Author: Buy Khmer Book

ប្រចែ

?ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​សម្រាប់​និយាយ​ផ្សំ​ជាមួយ​នឹង​ពាក្យ ប្រចណ្ឌ ថា ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រចែ​ប្រចណ្ឌ គឺ​ប្រចណ្ឌ​ដោយ​ដិត​ចិត្ត ដោយ​ចាប់​មន្ទិល​សង្ស័យ​បន្តិច​បន្តួច។

ប្រចៀវ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ចម្មបក្សី​ពួក​មួយ​មាន​មុខ​និង​ត្រចៀក​ស្រដៀង​នឹង​កណ្ដុរ (ជា​សត្វ​រត្តិចរ)។ ប្រជៀវ។
-ទំហំ ៖ ក្បាលដងខ្លួន 88-95 ម.ម កន្ទុយ 25-30 ម.ម កំភួនដៃ 70-75 ម.ម -ភិនភាគ ៖ មានត្រចៀកធំ មានពណ៌ត្នោតចាស់ ចុងកន្ទុយមានរោមវែងៗខ្លះ។ -ជីវសាស្ត្រ ៖ នៅក្នុងរូងភ្នំ តាមដំបូលផ្ទះ និងស៊ីសត្វល្អិតហើរខ្ពស់ៗ។ របាយ និងស្ថានភាព ៖ មានជាមធ្យម ដោយកន្លែង។

ឧទាហរណ៍៖ ប្រចៀវ ប្រភេទ១

                    -ទំហំ ៖ ក្បាលដងខ្លួន 35-110 ម.ម កន្ទុយ 1556 ម.ម កំភួនដៃ 30-75 ម.ម -ភិនភាគ ៖ មានសំបុរខុសៗពីគ្នា ច្រមុះរាងជាសន្លឹក ត្រចៀកធំ និងមានដុំពកពីរ នៅលើពោះ។ -ជីវសាស្ត្រ ៖ រស់នៅកន្លែងណាដែលអាចតាងស្នាក់បាន។ ចំណីអាហារ៖ ស៊ីសត្វល្អិត និងពីងពាង។ របាយ និងស្ថានភាព ៖ ជាប្រភេទសំបូរ មាននៅតំបន់ព្រៃ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រចៀវ ប្រភេទ២

                  -ទំហំ ៖ ក្បាលដងខ្លួន 36-38 ម.ម កន្ទុយ 37-38 ម.ម កំភួនដៃ 27-30 ម.ម -ភិនភាគ ៖ មានពណ៌ត្នោតចាស់លាយប្រផេះ។ មានសាច់ និង ស្បែកក្រាស់ ជ្រួញ មានត្រចៀករីកខាងចុង និងរួមគល់។ -ជីវសាស្ត្រ ៖ រស់នៅក្នុងបណ្តូលស្លឹកចេក បំពង់ឫស្សី។ ចំណីអាហារ៖ ស៊ីមូស។ របាយ និងស្ថានភាព ៖ មានជាមធ្យម ស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែង។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រចៀវ ប្រភេទ៣

                  -ទំហំ ៖ ក្បាលដងខ្លួន 65-75 ម.ម ទម្ងន់ 17-31 ក្រ កំភួនដៃ 40-50 ម.ម -ភិនភាគ ៖ មានពណ៌ត្នោតចាស់ និងប្តូរជាស្រាលបន្តិចម្តងៗ ដល់កន្ទុយ។ ត្រចៀកទាំងគូរមូល ក្រាស់ធំ។ កន្ទុយមានប្រវែងមួយភាគពីរ នៃដងខ្លួន។ -ជីវសាស្ត្រ ៖ រស់នៅតាមដំបូលផ្ទះ ឫល្អាងភ្នំជាហ្វូងធំៗ។ ចំណីអាហារ៖ សត្វល្អិត។ របាយ និងស្ថានភាព ៖ មានដោយសំបូរ តាមតំបន់ទីប្រជុំជន។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រចៀវ ប្រភេទ៤

ប្រចៀច

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​សត្វ​ស្លាប​តូច​ជើង​វែង ចំពុះ​វែង សម្បុរ​ស្រដៀង​នឹង​ទទា ច្រើន​រក​ស៊ី​តាម​ដី​ត្រោក ឬ​អាចម៍​បំណះ ចូល​ចិត្ត​បរិភោគ​ជន្លេន​ជា​អាហារ។ ប្រជៀច។

ប្រចួប

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចួប​គ្នា ប្រទះ​គ្នា (ម. ប្រ.)។ ប្រជួប។

ប្រចួន

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ស្ទួន​ដំណើរ​គ្នា ស្ទួន​វេលា​គ្នា គឺ​ធ្វើ​ការ​អ្វី​ៗ ដំណាល​គ្នា​ក្នុង​វេលា​មួយ។ ប្រជួន។

ប្រចុប

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា និយាយ​ផ្សែផ្សំ​លើក​ដាក់​នាយអាយ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ឲ្យ​គេ​គាប់​ចិត្ត (ដើម្បី​ឲ្យ​កើត​ប្រយោជន៍​ខ្លួន)។ប្រចុបប្រចែង ប្រចុប​ដោយ​ប្រឹង​ប្រែង​ពេញ​ទី ជួយ​ចាត់ចែង​កិច្ចការ​គ្រាន់​តែ​ហែៈ ហ៍​ផ្សែផ្សំ​ដោយ​អាការ​ប្រចុប​ឲ្យ​គេ​គាប់​ចិត្ត។ មិត្ត​ប្រចុប គឺ​មិត្ត​ដែល​ប៉ិន​ខាង​និយាយ​លើក​បញ្ជោរ ឬ​ចាក់​បណ្ដោយ​អែប​អប​ស្រប​តាម​តែ​មាត់​ក្រៅ ដើម្បី​យក​ផល​ប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន តែ​ចិត្ត​មិន​ស្មោះ​ត្រង់។

ប្រចឹក

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចឹក​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។
ឧទាហរណ៍៖ សត្វ​ស្លាប​ប្រចឹក​គ្នា; សារិកា​កែវ​អើយ ស៊ី​អី​កង​ៗ ស៊ី​ផ្លែ​ដំបង​ប្រចឹក​គ្នា​លេង។

ប្រចី

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទាក់ឆ្វាក់ធ្លុងនឹងគល់ផ្លែសន្ទូចហើយវេញ ( ធ្វើឲ្យកើតជាប្រចី ) ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខ្សែ​ដែល​ទាក់​ធ្លាក់​គល់​ផ្លែ​សន្ទូច​ជាដើម ភ្ជាប់​នឹង​ខ្សែ​រនង​ ឬ​ដង។
ឧទាហរណ៍៖  ប្រចី​សន្ទូច; ប្រចី​មូល (ម. ព. មូល ៣ ដង)។

ប្រចិត្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (ព. សា.) (ក្លាយ​មក​ពី​ពាក្យ ព្រួយ​ចិត្ត) ព្រួយ​ក្នុង​ចិត្ត ថប់​បារម្ភ កំដឹង។
ឧទាហរណ៍៖ កុំ​ប្រចិត្ត (កុំ​ព្រួយ​ចិត្ត)។

ប្រចាំ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា រង​ចាំ​ឲ្យ​គេ​ធ្វើ​ទើប​ខ្លួន​ឯង​ធ្វើ​ដែរ ។
ឧទាហរណ៍៖ ខំ​ធ្វើ​ការ​ទៅ​កុំ​ប្រចាំ​គ្នា ! ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ទុក​បម្រុង​រង់​ចាំ​ជានិច្ច សម្រាប់ ។
ឧទាហរណ៍៖ រង្វាន់​ប្រចាំ​ខែ រង្វាន់​ប្រចាំ​ឆ្នាំ។

                  ប្រចាំ​ការ បម្រុង​ចាំ​ទទួល​កិច្ចការ ។
ឧទាហរណ៍៖ យក​រទេះ​មក​ប្រចាំ​ការ កែន​មនុស្ស​មក​ប្រចាំ​ការ។

                  ប្រចាំ​ជូន បម្រុង​ចាំ​ជូន បម្រុង​ចាំ​ការ​ជូន​ដាក់​ពី​នេះ​ទៅ​នោះ​មាន​កំណត់​ទី ។
ឧទាហរណ៍៖ រទេះ​ប្រចាំ​ជូន មនុស្ស​ប្រចាំ​ជូន។

ប្រចាប់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចាប់​តយុទ្ធ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​ដោយ​ដៃ​ទទេ ។
ឧទាហរណ៍៖ គូរ​រូប​ស្វា​ប្រចាប់​គ្នា ។

                   ចាប់​ប្រកាន់​ហេតុ ប្រកាន់​ដំណើរ ។
ឧទាហរណ៍៖ ពុំ​គួរ​ប្រចាប់​មនុស្ស​ហ្នឹង​ទេ ព្រោះ​គ្នា​ជា​អ្នក​ស្លូត​ត្រង់​សោះ។

ប្រចាក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចាក់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ដោយ​គ្រឿង​សស្ត្រា​ ឬ​ដោយ​អាវុធ​មាន​មុខ​ស្រួច។ ប្រចាក់​ប្រកាប់ ឬប្រកាប់​ប្រចាក់ កាប់​ចាក់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ សន្ដានស្មាច់ តែដើមតូចៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើមប្រចាក់, ផ្សិតប្រចាក់ ។

ប្រចណ្ឌ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (សំ.) ដែល​ក្ដៅ​ក្រហាយ អន្ទះអន្ទែង ច្រណែន ព្រោះ​កាម​រាគ ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្រី​ប្រចណ្ឌ​ប្ដី ប្រុស​ប្រចណ្ឌ​ប្រពន្ធ ។

                  ខ្មែរ​យើង​ប្រើ​ជា កិ. ឬ ន. ក៏​មាន ។
ឧទាហរណ៍៖ កុំ​ប្រចណ្ឌ​នឹង​គ្នា; ឈ្លោះ​ព្រោះ​ប្រចណ្ឌ មាន​ប្រចណ្ឌ​ចិត្ត ។ ប្រច័ណ្ឌ។

ប្រចច

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ស្គម​ស្អយ​ៗ ដោយ​មាន​រោគ​រាគរូស​ជាប់​មិន​ដាច់។
ឧទាហរណ៍៖ ស្គម​ប្រចច។

ប្រចក្ស

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. ប្រត្យក្ស; បា. បច្ចក្ខ ) ដែលជាក់, ប្រាកដ, ច្បាស់, មែន, ពិត ។
ឧទាហរណ៍៖ ហេតុប្រចក្ស គឺហេតុដែលប្រាកដ; ឃើញប្រចក្ស គឺឃើញច្បាស់; ដឹងប្រចក្ស គឺដឹងជាក់; មនុស្សប្រត្យក្ស គឺមនុស្សអ្នកដឹងកិច្ចការជាក់ ( និយាយក្លាយជា ប្រតិយក្ស ក៏មាន ) ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍ 
មានន័យថា ( សំ. ប្រត្យក្ស; បា. បច្ចក្ខ ) ដែលជាក់, ប្រាកដ, ច្បាស់, មែន, ពិត ។
ឧទាហរណ៍៖ ហេតុប្រចក្ស គឺហេតុដែលប្រាកដ; ឃើញប្រចក្ស គឺឃើញច្បាស់; ដឹងប្រចក្ស គឺដឹងជាក់; មនុស្សប្រត្យក្ស គឺមនុស្សអ្នកដឹងកិច្ចការជាក់ ( និយាយក្លាយជា ប្រតិយក្ស ក៏មាន ) ។

ប្រច

?ថ្នាក់ពាក្យជា ឧទានសព្ទ
មានន័យថា សូរ​ឮ​ដោយ​រាករូស​ជាដើម។

ប្រង់ទឹក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រង់ទឹកជាំបណ្ណង្គជាតិមួយប្រភេទ កម្ពស់ប្រហែល ៥០ សង់ទីម៉ែត្រ ដែលដុះក្នុងទីដីសើម មានភក់ល្បាប់នៃប្រទេសក្តៅសកលលោក។ ស្លឹកខ្ចីៗ គេនិយមប្រើជាបន្លែបរិភោគជាមួយទឹកគ្រឿង។

ប្រង់, ប្រង់សមុទ្រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រុក្ខជាតិមួយប្រភេទ មានដើមរាងដូចដើមដូង កម្ពស់ប្រហែល ១ម មានវិជ្ឈមាត្រ ៤០-៥០ ស.ម ដុះនៅព្រៃគុម្ពោត ជិតមាត់សមុទ្រនៃប្រទេសឥណ្ឌូចិន។ មើមមានជាតិម្សៅ (បិដ្ឋជាតិ) អាចស្ងោរយ៉ាងយូរ ទើបបរិភោគបាន។ គ្រូបុរាណប្រើមើមថ្នាំរំងាបរោគផ្សេងៗ ដូចជាដំបៅរលួយ រោគកូនកណ្តុរ បូសទ្រនិច។​

ប្រង់, ប្រង់ព្រៃ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ដើមប្រង់ព្រៃរាងដូចដើមប្រង់សមុទ្រ តែខ្បស់ជាងបន្តិច កម្ពស់ប្រហែល ១,៥ ម រាងបំពង់វិជ្ឈមាត្រ ៤០-៦០ ស.ម ដុះក្នុងព្រៃល្បោះ មិនឆ្ងាយពីសមុទ្រ។ រុក្ខជាតិនេះមានក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាម។ ផ្លែគេកិនឱ្យម៉ដ្ឋ សម្រាប់បំពុលត្រីឱ្យសន្លប់មុននេសាទ។ សាច់ក្នុងគ្រាប់មានជាតិពុល គេយកត្រាំទឹកស្ទឹងប្រហែល ២-៣ថ្ងៃសិន មុននឹងស្ងោរបរិភោគបាន។ មើមក៏អាចបរិភោគបានដែរ បើត្រាំទឹកហូរជាមុន ដើម្បីកម្ចាត់ជាតិពុល។ ក្នុងជំនាន់ខ្មែរក្រហម (១៩៧៥-១៩៧៩) មើមប្រង់ព្រៃ គេយកមកបរិភោគជំនួសបាយនៅតំបន់ខ្លះៗ។

ប្រង់

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ប្រទាល​មួយ​ពួក មាន​ធាង​រឹង ស្លឹក​រឹង​ល្អិត មើម​ពុល។
ឧទាហរណ៍៖ មើម​ប្រង់។

ប្រគ្រីវ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​រោគ​សរសៃ​កើត​នៅ​ជើង បណ្ដាល​ឲ្យ​ញាក់​កន្ត្រាក់ ស្ពឹក​ស្រពន់; ហៅ គគ្រីវ ក៏​មាន។

ប្រគំ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា លេង​ភ្លេង​រងំ​នាំ​ឲ្យ​ស្រណោះ លេង​ភ្លេង​កំដរ​ឲ្យ​ក្សាន្ត​ចិត្ត…។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រគំ​តន្ត្រី​មួយ​វង់។

ប្រគេន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ស. ស.) ឲ្យ លើក​ឲ្យ​ដល់​ដៃ​ក្នុង​ហត្ថបាស។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រគេន​ចង្ហាន់​លោក។

ប្រគាប

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ចម្ពាម​ត្រង់​គល់​មែក។
ឧទាហរណ៍៖  ប្រគាប​ឈើ។

ប្រគាក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​សម្រាប់​និយាយ​ផ្សំ​ជា​មួយ​នឹង​ពាក្យ ប្រគង (ម. ព. នោះ)។

ប្រគល់មុខងារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា ការផ្ទេរភាពជាម្ចាស់នៃមុខងារ ការទទួលខុសត្រូវ អំណាច និងឆន្ទានុសិទ្ធិទាំងអស់ដែលចាំបាច់ ដើម្បីគ្រប់គ្រងនិងអនុវត្តមុខងារ។

ប្រគល់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា លើក​យក​អ្វី​ៗ​ហុច​ឲ្យ​ឬ​ទុក​ដាក់​ឲ្យ​គេ​ជា​ស្រេច។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រគល់​ការ​ឲ្យ ប្រគល់​ប្រាក់​ឲ្យ​ដល់​ដៃ។

ប្រគរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា គរ​លើ​គ្នា​ច្រើន​ជាន់​ច្រើន​តម្រួត។
ឧទាហរណ៍៖  ប្រគរ​ឧស ប្រគរ​បាវ​ស្រូវ។

ប្រគង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដាក់​គង​សង្កត់​លើ​គ្នា​ឬ​គង​លើ​គ្នា​ច្រគីង​ច្រគាង។ ប្រគង​ប្រគាក់​ ឬ ប្រគាក់​ប្រគង គង​ឬ​ដាក់​គង​ពាក់​លើ​គ្នា​ច្រងេង​ច្រងាង​ទទឹង​ទទែង។

ប្រខូវ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ( ម. ព. ស្រខូវ ) ។

ប្រខុប

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ប្រះគប អ. ថ. ប្រៈខុប ) ស្អំថ្នាំ, អាលថ្នាំ ( កែរោគ ) ។

ប្រខាំ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ខាំ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក (ដោយ​ដណ្ដើម​អ្វី​ៗ)។
ឧទាហរណ៍៖ ឆ្កែ​ប្រខាំ​គ្នា ឆ្មា​ប្រខាំ​គ្នា។

ប្រខង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ស. ប្រះគង អ. ថ. ប្រៈខង ) អង, អមអង ( ប្រើជា រ. ស. ) ។

ប្រក្រតីទិន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ប្រក្រតិទិន ) ។

ប្រក្រតី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ប្រក្ឬតិ; បា. បកតិ ) ធម្មតា; ការប្រព្រឹត្តទៅតាមចំណាំ, តាមទម្លាប់; សេចក្ដីមិនប្លែកអំពីដំណើរដើម, ដំណើរដែលតាំងនៅដូចដែល ។
ឧទាហរណ៍៖ នៅធ្វើការតាមប្រក្រតី ។

ប្រក្រតិទិន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ប្រក្ឬតិ + ទិន; បា. បកតិ + ទិន )ផ្ទាំងសន្លឹកក្រដាសមានសណ្ឋានជាតារាងដែលចុះចំនួនថ្ងៃតាមលំដាប់ខែនីមួយៗ សម្រាប់ប្រើក្នុងមួយឆ្នាំៗ ។ បើប្រើជា បដិទិន ឬ ប្រតិទិន គួរជាង ( ម. ព. នោះនិងពាក្យ ប្រក្រតី និង ទិន ផង ) ។

ប្រក់ព្រំ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ជា​អធិបតី​ត្រួតត្រា​មើល​ការ​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​បុណ្យ​ធំ​ណា​មួយ។ ប្រើ​ជា ន. ក៏​បាន។

ប្រក់​ពល

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ប្រសិទ្ធី​កង​ទ័ព​ដើម្បី​ឲ្យ​មាន​ជោគជ័យ ឲ្យ​មាន​ឫទ្ធិ​តេជះ។

ប្រក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បិទ​បាំង​ពី​ខាង​លើ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រក់​ផ្ទះ។

ប្រកោះ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា កោះ​ត​ៗ​គ្នា ពី​ម្នាក់​ទៅ​ម្នាក់; ជាប់​តាម​គ្នា​ប្រកិត​មិន​ដាច់។

ប្រកៃ

មានន័យថា (ម. ព. ប៉ាកកៃ)។

ប្រកែក

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ជជែក​គ្នា​រក​ខុស​រក​ត្រូវ ឆ្លើយ​ទទឹង​ទាស់ មិន​ព្រម​តាម។ ប្រកែក​ប្រណាំង ប្រកែក​ដោយ​ប្រណាំង​ប្រជែង​យក​ឈ្នះ។ ប្រកែក​វែក​ដៃ ប្រកែក​ដោយ​ឆ្ការ​ដៃ ឬ​វែក​ទាត់​ដៃ​គេ​ចេញ។

ប្រកៀង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា កៀង​កិត​ៗ​គ្នា កៀង​ក្រវែល​មិន​ឲ្យ​ឃ្លាត។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា និយាយ​បញ្ឆិត​បញ្ឆៀង​ញយ​ៗ​ឲ្យ​ជឿ​ស៊ប់ (ម. ព. ចង្កៀង ១ កិ. ឬ កិ. វិ. ទៀត​ផង)។

ប្រកៀក

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា កៀក​ជិត​គ្នា​មិន​ឲ្យ​ឃ្លាត ធ្វើ​ឲ្យ​កៀក​គ្នា។ ប្រកៀក​ប្រកាន់ ប្រកាន់​គ្នា​មិន​លែង​ដោយ​ជម្លោះ​ទាស់ទែង។ ប្រកៀក​ប្រកើយ កៀក​កើយ​គ្នា​មិន​ឲ្យ​ឃ្លាត ធ្វើ​ឲ្យ​កៀក​កើយ​គ្នា (ដោយ​ក្ដី​ស្នេហា)។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា កៀក​ជិត​គ្នា​មិន​ឲ្យ​ឃ្លាត ធ្វើ​ឲ្យ​កៀក​គ្នា។ ប្រកៀក​ប្រកាន់ ប្រកាន់​គ្នា​មិន​លែង​ដោយ​ជម្លោះ​ទាស់ទែង។ ប្រកៀក​ប្រកើយ កៀក​កើយ​គ្នា​មិន​ឲ្យ​ឃ្លាត ធ្វើ​ឲ្យ​កៀក​កើយ​គ្នា (ដោយ​ក្ដី​ស្នេហា)។

ប្រកើយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា កើយ​លើ​គ្នា ធ្វើ​ឲ្យ​កើយ​លើ​គ្នា (ដោយ​ក្ដី​ស្នេហា)។

ប្រកួត

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ប្រឡងគ្នា ដោយគំនុំ, ដោយកំហឹងឬដោយចង់បានជម្នះ ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់ ។ ប្រកួតប្រកាន់ ប្រកាន់គ្នាដោយជម្លោះទាស់ទែង ។ ប្រកួតប្រណាំង ប្រណាំងប្រជែងគ្នាដោយគំនុំ, ដោយកំហឹង ។

ប្រកុំ

?ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​សម្រាប់​និយាយ​ផ្សំ​ជាមួយ​នឹង​ពាក្យ រុំ ថា ។
ឧទាហរណ៍៖ រុំ​ប្រកុំ គឺ​រុំ​ផ្គុំ​ច្រើន​ជាន់​ច្រើន​សា​ចំពាក់​ស្មុគស្មាញ​រក​ដើម​រក​ចុង​មិន​ឃើញ។

ប្រកុន

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​កុន​ការ កុន​ដំណើរ; មក​ប្រចួន​ការ​ឬ​ប្រចួន​ដំណើរ​គ្នា។

ប្រកឹង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា តឿន​យ៉ាង​តឹងរ៉ឹង។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកឹង​កិច្ចការ; តឿន​ប្រកឹង។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា តឿន​យ៉ាង​តឹងរ៉ឹង។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកឹងកិច្ចការ; តឿនប្រកឹង ។

ប្រកិត

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ជិត​ស្ទើរ​នឹង​ដល់​គ្នា។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្ទះ​ប្រកិត​គ្នា។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​កិត​ជាប់​គ្នា។
ឧទាហរណ៍៖ ដេញ​ប្រកិត។

ប្រកាំង

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ស. តៈក័ង ) ឈ្មោះរោគបណ្ដាលឲ្យឈឺក្បាលចាប់ពើតខ្ទោកៗ; មាន ២ យ៉ាងគឺ ប្រកាំងបាយកក ឬ ប្រកាំងតូច១, ប្រកាំងដំរី ឬ ប្រកាំងធំ១ ។

ប្រកាំ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ព្រ័ត្រ​វែង​វេញ​បញ្ចូល​ធ្លុង​គ្នា (ច្រើន​វេញ​ជា ៣ ធ្លុង) សម្រាប់​ទាក់​ដំរី​ព្រៃ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំរី​អូស​ប្រកាំ។

ប្រកាសិត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ប្រកាឝិត; បា. បកាសិត ) ដែលបានប្រកាសហើយ; សេចក្ដីដែលបានប្រកាសហើយ ( ព. កា. ) ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( សំ. ប្រកាឝិត; បា. បកាសិត ) ដែលបានប្រកាសហើយ; សេចក្ដីដែលបានប្រកាសហើយ ( ព. កា. ) ។

ប្រកាសិកា

មានន័យថា (ម. ព. ប្រកាសកៈ)

ប្រកាសន៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ប្រកាស ន. ) ។

ប្រកាសនីយបត្រតក្កកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា វិញ្ញាបនបត្រដែលចេញដោយក្រសួងទទួលបន្ទុកឧស្សាហកម្មសម្រាប់ការពារតក្កកម្មដែលកំណត់នៅក្នុងច្បាប់ស្ដីពីប្រកាសនីយបត្រតក្កកម្ម វិញ្ញាបនបត្រម៉ូដែលមានអត្ថប្រយោជន៍ និងគំនូរឧស្សាហកម្ម ដែលប្រកាសឱ្យប្រើដោយព្រះរាជក្រមលេខ នស/រកម/០១០៣/០០៥ ចុះថ្ងៃទី២២ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៣។

ប្រកាសនីយបត្រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ប្រកាឝនីយ + បត្រ; បា. បកាសនីយ “ដែលគួរសម្ដែង” + បត្ត ” ស្លឹក, ក្រដាស” ) សំបុត្រសម្ដែងគុណសម្បត្តិរបស់បុគ្គលអ្នកមានចំណេះវិជ្ជាអ្វីមួយគ្រប់គ្រាន់ គួរដល់កិច្ចការហើយ ( សញ្ញាបត្រ ) ។

ប្រកាសនា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការហែក ឬបរិហារកេរ្តិ៍ ការថ្លែងប្រាប់ពីអាថ៌កំបាំង​ ។

ប្រកាសនវត្ថុ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វត្ថុដែលបោះពុម្ពផ្សាយ មានសៀវភៅផ្សេងៗជាដើម ។

ប្រកាសទំនិញ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា សេចក្តីថ្លែងការណ៍ដែលបានធ្វើដោយប្រកាន់តាមវិធីរបស់អាជ្ញាធរគយ ដែលបុគ្គលពាក់ព័ន្ធបង្ហាញប្រាប់នីតិវិធីគយដែលត្រូវអនុវត្តចំពោះទំនិញ និងរបស់របរប្រើប្រាស់ដោយឡែក ដែលអាជ្ញាធរគយតម្រូវចំពោះការអនុវត្ត។

ប្រកាសកៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ប្រកាឝក; បា. បកាសក ) អ្នកប្រកាសសេចក្ដី។ បើស្ត្រីជា ប្រកាសិកា ។

ប្រកាស

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ប្រកាឝ; បា. បកាស ) សម្ដែងប្រាប់, ស្រែកប្រាប់ឲ្យឮរាល់គ្នា, សម្ដែងសេចក្ដីបើកចំហឲ្យច្បាស់លាស់ ។ ល ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកាស​ប្រាប់ ស្រែក​ប្រកាស។ប្រកាស​ទេវតា ពោល​ពាក្យ​បូរបាច់​ឲ្យ​ពួក​ទេវតា​បាន​ឮ ។ប្រកាស​សង្គ្រាម ប្រកាស​ប្រាប់​អស់​ពួក​ទាហាន​សេនា​និង​ប្រជាជន​ឲ្យ​ដឹង​ថា​នឹង​មាន​សង្គ្រាម។ ប្រកាស​សាសនា សម្ដែង​អំពី​សាសនា​ឲ្យ​អ្នក​ទាំងពួង​កាន់​តាម។ ប្រកាស​សេចក្ដី ថ្លែង​សេចក្ដី​អ្វី​មួយ​ឲ្យ​បាន​ឮ​រាល់​គ្នា។ល។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. ប្រកាឝន; បា. បកាសន ) ការថ្លែង, សម្ដែងប្រាប់ឲ្យដឹងរាល់គ្នា; សំបុត្រថ្លែងសេចក្ដីប្រាប់ឲ្យដឹងរាល់គ្នា ។
ឧទាហរណ៍៖ ចេញប្រកាស, បិទប្រកាសហាម ។ ល ។ ប្រកាសសារត្រា ឬ សារត្រា សំបុត្រសេនាបតីចេញឲ្យដំណឹងដល់អស់សាធារណជនក្នុងដែនអំពីកិច្ចការអ្វីនីមួយៗ ។ ព្រះរាជប្រកាស ប្រកាសដែលព្រះរាជាទ្រង់ឡាយព្រះហស្តលេខាប្រទានដំណឹងដល់ប្រជាជន ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ អំពីកិច្ចការអ្វីនីមួយៗ ជាព្រះរាជបញ្ញត្តិឬព្រះរាជានុញ្ញាត ។ ល ។

ប្រការ

មានន័យថា (ម. ព. បការៈ) ប្រការ ១, ប្រការ ២, ខ១, ខ២, ។ ច្រើន​ប្រការ ច្រើន​យ៉ាង ។ល។
?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មាត្រា ចំណែកដោយឡែកនៃអត្ថបទផ្សេងៗមិនសំខាន់ ដូចជាព្រះរាជក្រិត្យ ឬប្រកាស​រដ្ឋមន្ត្រីជាដើម។ ឯពាក្យមាត្រាសម្រាប់អនុវត្តទៅលើច្បាប់ ដូចជាថាមាត្រា ៥១៥ នៃក្រមព្រហ្មទណ្ឌ ស្តីពីបទលួចគ្រប់យ៉ាង ។

ប្រកាប់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា កាប់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។ ប្រកាប់​ប្រចាក់ កាប់​ចាក់​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។ រក​ស៊ី​ប៉ុន​គេ​ប្រកាប់ រក​ស៊ី​ដោយ​ខំ​ប្រឹង​ពេញ​កម្លាំង​រាល់​ខ្លួន ហាក់​ដូច​ជា​គេ​ប្រកាប់​គ្នា ដណ្ដើម​យក​ឈ្នះ​រៀង​ខ្លួន។

ប្រកាន់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចាប់ដំណើរ, ចាប់ហេតុ, ចាប់ថ្នាក់, ចោទចំពោះរឿង ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកាន់ទោស ។

                  នាវទុក ។
ឧទាហរណ៍៖ ស្រូវ ១ ជង្រុកនុ៎ះ ខ្ញុំលក់ជូនអ្នកមិនបានទេ ព្រោះមានគេប្រកាន់រួចទៅហើយ ។

                  កាន់ខ្ជាប់តាមគាប់ចិត្ត, តាមទម្លាប់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកាន់ទិដ្ឋិ, ប្រកាន់ពួក ។

ប្រកាច់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បង្រះរមួលសព៌ាង្គកាយវិលត្រឡប់ចុះឡើងហាក់ដូចគេចាប់កាច់ ។
ឧទាហរណ៍៖ មាន់ប្រកាច់សស្រូស ។

ប្រកាក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បង្រះ​រមួល​សព៌ាង្គកាយ​វិល​ត្រឡប់​ចុះ​ឡើង​ហាក់​ដូច​គេ​ចាប់​កាច់ ។
ឧទាហរណ៍៖ មាន​ប្រកាច់​សស្រូស។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យជាបរិវារប្រើផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ប្រកប ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកាក់ប្រកប កាក់កប គឺបានកបដោយលទ្ធផលសមតាមបំណង : នាង, ឯងខំលក់ដូរទៅ ក្រែងនឹងបានប្រកាក់ប្រកបដោយធនធានគ្រប់គ្រាន់ឡើង !

ប្រកា

មានន័យថា (ម. ព. ប៉ាកកា) ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពន្លឺ រស្មី ដែលចាំងព្រាតៗ

ប្រកល់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដាក់​កល់​ពី​លើ កល់​លើ​គ្នា។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកល់​ចង្ក្រាន ប្រកល់​កំណាត់​ឈើ។

ប្រកបដោយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា និបាតសព្ទ
មានន័យថា ដែល​សម​ប្រកប​ដោយ ដែល​បាន​សម្រេច​ដោយ។
ឧទាហរណ៍៖  សូម​ឲ្យ​អ្នក​បាន​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​សុខ​ចម្រើន ! កុំ​ប្រើ​ជា ប្រកប​នូវ​សេចក្ដី​សុខ…។

ប្រកប

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ផ្សំជាមួយគ្នា : ក ប្រកបនឹង ង អ. ថ. កង; ធ្វើឲ្យអែបនែបជាប់ជាមួយគ្នា ឲ្យរលាយសាច់មួយ ។
ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើឲ្យកប ។

                   ធ្វើឲ្យកប, ឲ្យកាក់កប, ឲ្យបានលទ្ធផល; កាន់ការ ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រកបការរបរ, ប្រកបការលក់ដូរ, ប្រកបកសិកម្ម ( ម. ព. កប ផង ) ។

ប្ដេជ្ញា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ក្លាយ​មក​ពី សំ. ប្រតិជ្ញា) មើល​ពាក្យ បដិញ្ញា។ ខ្មែរ​យើង​ប្រើ​ជា កិ. ក៏​បាន ។
ឧទាហរណ៍៖ បាន​ប្ដេជ្ញា​គ្នា​ថា​នឹង​ឈប់​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ពាល​នោះ​ត​ទៅ​ទៀត បាន​ប្ដេជ្ញា​ចិត្ត​ជា​ស្រេច​ថា…។

ប្ដូរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ផ្លាស់​ពី​មួយ​ទៅ​មួយ ផ្លាស់​យក​មួយ​មក​ឲ្យ​មួយ​ទៅ ផ្លាស់​ពី​នេះ​ដាក់​ទៅ​នោះ ដូរ។ ប្ដូរ​ជីវិតប្រថុយ​ស្លាប់​ជួស។ ប្ដូរ​ដង​ប្ដូរ​ផ្លែ (ព. ប្រ.) ហ៊ាន​តស៊ូ​ឥត​ញញើត។ ប្ដូរ​ផ្ដាច់ ឬ ផ្ដាច់​ប្ដូរ ដាច់​ចិត្ត​ប្រថុយ​ស្លាប់​រស់​ជា​មួយ​គ្នា។ ប្ដូរ​ស្លាប់​ប្ដូរ​រស់ ហ៊ាន​ប្ដូរ​ជីវិត​ឲ្យ​ស្លាប់​ខ្លួន​ទុក​គេ​ឲ្យ​រស់ ឬ​ស៊ូ​ស្លាប់​រស់​ផង​គ្នា។ល។

ប្ដឹង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចោទ​ប្រកាន់ តវ៉ា ពោល​ទោស​ដោយ​មិន​សុខ​ចិត្ត ឲ្យ​អ្នក​ធំ​ឬ​តុលាការ​បាន​ជ្រាប ជូន​ដំណឹង។ ប្ដឹង​ផ្ដល់ ឬ ប្ដឹង​ផ្ដល់ ប្ដឹង​ញួយ​ៗ ឬ​ប្ដឹង​ពី​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក។

ប្ដី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. បតិ “ម្ចាស់; ប្រុសជាម្ចាស់ផ្ទះ គឺបុរសជាគូគ្នានឹងស្ត្រីជាភរិយា” ) ប្រុសជាគូគ្នានឹងស្រីជាប្រពន្ធ : មានប្ដីប្រពន្ធ គឺស្រីមានប្រុសជាប្ដី ប្រុសមានស្រីជាប្រពន្ធជាគូគ្រងហើយ ។ ប្ដីសី ក្លាយមកពីពាក្យថា ប្ដីស្រី ឬ ប្ដីសិរី គឺប្ដីស្រីសួស្ដីឬប្ដីរបស់ស្រី ( ? ) : នាងទូចកូនមីងវាមានប្ដីសីហើយឬនៅ? ( ព. សា. ) ។ យើងនឹកស្ដាយដោយយល់ថាពុំគួរខាន ក៏បានស្រង់យកពាក្យកាព្យជាព្រះរាជនិពន្ធនៃ ព្រះបាទសម្ដេចព្រះហរិរក្សរាមា ឥស្សរាធិបតី ព្រះបរមកោដ្ឋ ( ព្រះអង្គដួង ) ដែលទ្រង់និពន្ធចប់ស្រេចនៅថ្ងៃសៅរ៍៨រោចខែមាឃ ឆ្នាំរកានព្វស័ក ព. ស. ២៣៨០ កាលព្រះអង្គមានព្រះជន្មគម្រប់ ៤១ វស្សា, យើងស្រង់ព្រះរាជនិពន្ធនោះយកមកចុះទុកជាព្រះកេរ្ដិ៍ក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរនេះ ចំពោះតែត្រង់កាព្យថ្លែងអំពីគតិ ៥ យ៉ាង ដែលបុរសជាប្ដីត្រូវប្រតិបត្តិចំពោះស្ត្រីជាប្រពន្ធប៉ុណ្ណោះ, មិនមានសេចក្ដីវែងណាស់ណាទេ, ដូចតទៅនេះគឺ កតមេហិ បញ្ចគតី- ហិ សាមិកា ភរិយាស- ង្គហាធម្មា ប្រែតាមអត្ថា- ធិប្បាយបាលី ។ ថាប្រុសឯណា នឹងមានភរិយា លោកឲ្យចេះក្ដី ទាំងប្រាំចំពោះ សង្គ្រោះចិត្តស្រី ប្រពន្ធប្រក្រតី ដូចធម៌សម្ដែង ។ បើប្ដីឯណា ពុំកាន់កិរិយា ទាំងប្រាំនេះឯង ហៅប្ដីទុជ៌ន ជួលន់ក្រៃលែង ចេះតែកំហែង ចិត្តប្រពន្ធពិត ។ បើប្ដីកាន់ច្បាប់ ទាំងប្រាំនេះខ្ជាប់ ហៅប្ដីសុចរិត បម្រុងភរិយា ដោយនាក្រមក្រឹត្យ ប្រសើរពេកពិត ឥតអ្វីផ្ទឹមឡើយ ។ អស់ប្រុសទាំងឡាយ ចូរចាំអធិប្បាយ ច្បាប់នេះជាត្រើយ ទុកគ្រប់ប្រុសប្រាណ កុំមានកន្តើយ មានប្រពន្ធហើយ ជាសុខសម្រាន្ត ។ មួយគឺហៅប្ដី ឲ្យប្រើស្រដី នឹងប្រពន្ធមាន ពាក្យទន់ពីរោះ ស្មើស្មោះដោយក្សាន្ត សរសើររាប់អាន តាមស័ព្ទវាចា ។ មួយគឺប្រពន្ធ ខុសឆ្គងស្រាលធ្ងន់ កុំជេរផ្ដាសា ទាត់ធាក់ដៀលដំ ដូចខ្ញុំអាត្មា កុំស្ដីដើមថា ឲ្យឮសាយស័ព្ទ ។ មួយគឺបានធន ប្រគល់ប្រពន្ធ ទុកដាក់រណ្ដាប់ ទាំងគ្រឿងអាហារ ជាការស្រីផ្គាប់ រៀបចំសម្រាប់ ថែទាំរក្សា ។ មួយគឺកុំផ្ចង់ កុំខំតែប- ង្កើតកូនហើយថា ប្រពន្ធសុខចិត្ត ឲ្យគិតប្រាថ្នា រួសរកទ្រព្យា សម្រាប់ឲ្យផង ។ មួយគឺឲ្យចាប់ ស្រឡាញ់ឲ្យខ្ជាប់ កុំជិនណាយហោង បើមានប្រពន្ធ- ទៀតកុំប៉ុនប៉ង ស្រឡាញ់ស្នេហ៍ស្នង ឲ្យស្មើមុខឡើយ ។ សម្ដែងសេចក្ដី គ្រប់ប្រាំវិថី ចែងចប់ស្រេចហើយ ឲ្យអស់ប្រុសផង ចាំចងជាត្រើយ ផ្ចង់កុំកន្តើយ ចោលច្បាប់បុរាណ។ បើប្រុសឯណា ពុំផ្ចង់ចិន្តា ដូចធម៌ទូន្មាន នៅនឹងភរិយា គ្មានជាសុខសាន្ត ហិនហោចធនធាន ទាស់ទែងលែងគ្នា ។ ឯវីស័យចិត្ត អស់ស្រីផងពិត មានប្ដីប្រាថ្នា អំពើទាំងប្រាំ នេះចាំចិន្តា គ្រប់ចិត្តភរិយា នៅនាលោកិយ ។ បើខ្វះអំពើ- ណាមួយហើយតើ ប្រពន្ធថាប្ដី ចិត្តពុំត្រូវត្រង់ ពុំគង់មេត្រី តូចចិត្តស្វាមី អាក់អន់ពុំស្មោះ ។ លោកឲ្យប្រុសផង គន់គិតស្ងួនគ្រង ផ្ចង់ចិត្តសង្គ្រោះ- ប្រពន្ធឲ្យពិត ដោយក្រឹត្យប្រាំនោះ ប្រពន្ធក៏ស្មោះ- ចិត្តចូលមូលឯង ។ កុំគិតតែយក- ប្រពន្ធបានមក គ្រាន់ឱបប្រលែង បង្កើតតែកូន សោះសូន្យធនធេង លោកឲ្យគិតក្រែង ដំណៀលនិន្ទា ។ ធម្មតាជាប្ដី បានទ្រព្យធនអ្វី ឬយសសក្ដា តែងនៅសុខសឹង- ទីពឹងផងគ្នា ព្រោះដ្បិតភរិយា កាន់ក្ដីសុចរិត ។ អំពើច្នេះហោង ឲ្យអស់ប្រុសផង ចងចាំក្នុងចិត្ត តាមធម៌ទូន្មាន គ្រប់ប្រាណប្រុសពិត ទុកជាក្រមក្រឹត្យ ច្បាប់ច្បាស់តទៅ ។ អង្គអញរចនា សេចក្ដីកាព្យា តាមច្បាប់ទុកនៅ ក្នុងព្រះបាលី សេចក្ដីជ្រាលជ្រៅ ពុំហ៊ានសៅដៅ លើកលែងងាយដាយ ។ ឧស្សាហ៍ខំប្រុង ប្រែរករើសក្នុង គម្ពីរនិកាយ អដ្ឋកថា ដីកាបរិយាយ និបាតទាំងឡាយ មកផ្សំស្រដី ។ ជាច្បាប់ទុកត ដំណឹងតំណ ដំណើរស្ត្រី ឲ្យជាក់ប្រាកដ ដោយបទបាលី គ្រាន់អស់ប្រុសស្រី រើសរៀនរកផ្លូវ ។ ច្បាប់នេះប្រសើរ ដំណឹងដំណើរ ទំនងនេះកូវ ជាច្បាប់ប្រាកដ ដោយបទត្រឹមត្រូវ គួរយើងឥឡូវ ប្រតិបត្តិរក្សា ។ គួររៀនឲ្យស្ទាត់ ឲ្យចាំរត់មាត់ ដាក់ក្នុងចិន្តា គ្រាន់នឹងប្រិតប្រៀន បង្រៀនអាត្មា តាមដោយគាថា នេះឯងតទៅ ។ ចែងចប់អភិប្រាយ ដោយអត្ថបរិយាយ សូរេចថ្ងៃសៅរ៍ ប្រាំបីរោចឯ នាខែមាឃនៅ ឆ្នាំរកាត្រូវ នព្វស័កស្រេចហោង។‌‌៚ ( បើពេញចិត្ត គួរទន្ទេញឲ្យចាំមាត់ ) ។ ម. ព. ប្រពន្ធ ទៀតផង ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា ព្រះស្វាមី, ព្រះភស្តា ។

ប័ណ្ណសារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប័ណ្ណសារដ្ឋា លិខិតសំខាន់ៗ ដែលគេទុកដាក់ ទីទុកឯកសារ ។

ប័ណ្ណសន្យារ៉ាប់រងគ្រោះថ្នាក់បុគ្គល

?ថ្នាក់ពាក្យជា ធានារ៉ាប់រង
មានន័យថា កិច្ចសន្យាធានារ៉ាប់រងដែលផលប្រយោជន៍របស់វាជាប្រាក់ ឬផលប្រយោជន៍សំណងជាវត្ថុ ឬផលប្រយោជន៍សំណង រួមមានជាប្រាក់ និងជាវត្ថុទៅឱ្យអ្នកត្រូវបានធានារ៉ាប់រង នៅពេលមានហានិភ័យកើតឡើង ដើម្បីធានាលើគ្រោះថ្នាក់ទាំងឡាយ។

ប័ណ្ណសន្យារ៉ាប់រង

?ថ្នាក់ពាក្យជា ធានារ៉ាប់រង
មានន័យថា ឯកសារចងភា្ជប់កាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់ ដែលចេញដោយក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងដោយមានកំណត់ពីខ្លឹមសារសំខាន់ និងចែងពីលក្ខខណ្ឌលម្អិតដែលបានព្រមព្រៀងរវាងក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រង និងអ្នកត្រូវបានធានារ៉ាប់រងនៅក្នុងកិច្ចសន្យាធានារ៉ាប់រង។ ប័ណ្ណសន្យារ៉ាប់រងត្រូវភ្ជាប់មកជាមួយនូវវិញ្ញាបនបត្រធានារ៉ាប់រង ឬឯកសារពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗទៀត។

ប័ណ្ណរតនាគារជារូបមន្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា មូលបត្ររដ្ឋ
មានន័យថា សិទ្ធិរូបីនៃឥណទេយ្យលើរតនាគារជាតិ។ ប័ណ្ណនេះ អាចផ្ទេរ លក់ បញ្ចាំ ឬឱ្យខ្ចីទៅម្ចាស់ថ្មីប្រសិនជាប័ណ្ណគ្មាននាមចារឹក ឬមួយដោយចារខ្នងប្រសិនជាប័ណ្ណមាននាមចារឹក។

ប័ណ្ណរតនាគារគណនីចរន្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា មូលបត្ររដ្ឋ
មានន័យថា សិទ្ធិអរូបីនៃឥណទេយ្យលើរតនាគារជាតិ។ ប័ណ្ណនេះ អាចផ្ទេរឈ្មោះ អាចលក់ អាចដាក់ជាការធានា ឬអាចឱ្យខ្ចីដោយការបង្វែរពីគណនីមួយទៅគណនីផ្សេងទៀត។

ប័ណ្ណ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប័ត្រ សំបុត្របើកអំណាចឱ្យទទួលបា្រក់ ឬវត្ថុផ្សេងៗ សន្លឹកក្រដាស​បិទភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងតូច ស្តើង​ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា លិខិតដែលមានរូបមន្តយថាភូត (ដែលមានរូបភាព និងទម្រង់ត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់) សម្រាប់បញ្ជាក់ពីសិទ្ធិណាមួយ។

ប៊្អឹះ

មានន័យថា ( ម. ព. ព្អឹះ )។

ប៊័រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បារ.) (Beurre) ខ្លាញ់​ទឹក​ដោះ; ខ្លាញ់​រុក្ខជាតិ (ជា​ឈ្មោះ​គោ​រស​មួយ​ប្រភេទ ដែល​គេ​ធ្វើ​កើត​តាម​សម័យ​និយម)។
ឧទាហរណ៍៖  ខ្លាញ់​ប៊័រ។

ប៊ែលហ្ស៊ិក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស ប៊ែលហ្ស៊ិក, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) ព្រុចសែល។

ប៊ែន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស ស្វ៊ីស។

ប៊ូរុនឌី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស ប៊ូរុនឌី, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) ប៊ូយ៉ាំប៊ូរ៉ា។

ប៊ូយ៉ាំប៊ូរ៉ា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស ប៊ូរុនឌី។

ប៊ុលហ្ការី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រទេស ប៊ុលហ្ការី, (រាជធានី/​រដ្ឋធានី) សូហ្វ៊ីយ៉ា។

ប៊ុយណូស៊ែ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស អាហ្សង់ទីន។

ប៊ុយដាប៉ែស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស ហុងគ្រី។

ប៊ុយការ៉េស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស រូម៉ានី។

ប៊ុត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ត្បូង​មួយ​ប្រភេទ​មាន​សម្បុរ​លឿង (ស. បុឞរាគ័ម អ. ថ. ប៊ុត-សៈរ៉ាខ័ម ឬ ប៊ុត-ស្រាខ័ម)។

ប៊ីស្សូ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស ហ្គីណេប៊ីស្ស។

ប៊ីស្កេក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស កៀហ្ស៊ីស៊ីស្ថាន។

ប៊ីលីស៊ី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រាជធានី/​រដ្ឋធានី នៃប្រទេស ហ្សកហ្ស៊ី។

ប៊ីយែរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ប៊ីយេរ )។

ប៊ីយេរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រភពឯបរទេស ( បារ. Bière ) ខ្មែរភាគច្រើនហៅមេរ័យប្រភេទនេះថា ស្រាបៀ ( អ. Beer ) អ្នកខ្លះហៅ ឡាប់យេរ ខ្លះហៅ ឡាប់យ៉េរ ក្លាយសំឡេងមកពី បារ. La bière នុះឯង។

ប៊ីដុង

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បារ. Bidon ) ថូតូច ឬល័ក្កច័ន មានឆ្នុកជាគម្រប មានខ្សែសម្រាប់កាន់យួរឬស្ពាយក៏បាន សម្រាប់ដាក់ទឹកប្រើក្នុងការធ្វើដំណើរ ។
ឧទាហរណ៍៖ ទឹកមួយប៊ីដុងនេះសម្រាប់ប្រើបានតែម្នាក់ទេ, ក្រុមយោធាតែងប្រើប៊ីដុង ។

ប៊ិះ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ( ព. សា. ) ជ្រិះ, វិះ, ទៀប, ឆិត ។
ឧទាហរណ៍៖ វាចោលពីខាងត្បូងមកប៊ិះនឹងត្រូវខ្ញុំ; ប៊ិះនឹងធ្លាក់ពីលើផ្ទះ, ឈឺធ្ងន់ប៊ិះនឹងស្លាប់ ។

ប៊ិហ្វតិក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បារ. Bifteck ) សាច់គោចៀន ( ជាឈ្មោះព្យព្ជានាហារ គឺម្ហូបខាប់ឥតទឹកមួយប្រភេទមានប្រភពឯបរទេស ផ្សាយចេញទួទៅក្នុងនានាប្រទេស ) ។