា មានទេវតានៅឋានសួគ៌ជាដើម ។

បរមត្ថកថា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.; សំ. បរមាថ៌កថា) វាចាសម្ដែងនូវសេចក្ដីពិត ឬវាចាសម្តែងនូវព្រះអភិធម្ម ។

បរមត្ថ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បរមាថ៌ ) ធម៌មានអត្ថដ៏ឧត្តមឬក្រៃលែង ( ព្រះអភិធម្ម ); ពាក្យសត្យ, សេចក្ដីពិត . . . ។

បរមកោដ្ឋ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បរម “ឧត្តម, . . . ” + កោដ្ឋ “ជង្រុក, . . . កោដ្ឋ” ) ព្រះបរមនាមនៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមា … (ព្រះអង្គដួង) ជាព្រះវររាជបិតានៃព្រះបាទសម្ដេចព្រះនរោត្តម … និងព្រះបាទសម្ដេចព្រះសិរីសុវត្ថិ (ស៊ីសុវត្ថិ) . . . ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះករុណាបរមកោដ្ឋ ឬ ហ្លួងបរមកោដ្ឋ ។

បរម

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ឧត្តម, ខ្ពង់ខ្ពស់, ប្រសើរ, ល្អប្រពៃ; ក្រៃលែង។ ពាក្យនេះគេច្រើនប្រើជាបទសមាសភ្ជាប់ជាខាងដើមសព្ទឯទៀត (អ. ថ. បរ៉ុម-ម៉ៈ) ដូចជា
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះបរមគ្រូ, ព្រះបរមសាស្ដា; បរមនាថ; បរមបពិត្រ; ព្រះបរមរាជវាំង; ព្រះបរមរាជឱង្ការ; បរមលាភ; បរមសុខ; ព្រះបរមសព ជាដើម ។

បរពត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ភ្នំ (ក្លាយ​មក​ពី បព៌ត, ម. ព. នោះ​ផង)។

បរនិម្មិតវសវតី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ឈ្មោះ​ស្ថានសួគ៌​ក្នុង​ឆកាមាវចរ​ជាន់​ទី ៦។

បរធនបាលទាយក

?ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. បុគ្គលដែលបង្កើត និងកំណត់លក្ខខណ្ឌនៃបរធនបាលកិច្ច និងផ្តល់ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬមូលនិធិដំបូងទៅក្នុងបរធនបាលកិច្ច។ ២. ដៃគូអភិវឌ្ឍដែលបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងគោលបំណងផ្តល់មូលនិធិជាបរធនឱ្យទៅបរធនបាល សម្រាប់អភិវឌ្ឍវិស័យធនាគារ និងមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់អត្ថគាហកៈ នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

បរធនបាលកិច្ច

?ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១-កិច្ចការគ្រប់គ្រង និងចាត់ចែងបរធនដែលផ្តល់ដោយបរធនបាលទាយក សម្រាប់ជាប្រយោជន៍ដល់អត្ថគាហកៈ ដោយអនុលោមតាមលិខិតបរធនបាលកិច្ច ឬបទប្បញ្ញត្តិជាធរមាន។ ២-កិច្ចការរបស់បរធនបាលក្នុងការថែរក្សា និងគ្រប់គ្រងបរធន ដែលផ្តល់ដោយបរធនបាលទាយក ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់អត្ថគាហកៈ ដោយអនុលោមតាមលិខិតបរធនបាលកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុ។

បរធនបាល

?ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. បុគ្គលដែលទទួលសិទ្ធិគ្រប់គ្រង និងចាត់ចែងបរធន ពីបរធនបាលទាយកសម្រាប់ជាប្រយោជន៍ដល់អត្ថគាហកៈ ដោយអនុលោមតាមលិខិតបរធនបាលកិច្ច ឬបទប្បញ្ញត្តិជាធរមាន។ ២. រូបវន្តបុគ្គល ឬនីតិបុគ្គល ដែលថែរក្សា និងគ្រប់គ្រងបរធន ដោយអនុលោមតាមបរធនបាលកិច្ចហិរញ្ញវត្ថុ ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជី នៅក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ។

បរធន

?ថ្នាក់ពាក្យជា ឧស្សាហកម្មហិរញ្ញវត្ថ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬមូលនិធិ ដែលបានផ្ទេរទៅឱ្យបរធនបាលគ្រប់គ្រង និងចាត់ចែង សម្រាប់ជាប្រយោជន៍ដល់អត្ថគាហកៈ តាមលក្ខខណ្ឌដែលកំណត់ដោយលិខិតបរធនបាលកិច្ច ឬបទប្បញ្ញតិ្តជាធរមាន។ ២. ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬមូលនិធិដែលបានមកពីមូលនិធិហិរញ្ញប្បទាន ឬហិរញ្ញប្បទានឥតសំណងរបស់ដៃគូអភិវឌ្ឍ ដែលបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល និងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់គ្រឹះស្ថានធនាគារនិងមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ។

បរទេស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ប្រទេស​ដទៃ ឬ​អ្នក​ប្រទេស​ដទៃ។
ឧទាហរណ៍៖ ជន​បរទេស គេ​ទើប​នឹង​មក​ពី​បរទេស។

?ថ្នាក់ពាក្យជា ពន្ធដារ
មានន័យថា ក-ពេលណាប្រើជាមួយរូបវន្តបុគ្គល មានន័យថាដែលជាអនិវាសនជនខ-ចំពោះការកំណត់ប្រភពប្រាក់ចំណូល មានន័យថាក្រៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។

បរទារកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) អំពើដែលបុរសប្រព្រឹត្តខុសចំពោះភរិយារបស់អ្នកដទៃ គឺអំពើលួចប្រពន្ធគេ ។
ឧទាហរណ៍៖ បរទារកម្ម ជាអំពើលាមកអាក្រក់របស់បុរសពាយងាយ ឈ្លក់ចិត្តងប់ស៊ប់ក្នុងអបាយមុខឈ្មោះឥត្ថីធុត្តៈ ឬឥត្ថីធូត , ស្ត្រីទ្យូត ( ម. ព. បរាភព ទៀតផង ) ។

បរទារកកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. បរទារកម្ម ) ។

បរទត្ថភាព

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សេចក្តីស្នេហា អាណិតអាសូរដល់អ្នកដទៃ ដោយឃើញគេ​លំបាក​វេទនា ​។

បរត្ថការី

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលធ្វើការអ្វីមិនទារយកឈ្នួល ដែលជួយយកអាសាដោយចិត្ត​សប្បុរស​។

បរញ្ញតា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបង្អោនតាមដើម្បីផ្គាប់ចិត្តអ្នកដទៃ ដោយខ្លាចយសសក្តិ ។

បរគាវ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​សត្វ​បក្សី​មួយ​ប្រភេទ​រូប​រាង​និង​សម្បុរ​ស្រដៀង​នឹង​ចចាត​។
ឧទាហរណ៍៖  បរ​គាវ រងាវ​កក កុក​ក្រក សំបក​ទំពាំង ភូ​វាំង កេងកង… (សាស្ត្រា​ទេសន៍​ប្រែ​រយ)។

បរក្រម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការព្យាយាមពុំលះបង់ចោល។

បរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដឹក នាំ បញ្ជូន បណ្ដេញ​ឲ្យ​ទៅ​មុខ ដោយ​ជិះ ដោយ​ដើរ​កាល់ ដើរ​អម ដើរ​តាម តម្រង់​ឲ្យ​ត្រង់​តាម​លំអាន តាម​ផ្លូវ​ដែល​ត្រូវ​ការ ។
ឧទាហរណ៍៖ បរ​រទេះ, បរ​រថ, បរ​សេះ, បរ​ដំរី ។

                 បរ​ពល (–ពល់) លើក​កង​ទ័ព​ត្រួត​ពល​បណ្ដើរ ។ល។ លលក​បរ គឺ​សត្វ​លលក​ដើរ​បណ្ដើរ​បញ្ចេញ​សំឡេង​ញាប់​រន្ថាន់​រន​ៗ​បណ្ដើរ ។

បយ្យកៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. –ក ) ជីតាទួត ( រ. ស. ) ។
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះបយ្យកៈ ឬ ព្រះបេយ្យកៈ ( ជីដូនទួត ជា បយ្យិកា ឬ បេយ្យិកា ) ។

                  បេយ្យក៍ ! ( ប៉ៃ ) ឧ. សម្ដីលាន់មាត់ដោយភ្ញាក់ជាដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ បេយ្យក៍! ឯងស្មានជានរណា វា នេះ ទេ ឬ ? ( ព. សា. ) ។

បម្រះ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ប្រះចុះប្រះឡើងរឿយៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដេក​បម្រះ​ខ្លួន។

                   បម្រះននៀល ប្រះប្រាណននៀលរឿយៗ ប្រើជា បង្រះ (បង់រ៉ះ) ក៏បាន ( តាមទម្លាប់និយាយឬសរសេរ ) ។ ម. ព. បង្រះ នោះទៀតផង ។

បម្រោស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដែលគេប្រោសចោល ។
ឧទាហរណ៍៖ ឆ្មាបម្រោស ។

                  ក្នុងសម័យបុរាណ គេហៅមនុស្សជាទាសៈឬទាសីដែលម្ចាស់ទ្រព្យគេប្រោសប្រាណ គេលែងឲ្យរួចជាភុជិស្សជន គឺដែលគេលែងឲ្យរួចជាជនអ្នកជា ។ ប្រើជា បង្រោស ( បង់រ៉ោស ) វិញក៏បាន ជា គុ. ឬ ន. ដូច បម្រោស ដែរ ( និយាយឬសរសេរតាមទម្លាប់ប្រើ ) ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលគេប្រោសចោល ។
ឧទាហរណ៍៖ ឆ្មាបម្រោស ។

                   ក្នុងសម័យបុរាណ គេហៅមនុស្សជាទាសៈឬទាសីដែលម្ចាស់ទ្រព្យគេប្រោសប្រាណ គេលែងឲ្យរួចជាភុជិស្សជន គឺដែលគេលែងឲ្យរួចជាជនអ្នកជា ។ ប្រើជា បង្រោស ( បង់រ៉ោស ) វិញក៏បាន ជា គុ. ឬ ន. ដូច បម្រោស ដែរ ( និយាយឬសរសេរតាមទម្លាប់ប្រើ ) ។

បម្រើ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើការតាមពាក្យដែលគេប្រើ, ចាត់ចែងអ្វីៗដែលគេត្រូវប្រើ ។
ឧទាហរណ៍៖ បម្រើមាតាបិតា, បម្រើភ្ញៀវ ។

                  បម្រើបម្រាស់ ( ម. ព. បម្រាស់ ) ។ បម្រើភ្លើង (ព. ប្រ.) ដុតភ្លើងឲ្យឆេះហើយថែទាំភ្លើង ។ បម្រើរាជការ ធ្វើការជូនរាជការ ឬទទួលឋានន្ដរជាមន្ត្រីកាន់មុខការរបស់រដ្ឋ ។ ល ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អ្នកដែលគេប្រើ, អ្នកទទួលភារកិច្ចតាមបង្គាប់អ្នកប្រើ
ឧទាហរណ៍៖ បានចាត់បម្រើឲ្យទៅហើយ; មានបម្រើរបស់ក្រសួង . . . មកប្រាប់ថា . . . ។

                 រដ្ឋបម្រើ ( រាត់-ឋៈ— ) អ្នកបម្រើការរបស់រដ្ឋ ។
ឧទាហរណ៍៖ មន្ត្រីគ្រប់តំណែងសុទ្ធតែជារដ្ឋបម្រើ ។

                 ព្រះរាជបម្រើ ( —ជៈ— ) អ្នកបម្រើនៃព្រះរាជាគឺអ្នកដែលព្រះរាជាទ្រង់ប្រើ ។ សង្ឃបម្រើ ( សង់-ឃៈ— ) បម្រើរបស់ភិក្ខុសង្ឃ ។ ល ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា សន្ធាន (ឈ្នាប់)
មានន័យថា ដែល…សម្រាប់ប្រើ ។
ឧទាហរណ៍៖ គោបម្រើ ។ ល ។

បម្រុង​តែ

?ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ត្រៀម​ទុក ត្រៀម​ចាំ រង់ចាំ​តែ គិត​តែ …។

បម្រុង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា តាំង​ចិត្ត​ប្រុង ផ្គង​គំនិត​ប្រុង; ច្រើន​ប្រើ​ផ្សំ​ជាមួយ​នឹង​ពាក្យ នឹង ដូច​ជា​​
ឧទាហរណ៍៖ បម្រុងនឹងទៅ, បម្រុងនឹងឲ្យ . . . ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ទុក​ប្រុង​នឹង ដែល​ទុក​រង់​ចាំ ដែល​ផ្គង​ទុក។
ឧទាហរណ៍៖ មាន​ភោជនាហារ​បម្រុង​ទុក​ជា​ស្រេច; របស់​បម្រុង​ការ​ខ្វះ​ខាត ។ល។

បម្រឹង

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ថ.) ការ​ប្រឹង ការ​ខំ​ប្រឹង។
ឧទាហរណ៍៖ សំណង់​នេះ​ឆាប់​ហើយ​ស្រេច​ដោយ​សារ​បម្រឹង​ពួក​ជាង; ពួក​កម្មករ បើ​ត្រួតត្រា​មិន​ដិត​ដល់​ទេ ច្រើន​តែ​មិន​សូវ​មាន​បម្រឹង។

បម្រាស់

?ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​សម្រាប់​និយាយ​ផ្សំ​ជាមួយ​នឹង​ពាក្យ បម្រើ ថា
ឧទាហរណ៍៖ បម្រើ​បម្រាស់ គឺ​ទទួល​ភារៈ​តាម​កិច្ច​ដែល​គេ​ប្រើប្រាស់ ឬ​ទទួល​រ៉ាប់រង​កិច្ចការ​ខ្ពស់​ទាប​គ្រប់​យ៉ាង​តាម​ពាក្យ​ដែល​គេ​ប្រើ។ក្មួយ​ឯង​ជា​អ្នក​ទ័ល​ក្រ ឯង​ខំ​បម្រើ​បម្រាស់​លោក​ទៅ…។

បម្រាស

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រាស ឲ្យ​ឃ្លាត​ចេញ។
ឧទាហរណ៍៖  អ្នក​រឹត​ទឹក​ដោះ​គោ ទាក់​ក​កូន​គោ ចង​បម្រាស​ឲ្យ​ឃ្លាត​ចេញ​ពី​មេ​វា…(ម. ព. បង្រាស ទៀត​ផង)។

បម្រាម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំបុត្រ​ហាម​ប្រាម សេចក្ដី​ហាម​ប្រាម។
ឧទាហរណ៍៖ មាន​បម្រាម​បិទ​នៅ​ជិត​មាត់​ទ្វារ​ប្រាប់​ថា​កុំ​ឲ្យ​អ្នក​ក្រៅ​ចូល…។

បម្រាប់

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ព. ថ.) ការ​ប្រាប់ ការ​ប្រាប់​ឲ្យ​ធ្វើ​តាម។
ឧទាហរណ៍៖ បម្រាប់​របស់​មាតា​បិតា បម្រាប់​ក្រសួង បម្រាប់​ត្រូវ​តាម​ផ្លូវ​ច្បាប់។

បម្រាប

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ប្រាបឲ្យរាប, ឲ្យបាក់ស្បាត ។
ឧទាហរណ៍៖ បម្រាបសត្រូវ ។ វេវ. ពង្រាប, បង្ក្រាប ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរ, ការប្រាបឲ្យរាប ។
ឧទាហរណ៍៖ ពួកហ្នឹងឥឡូវវារបះរបើងឡើងវិញទៀតហើយ ត្រូវប្រតិបត្តិការតាមលំអានច្បាប់បម្រាបមុនទើបកើត ។

បមាទទោស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដំណើរថ្លស់ធ្លោយក្នុងមុខការរបស់ខ្លួន ការខ្វះចន្លោះ​ ។

បមាថកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការ អំពើជាហេតុនៃប្រមាថ ដល់វត្ថុដែលគេគោរពបូជា ។

បមាណីយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខ្នាតមាត្រា តួយ៉ាង វត្ថុជាគំរូ។

បមាណិយកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការកែខៃវត្ថុធាតុ ជាគ្រឿងបង្កើតផលិតកម្មឱ្យមាន ​បែប​ផែនតែមួយ ដើម្បីងាយដល់ការដំឡើង ដូចយ៉ាងរថយន្តជាដើម ។

បមាណលេខនា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិទ្យាសាស្រ្ត ខាងយកពិន្ទុរេខីយ ជំនួសគណនាជា​តួលេខ​ ។

បមាណភាគ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចំនួនប្រាក់ដែលត្រូវបានជាចំណែកម្នាក់ៗ ។

បម

?ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ថ្នម; ពាក្យ​បរិវារ​សម្រាប់​និយាយ​ផ្សំ​នឹង​ពាក្យ​បី។
ឧទាហរណ៍៖ បីបម បីបម​ថ្នម​ព បីបម​បំពេ។

បព្វៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បព្វ; សំ. បវ៌ន៑ ) សន្លាក់; ថ្នាំង; ថ្នាក់; សង្កាត់; សង្កាត់សេចក្តី ។
ឧទាហរណ៍៖ បព្វៈទី១ បព្វៈទី ២ ។

បព្វាជនីយកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ឈ្មោះទណ្ឌកម្មមួយយ៉ាង ដែលសង្ឃត្រូវបណ្តេញភិក្ខុអ្នកមានទោសខុសគួរដល់ការបណ្តេញចេញពីវត្ត ។ ការបំបរបង់មនុស្សដែលមានទោស ត្រូវរាជការបណ្តេញឲ្យចេញផុតពីស្រុកឬពីដែនឲ្យទៅនៅក្នុងទីណាមួយមានកំណត់ ក៏ហៅ បព្វាជនីយកម្ម ដែរ ( ម. ព. និរទេស ផង ) ។

បព្វតរាជ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បវ៌តរាជ ) សេ្ដចភ្នំ ( ភ្នំហិមពាន្ដឬភ្នំហិមាល័យ ) ។

បព្វជ្ជាវិធី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បព្វជ្ជា + វិធិ ) បែបបំបួសឬរបៀបបំបួស ។

បព្វជ្ជាបេក្ខៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. —បេក្ខ ) អ្នកសម្លឹងយកនូវបព្វជ្ជា, កុលបុត្រអ្នកប្រាថ្នាចង់បួសជាសាមណេរ ។

បព្វជ្ជានិសង្ស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បព្វជ្ជានិសំស < បព្វជ្ជា + អានិសំស ) អានិសង្សផ្នួស ( ម. ព. អានិសង្ស ផង ) ។

បព្វជ្ជាចារ្យ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សំ.; បា. បព្វជ្ជាចរិយ < បព្វជ្ជា + អាចរិយ; សំ. ប្រវ្រជ្យាចាយ៌ < ប្រវ្រជ្យា + អាចាយ៌ ) អាចារ្យអ្នកបំបួសឬគ្រូបំបួស គឺភិក្ខុដែលជាគ្រូបំបួសកុលបុត្រឲ្យបានជាសាមណេរ ។

បព្វជ្ជាកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ការបំបួសកុលបុត្តឲ្យបានជាសាមណេរ ។
ឧទាហរណ៍៖ បានធ្វើបព្វជ្ជាកម្មឲ្យកុលបុត្រ. . . ។

បព្វជ្ជា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ប្រវ្រជ្យា ) ការបួស, ផ្នួស ។
ឧទាហរណ៍៖ សូម​បព្វជ្ជា គឺ​សូម​ផ្នួស; ឲ្យ​បព្វជ្ជា គឺ​បំបួស (ឲ្យ​បាន​ជា​សាមណេរ)។ បាន​បំពេញ​បព្វជ្ជា ឬ បាន​ទទួល​បព្វជ្ជា ពី​ថ្ងៃ … (កុំ​ប្រើ​ថា បាន​បព្វជ្ជា …)។

បព្វជ្ជន្តេវាសិក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា. បព្វជ្ជា + អន្តេវាសិក) មើលក្នុងពាក្យ អន្តេវាសិក ។

បព្វជិតនាម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បព្វជិត “អ្នកបួស” + នាម “ឈ្មោះ” ) ឈ្មោះនៃអ្នកបួស, ឈ្មោះសម្រាប់អ្នកបួស ( ដែលប្រើជាបាលី ) គឺនាមដែលចុះលើសន្លឹកឆាយាសម្រាប់ភិក្ខុ ឬដែលចុះលើសន្លឹកសង្ឃដីកា សម្រាប់សាមណេរ សម្រាប់ហៅជាជំនួសនាមកាលដែលនៅជាគ្រហស្ថ, ដូចជានាមថា ខេមានន្ទោ,ខេមាភិរតោ,ចន្ទាភោ,ជោតញ្ញាណោ, ពុទ្ធរក្ខិតោ ជាដើម : ភិក្ខុសួស្តិ៍-សយ មានបព្វជិតនាមជា ព្រហ្មបណ្ឌិតោ; សាមណេរ មាស-ម៉ុម មានបព្វជិតនាមជា សីលានន្ទោ ។ ល ។ តាមទម្លាប់ឬលំអានក្នុងវិន័យពុទ្ធសាសនា, កាលបើកុលបុត្តបានបួសជាសាមណេរឬបានឧបសម្បទាជាភិក្ខុរួចហើយ គេមិនហៅឈ្មោះដើមកាលដែលនៅជាគ្រហស្ថនោះទេ គេហៅចំពោះតែបព្វជិតនាមជានិច្ច ទោះសរសេរចុះក្នុងបញ្ជីឬក្នុងលិខិតផ្សេងៗជាផ្លូវការ ក៏គេប្រើចំពោះតែបព្វជិតនាមនោះឯង អ្នកផងគេស្គាល់តែនាមក្នុងផ្នួសថាជាឈ្មោះនៃភិក្ខុឬសាមណេរនោះៗប៉ុណ្ណោះ ។ ( អ្នកឥណ្ឌា, លង្កា, ភូមា, មន, គេប្រតិបត្តិតាមបែបនេះជាដរាប ) ។

បព្វជិត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ប្រវ្រជិត ) អ្នកបួស ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​បួស​រួច​ហើយ ។

បព្ភារទសកៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វ័យជីវិតទីប្រាំពីរ ក្នុងចំណោមវ័យជីវិតទាំងដប់ (៦១- ៧០ ឆ្នាំ) = វ័យជរា។
ឧទាហរណ៍៖ (ស្រង់ចេញពីសៀវភៅ << ប្រជុំវប្បធម៌>> ដោយ ឡុច ផ្លែង បោះពុម្ពឆ្នាំ ១៩៧៣)

បពិត្រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បវិត្រ; បា. បវិត្ត “ការលាង, ជម្រះ, សម្អាត; សម្បត្តិជាគ្រឿងនាំចិត្តឲ្យរីករាយ; មង្គល, សួស្តី” ) អ្នកដែលមានសម្បត្តិជាគ្រឿងនាំចិត្តឲ្យរីករាយ ឬអ្នកដែលឆ្អែតឆ្អន់ ស្កប់ស្កល់ដោយសម្បត្តិ ។ ពាក្យសម្រាប់បព្វជិតក្នុងពុទ្ធសាសនាហៅក្សត្រិយ៍ឬសេនាបតី : សូមបពិត្រទ្រង់ជ្រាប, សូមបពិត្រជ្រាប . . . ; ច្រើនប្រើជាបទសមាសភ្ជាប់ជាមួយនឹងពាក្យថា មហា, បរម ជា មហាបពិត្រ, បរមបពិត្រ ចួនកាលប្រើជាគោរម្យព្រះនាមព្រះមហាក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យក៏មាន : ព្រះបរមនាថ បរមបពិត្រ . . . ។ ប្រើជាពាក្យអាលបនៈដោយគោរព ជាជំនួសពាក្យថា ម្នាល, នែ, ហៃ ក៏បាន : បពិត្រមហារាជ, បពិត្រមហាសេដ្ឋី, បពិត្របិតា ។ ល ។

បពន្ធកថា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការប្រឌិតបង្កើតតាមតែនឹកឃើញ ។

បប្ផាណ្ឌ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពូជសត្វដែលនៅក្នុងពងមិនទាន់ញាស់ចេញ​ ។

បបោសអង្គែល

?ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ទ្រង់បរាមាស ។

បបោស

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បោស​ថ្នម​ៗ​រឿយ​ៗ។

បបែល

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​មច្ឆជាតិ​ពួក​មួយ​មាន​រូប​មូល នៅ​មាត់​ខាង​ក្រោម មាន​ជាយ​គ្រែង​ជុំ​វិញ កន្ទុយ​វែង ស្បែក​រឹង​គគ្រាត បើ​ស្ងួត​ក្រៀម ប្រើ​កា​ររូស​ឈើ​បាន។ បបែល​មាន​ច្រើន​បែប​គឺ បបែល​កូន​មាន់ មាត្រ​តូច​ល្មម​រាង​មូល; បបែល​ភ្នែក​លៀន មាត្រ​និង​រាង​ដូច​បបែល​កូន​មាន់​តែ​ភ្នែក​លៀន; បបែល​រុយ ទ្រង់ទ្រាយ​ដូច​គ្នា តែ​មាត្រ​ធំ​ជាង មាន​ផ្កាយ​ខ្មៅ​ៗ; បបែល​ត្រី ទ្រង់ទ្រាយ ​និងមាត្រ​ស្រដៀង​គ្នា តែ​ខ្លួន​សម្បុរ​ស; បបែល​ទង់ រាង​និង​មាត្រ​ប្រហែល​គ្នា​នឹង​បបែល​ត្រី​ដែរ តែ​កន្ទុយ​ពណ៌​ស-ក្រហម​ដូច​ជា​ទង់​ជាតិ; បបែល​អក ទ្រង់ទ្រាយ​ខុស​ពី​បបែល​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ខាង​លើ​នេះ គឺ​ខ្លួន​ខ្លី ជាយ​គ្រែង​មាន​សណ្ឋាន​ជា​ស្លាប​ដូច​ស្លាប​សត្វ​បក្សី​ កន្ទុយ​វែង​សម្បុរ​ខ្មៅ​មាន​ផ្កាយ-ស; បបែល​ខ្លែង ដូច​បបែល​អក​ តែ​ខ្លួន​ស្ដើង​កន្ទុយ​វែង; បបែល​ខ្លា មាត្រ​ធំ​ទម្ងន់​ដល់​ទៅ​មួយ​រយ​គីឡូក្រាម​ក៏​មាន សម្បុរ​ដូច​ខ្លា​សុទ្ធសាធ;បបែល​ក្របី ដូច​បបែល​អក តែ​មាត់​វែង; បបែល​រលួស មាត្រ​ធំ​មាន​បន្លា​ដូច​បន្លា​រលួស; បបែល​ស្លឹក ខ្លួន​ស្ដើង​ដូច​ស្លឹក ជាយ​គ្រែង​វែង​កន្ទុយ​វែង; បបែល​ខ្យល់ ស្រដៀង​នឹង​បបែល​កូន​មាន់ តែ​ខ្លួន​មាន​ផ្កាយ​ខៀវ​ក្រហម​សណ្ឋាន​ដូច​ផ្កា; បបែល​សេះ ដូច​បបែល​អក តែ​ក្បាល​ដូច​ក្បាល​សេះ; បបែល​ត្រោក មាត្រ​ធំ​សម្បុរ​ក្រហម មាន​ជាយ​ត្រង់​ចុង​កន្ទុយ; បបែល​ភក់ទ្រង់ទ្រាយ​ដូច​បបែល​ត្រី តែ​ខ្លួន​និង​ពោះ​មាន​សម្បុរ​ខ្មៅ។ ប្របែល។

បបួល

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ហៅ​រក ហៅ​ឲ្យ​ទៅ​ឬ​ឲ្យ​មក​ជា​មួយ។
ឧទាហរណ៍៖  បបួល​គ្នា​ទៅ​ផ្សារ វា​មក​បបួល​កូន​ខ្ញុំ​ទៅ​ដើរ​លេង។

បបូរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះសំពត់សូត្រមួយប្រភេទមានរឹមជាក្បាច់ក្បូរផ្សេងៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ សំពត់បបូរ ។

                  រឹម​មាត់ ។
ឧទាហរណ៍៖ សំពត់បបូរ ។

បបុស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ស្មៅ​ខ្ពស់​ៗ ដើម​រឹង​មាន​ប្រហោង ពួក​អំពៅ​ព្រៃ ច្រើន​ដុះ​នៅ​មាត់​ទឹក​ឬ​នៅ​ទី​ដែល​មាន​ដី​សើម។ ប៉ី​បបុស ប៉ី​មួយ​ប្រភេទ​ជា​គ្រឿង​តន្ត្រី​ខ្មែរ អណ្ដាត​បបុស (ម. ព. ប៉ី​២ ន. ទៀត​ផង)។ ប្របុស។

បបរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អាហារ​រាវ​ធ្វើ​ដោយ​អង្ករ​ស្ងោរ​ជាដើម។ បបរ​មាន​ឈ្មោះ​ច្រើន​យ៉ាង​គឺ បបរ​គ្រឿង បបរ​ប្រូង បបរ​ស ជាដើម។ បបរ​ឈ្មោល បបរ​គោក​ខាប់​ស្រដៀង​នឹង​បាយ​ជ្រាយ​រមួត (ម. ព. យាគូ ទៀត​ផង)។

បបក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា យកកន្សែងឬសំពត់បក់បោយកោយចូលហៅដោយល្បួង, ដោយថ្នម, ដោយសសោះអន្ទង, ដោយនឹករលឹក ។បោះខ្សែសន្ទូចវែងដែលចងឬដោតនុយទាញអូសលើទឹកល្បួងបញ្ឆោតមច្ឆជាតិ ឲ្យត្របាក់ហើយវាត់ឡើង : បបក់ត្រីរ៉ស់ ។ បបក់ព្រលឹង បក់បោយហៅព្រលឹង ឬយោងអន្ទងព្រលឹងកូនក្មេងតូចដែលដួល ឬដែលភ្ញាក់ខ្លាច, ឲ្យស្រាកភ័យ, ដោយបញ្ចេញសូរពីមាត់ឮ បក់ៗ ។

បន្ស៉ី

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើឲ្យស៊ី, នាំឲ្យស៊ី ។
ឧទាហរណ៍៖ បន្ស៉ីគោតាមភ្លឺស្រែ គឺដឹកគោឲ្យស៊ីស្មៅតាមភ្លឺស្រែ ។

                   ធ្វើឲ្យដាច់ ឲ្យមុតឬឲ្យខូង ។
ឧទាហរណ៍៖ ក្រឡឹងបន្ស៉ីខ្ចៅនេះបន្តិចទៀតទើបយកមកដាក់បាន ។

                   ប្រើជាមួយនឹងពាក្យ បញ្ចុក ថា : បញ្ចុកបន្ស៉ី គឺនាំយកទៅឲ្យស៊ីផឹក ដើរលេងសប្បាយ ហើយនិយាយល្បួងបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យងាកចិត្តទៅតាមគោលបំណងរបស់ខ្លួន ។

បន្សះ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​សះ ឲ្យ​ជា​សះ​ស្បើយ។ ផ្សះ។
ឧទាហរណ៍៖ ដាក់​ថ្នាំ​បន្សះ​ដំបៅ ឬ–ផ្សះ​ដំបៅ។