Author: Buy Khmer Book

ទន្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (ព. បុ.) ជម្រះធ្មេញនៅពេលលុបលាងមុខមាត់ ។
ឧទាហរណ៍៖ លោកគ្រូតើនហើយ កំពុងទន្ត គឺ លោកគ្រូកំពុងលុបលាងព្រះភក្រ្តជម្រះព្រះទន្ត ។ (រ. ស. បុ. ) : ស្ដេចតើនចាកនិទ្រា នៅវេលាព្រហាមស្រាង មានគ្រប់គ្រឿងសម្អាង ស្ដេចទ្រង់ទន្តជម្រះភក្រ្ដ (ទ្រង់ស្រពព្រះភក្រ្ដជម្រះព្រះទន្តា) ។ក្នុងសាស្ត្រាល្បែងមានច្រើនអន្លើ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. ) ធ្មេញ; ភ្លុក; (រ. ស. ) ព្រះទន្ត ( ធ្មេញក្សត្រ ) ។ ព. កា. ទន្តា (ទ័ន-តា) ធ្មេញទាំងឡាយ ។

ទន្ដពេទ្យ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. សំ. ) ពេទ្យធ្មេញ, ពេទ្យដែលស្ទាត់ជំនាញខាងព្យាបាលរោគធ្មេញ
ឧទាហរណ៍៖ បើអ្នកឈឺធ្មេញ គប្បីចូលទៅរកទន្តពេទ្យ ឲ្យពិនិត្យព្យាបាលជាប្រញាប់ កុំបង្អង់យូរ ។

ទន់ភ្លន់

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ល្វាសល្វន់, សុភាព។
ឧទាហរណ៍៖ ឫកពា​ទន់ភ្លន់, សម្ដី​ទន់ភ្លន់ ។

ទន់ដី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​ឈើ​តូច​មួយ​ប្រភេទ ឫស​វា​ប្រើ​ជា​ថ្នាំ​បញ្ចុះ​បាន តែ​បើ​ប្រើ​ខុស​​បែប​ហួស​កម្រិត​នាំ​ឲ្យ​ចុះ​ខ្លាំង​ណាស់ (គេ​ពុំ​សូវ​ហ៊ាន​ប្រើ​ទេ) ។

ទន់ខ្លួនល្មឿយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ទន់ខ្លួនល្មៃព្រោះគ្មានកម្លាំងប្រឹង ។

ទន់

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ទីទៃ​ពី​រឹង គឺ​ដែល​បត់​បែន, ពត់, ច្របាច់​ច្របល់​បាន មិន​បាក់​មិន​បែក ។
ឧទាហរណ៍៖ សាច់​ទន់ ។

ទន់

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ទីទៃ​ពី​រឹង គឺ​ដែល​បត់​បែន, ពត់, ច្របាច់​ច្របល់​បាន មិន​បាក់​មិន​បែក ។
ឧទាហរណ៍៖ សាច់​ទន់ ។

ទធិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា.) ទឹកដោះជូរ (ម. ព. គោរស ផង ) ។

ទធាក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធាក់​កន្ត្រាក់ ឬ​ធាក់​កន្ត្រាក់​រឿយ​ៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ទធាក់​ជើង; ដេក​ទធាក់ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ធាក់​កន្ត្រាក់ ឬ​ធាក់​កន្ត្រាក់​រឿយ​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ទធាក់​ជើង; ដេក​ទធាក់ ។

ទទ្រេតទទ្រោត

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ងាក​ទៅ​ខាង​ទ្រេត​ទៅ​មុខ, ទ្រេត​ចុះ​ទ្រេត​ឡើង​រឿយ​ៗ, ស្ទើរ​ដួល​ស្ទើរ​ទេ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរ​ទទ្រេតទទ្រោត; ដើរ​ទទ្រេតទទ្រោត ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​ងាក​ទៅ​ខាង​ទ្រេត​ទៅ​មុខ, ទ្រេត​ចុះ​ទ្រេត​ឡើង​រឿយ​ៗ, ស្ទើរ​ដួល​ស្ទើរ​ទេ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរ​ទទ្រេតទទ្រោត; ដើរ​ទទ្រេតទទ្រោត ។

ទទ្រើត

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​មាន​លំនាំ​ទ្រើត​ៗ បែបទ​ទាក់។
ឧទាហរណ៍៖ ញាក់​ទទ្រើត ។

ទទ្រើក

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទ្រើក​ៗ រឿយ​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ភ័យញ័រ​ទទ្រើក, រងា​ទទ្រើក ។

ទទ្រឹប

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទ្រឹប​ៗ បន្ដិច​ៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ខំ​ដើរ​ទទ្រឹប​ៗ ទៅ !

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទ្រឹប​ៗ បន្ដិច​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ខំ​ដើរ​ទទ្រឹប​ៗ ទៅ !

ទទ្រីមទទ្រម

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទ្រីមទ្រម​ខ្លាំង ។
ឧទាហរណ៍៖ គាត់​ឈឺ​ទទ្រីមទទ្រម​ម៉្លឹង​ហើយ​នៅ​តែ​ខំ​ត្រដរ​មក​ ព្រោះ​គាត់​ខ្លាច​ចិត្ត​យើង (ដូច​គ្នា​នឹង ទទ្រែមទទ្រម ដែរ) ។

ទទ្រីបទទ្រាប

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទ្រីបទ្រាប​ខ្លាំង។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរ​ទទ្រីបទទ្រាប ។

ទទ្រីបទទ្រប

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទ្រប​ៗ ញើប​ៗ ។

ទទ្រាក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​ញ័រញាក់​ដូច​គេ​ទទាក់ ។

ទទ្រម

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទ្រមៗ, ទាំងទ្រម ។

ទទ្រប

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទ្រប​ៗ​ចូល ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទ្រប​ៗ​ចូល ។

ទទ្រត

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​មាន​ដំណើរ​ទ្រត​ៗ ។

ទទ័រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ញ័រ​ខ្លាំង, កន្ត្រាក់​ទទាក់​ខ្លាំង ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរ​ហាល​ភ្លៀង​រងា​ញាក់​ទទ័រ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ញ័រ​ខ្លាំង, កន្ត្រាក់​ទទាក់​ខ្លាំង។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរ​ហាល​ភ្លៀង​រងា​ញាក់​ទទ័រ ។

ទទះ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា រលាស់​ស្លាប, វាយ​ស្លាប​ទន្ថើន ដូច​គេ​ទះ​ដដែល​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ មាន់​ទទះ​ស្លាប​រងាវ ។

ទទោក

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា សំយុង​ជើង​អង្រង់។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គុយ​ទទោក​ជើង ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា សំយុង​ជើង​អង្រង ។
ឧទាហរណ៍៖ អង្គុយ​ទទោក​ជើង ។

ទទែ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទន្ទេង​ដោយ​ផ្អៀង​បញ្ឆៀង​ខ្លួន​អួត ។
ឧទាហរណ៍៖ ក្របី​អួត​ទទែ, មាន់​កៀង​ញី​ទទែ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​ជា​បរិវារ​សម្រាប់​និយាយ​ផ្សំ​នឹង​ពាក្យ​ទទូច ។
ឧទាហរណ៍៖ ទទូចទទែ គឺ​ទទូច​ចែប៉ប្រែ​មិន​លែង ។

ទទេ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា គ្មាន​សោះ, ធេង, សូន្យ; ឥត​យក​ថ្លៃ, ឥត​សំបុត្រ​ស្នាម ។
ឧទាហរណ៍៖ ដៃ​ទទេ, ទៅ​ទទេ, យក​ទទេ, ឲ្យ​ទទេ, និយាយ​មាត់​ទទេ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា គ្មាន​សោះ, ធេង, សូន្យ; ឥត​យក​ថ្លៃ, ឥត​សំបុត្រ​ស្នាម ។
ឧទាហរណ៍៖ ដៃ​ទទេ, ទៅ​ទទេ, យក​ទទេ, ឲ្យ​ទទេ, និយាយ​មាត់​ទទេ ។

ទទើសទទែង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​នាំ​ឲ្យ​ទើស​នាយ​ទើស​អាយ, ដែល​ច្រងេងច្រងាង​នាំ​ឲ្យ​ទើស​ទែង។
ឧទាហរណ៍៖ ចូរ​កាប់​មែក​ស្វាយ ១ មែក ដែល​ទោរ​មក​រក​ថ្នល់​នេះ​ចោល​ចេញ​ទៅ កុំ​ទុក​នាំ​ឲ្យ​ទទើសទទែង ។

ទទើម

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទើម​ៗ​ច្រើន​ដង, ទើម​ចុះ​ទើម​ឡើង។
ឧទាហរណ៍៖ ខំ​ដើរ​ទទើម​ទាំង​ពាក់​កណ្ដាល​យប់ ។ ម. ព. ពពើម ទៀត​ផង ។

ទទួល​អារម្មណ៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទទួល​ដឹង, បាន​ដឹង (ដោយ​ភ្នែក​ឃើញ​រូប​ជាដើម) ។

ទទួល​អនិច្ច​កម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា (ព. គ. សម្រាប់​សាធារណ​ជន​ជា​គ្រហស្ថ)។

ទទួលអាណត្តិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា កត់សម្គាល់នូវហេតុការណ៍ណាមួយទុកជាគ្រឿងពិចារណា ។

ទទួលទាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា បរិភោគ (ពាក្យគោរព, ពាក្យគួរសមសម្រាប់អ្នកតូចនិយាយទៅរកអ្នកធំ ឬអ្នកស្មើគ្នាទៅវិញទៅមកក៏ប្រើបាន ) ។
ឧទាហរណ៍៖ អញ្ជើញពីសាចុះ ខ្ញុំទទួលទានរួចហើយ។

                  ដំណើររកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិត ក៏ហៅថា រកទទួលទាន បានដែរ( ដោយប្រើសម្ដីគួរសម ) ។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំបាទក្នុងឆ្នាំនេះ រកទទួលទានហាក់ដូចជាកាក់កបជាងឆ្នាំទៅ ។ បើថ្លែងពីដំណើរបរិភោគឬរកស៊ីរបស់ខ្លួនទូលក្សត្រត្រូវថា ទទួលព្រះរាជទាន, រកទទួលព្រះរាជទាន ( ម. ព. រាជទាន ផង )។

ទទួល

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ព្រមតាម, ព្រមយក, ព្រមស្គាល់, ព្រមព្រៀងរាក់ទាក់ ។
ឧទាហរណ៍៖ គេព្រមទទួលពាក្យនោះហើយ, ទទួលភ្ញៀវ;

                  លូកដៃទៅទ្រ ទៅយករបស់អ្វីៗដែលគេហុចមក ។
ឧទាហរណ៍៖ បានទទួលប្រាក់ពីគេ ៥០ រៀល ។

ទទូរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា គ្រប​ក្បាល​ដោយ​សំពត់។

ឧទាហរណ៍៖ ថ្ងៃ​ក្ដៅ​ណាស់ អ្នក​យក​ឆត្រ​ខ្ញុំ​បាំង​ទៅ, ខ្ញុំ​ទទូរ​សំពត់​ក៏​បាន; ដេក​ទទូរ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា គ្រប​ក្បាល​ដោយ​សំពត់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ថ្ងៃ​ក្ដៅ​ណាស់ អ្នក​យក​ឆត្រ​ខ្ញុំ​បាំង​ទៅ, ខ្ញុំ​ទទូរ​សំពត់​ក៏​បាន; ដេក​ទទូរ ។

ទទូច

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ត្រូវ​ការ​មិន​លែង, ធ្វើ​​ថែម​ដដែល​ៗ មិន​លែង, សំដែង​អាការ​ច្រំដែល ។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំ​បាន​ឃាត់​ថា​កុំ​ឲ្យ​ទៅ វា​ចេះ​តែ​ទទូច​សុំ​ទៅ ។

ទទុង

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ខ្ពស់, ដែល​លេច​ឡើង​មើល​ពី​ចម្ងាយ​ទៅ​ឃើញ​ខ្ពស់​ស្ទុង ។
ឧទាហរណ៍៖ ភ្លឺ​ស្រែ​ខ្ពស់​ទទុង, ភ្នំ​ខ្ពស់​ទទុង ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​ខ្ពស់, ដែល​លេច​ឡើង​មើល​ពី​ចម្ងាយ​ទៅ​ឃើញ​ខ្ពស់​ស្ទុង ។

ទទឹម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. ទាឌិម, ឌាឌិម ឬ ឌាលិម) ឈ្មោះឈើតូចមួយប្រភេទ ជាដំណាំស្រុក គ្រាប់ក្នុងផ្លែសម្បុរក្រហមព្រឿង ប្រើជាចំណីស្រស់ ។
​​​​​                  ឈ្មោះត្បូងព័ណ៌ក្រហមប្រហែលនឹងគ្រាប់ទទឹម ។
ឧទាហរណ៍៖ ត្បូងទទឹម (ម. ព. បទ្មរាគ និង បទុមរាគ ផង) ។

                  ព្រឹក្សមួយពួក កម្ពស់ ៣-៤ ម គេនាំពីបរទេស (ប្រហែលប្រទេសពែរ្ស) មកដាំជាដំណាំនៅអឺរ៉ុបខាងត្បូង អាហ្វ្រិកខាងជើង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងប្រទេសចិន។ គេច្រើនដាំក្បែរផ្ទះជាលំអ ជារុក្ខជាតិឱ្យផ្លែបរិភោគ និងជាដើមថ្នាំ។ គ្រាប់ក្នុងផ្លែ សម្បុរក្រហមព្រឿង ប្រើជាចំណីស្រស់។ សំបកផ្លែមានរសចត់ច្រើន សម្រាប់ធ្វើថ្នាំសម្លាប់ស្បែក ឬព្យាបាលរាក។ ឫសជាថ្នាំព្រូន។ គេស្ងោរពន្លកផ្កា ដែលហាលស្ងួតសម្រាប់ផឹករំងាប់រាកមួល។ គេដុតផ្កាស្ងួតយកផេះធ្វើឱសថឃាត់ឈាម។

ទទឹងទទែង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​ទទឹង​នាំ​ឲ្យ​ទើសទែង ។
ឧទាហរណ៍៖ កុំ​ដើរ​កាត់​ផ្លូវ​ទទឹងទទែង ។

                ព. ប្រ. ដែល​នាំ​ឲ្យ​ទាស់​ខុស​​ឆ្គង​ផ្ដេសផ្ដាស ។
ឧទាហរណ៍៖ កុំ​និយាយ​ទទឹងទទែង​ផ្ដេសផ្ដាស​ដូច្នេះ !

ទទឹងថ្ងៃ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះខែត្រមួយក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ (ពីដើម) ឥឡូវរួមបញ្ចូលក្នុងខែត្រព្រៃវែង ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលមានបណ្តោយពីខាងត្បូងទៅខាងជើង ។
ឧទាហរណ៍៖ រោងទទឹងថ្ងៃ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលមានបណ្តោយពីខាងត្បូងទៅខាងជើង ។
ឧទាហរណ៍៖ រោងទទឹងថ្ងៃ ។

ទទឹងគាង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលទទឹងចំគាងនាំឲ្យទើស ។
ឧទាហរណ៍៖ ម្តេចក៏មកដេកទទឹងគាងត្រង់មាត់ទ្វារដូច្នេះ ?

ទទឹង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា យល់​ទាស់, ជំទាស់, មិន​បណ្ដោយ​តាម, រារាំង​ពី​មុខ ។
ឧទាហរណ៍៖ ទទឹង​ឱវាទ, ទទឹង​ពាក្យ​ចាស់ ។

                    ព. សុ. បុ. កុំ​រា​មុខ​ដឹង កុំ​ទទឹង​មុខ​សឹក ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ប្រវែង​ខាង​ខ្លី, ខាង​ទំហំ ។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្ទះ​នេះ​មាន​ទទឹង ៨ ម៉ែត្រ បណ្ដោយ ១៦ ម៉ែត្រ ។ ព. ផ្ទ. បណ្ដោយ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​ទើស​ច្រងាង​រាំង​ពី​មុខ ។
ឧទាហរណ៍៖ ឈើ​ធំ​រលំ​ទទឹង​ផ្លូវ, ដេក​ទទឹង​ផ្លូវ ។

ទទឹក

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ត្រូវ​ទឹក ។
ឧទាហរណ៍៖ ទទឹក​ភ្លៀង, ទទឹក​ជោក ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ត្រូវ​ទឹក, ដិត​ទឹក, ដាប​ជ្រាប​ជោក​ដោយ​ទឹក សំពត់​ទទឹក, អាវ​ទទឹក ។

ទទីសទទាស

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទាស​ទៅ​ទាស​មក​ច្រើន​ដង, ងីសងាស​ខុស​ផ្លូវ​ខុស​គន្លង។
ឧទាហរណ៍៖ មាណព​ម្នាក់​នោះ​ស្រវឹង​ស្រា ដើរ​ទទីសទទាស​ពេញ​តែ​ផ្លូវ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទាស​ទៅ​ទាស​មក​ច្រើន​ដង, ងីសងាស​ខុស​ផ្លូវ​ខុស​គន្លង ។
ឧទាហរណ៍៖ មាណព​ម្នាក់​នោះ​ស្រវឹង​ស្រា ដើរ​ទទីសទទាស​ពេញ​តែ​ផ្លូវ ។

ទទីមទទាម

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា វីមវាម​ដោយ​ទញ់ទាល់​រក​ច្រក ឬ​រក​ដំណើរ​មិន​ឃើញ ។
ឧទាហរណ៍៖ វា​រវល់​តែ​នៅ​ទទីមទទាម ខ្ញុំ​រត់​ចោល​បាត់ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា វីមវាម​ដោយ​ទញ់ទាល់​រក​ច្រក ឬ​រក​ដំណើរ​មិន​ឃើញ។
ឧទាហរណ៍៖ វា​រវល់​តែ​នៅ​ទទីមទទាម ខ្ញុំ​រត់​ចោល​បាត់ ។

ទទីមទទើម

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទើម​ចុះ ទើម​ឡើង ច្រើន​ដង។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរ​ទទីមទទើម ។

ទទីទទ័រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទទ័រ​ខ្លាំង, ទទ័រ​រឿយ​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ជីតា​ខ្ញុំ​ខំ​ប្រឹង​ដើរ​មក​ទាំង​ទទីទទ័រ ។ ម. ព. ទទ័រ ទៀត​ផង ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទទ័រ​ខ្លាំង, ទទ័រ​រឿយ​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ ជីតា​ខ្ញុំ​ខំ​ប្រឹង​ដើរ​មក​ទាំង​ទទីទទ័រ ។ ម. ព. ទទ័រ ទៀត​ផង ។

ទទីងទទាង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា កេងកាង, ងីកងាក, តតេងតតាង ។
ឧទាហរណ៍៖ ចៀស​ចេញ​ឲ្យ​ឆ្ងាយ​ទៅ កុំ​មក​ទទីងទទាង​ជិត​គេ !

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា កេងកាង, ងីកងាក, តតេងតតាង ។
ឧទាហរណ៍៖  ចៀស​ចេញ​ឲ្យ​ឆ្ងាយ​ទៅ កុំ​មក​ទទីងទទាង​ជិត​គេ !

ទទាស់ទទែង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​នាំ​ឲ្យ​ទាស់​ទើស​ទែង; ដែល​នាំ​ឲ្យ​ឈ្លោះ​ប្រកែក​គ្នា ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរ​នេះ នាំ​ឲ្យ​ទទាស់​ទទែង​ខ្លាំង​ណាស់ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ផ្ទុយ​ពី​ចោត, ដែល​មិន​សូវ​ច្រាក។

ទទាទ្រូងលឿង

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះសត្វស្លាបមួយប្រភេទ មាន ប្រវែង ២៧ ស.ម។ ឈ្មោលៈ ស្រដៀងទទាខ្នងបង្កង់ ប៉ុន្តែឆ្នូតខ្មៅកាត់តាមភ្នែកធំជាងវ័ណ្ឌកពណ៌ទឹកក្រូចខ្មៅ និងឈាមជ្រូក។ ចិញ្ចើមសក្រាស់ពីក្រោយភ្នែក និងមានអង្កន់ខ្មៅសចំហៀងខ្លួន។ ទីជំរកៈ ព្រៃស្រោងពាក់កណ្តាលព្រៃស្រោង ព្រៃឬស្សី។ របាយៈ ជាប្រភេទស្ថានិកមានក្នុងតំបន់រវាងប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាម កំណត់ត្រានៅខេត្តមណ្ឌលគិរី។ ព័ត៌មានផ្សេងគ្មាន។

ទទាជើងបៃតង ឬមាន់ក្រច

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះសត្វស្លាបមួយប្រភេទ ផ្នែកខ្នង និងទ្រូងពណ៌ត្នោតចាស់ ដើមពោះពណ៌ទឹកក្រូច ពោះពណ៌ស ជើងពណ៌បៃតង គល់ចំពុះក្រហមចុងចំពុះបៃតង កន្ទុយវែងជាងទទាដទៃ។ទីជំរកៈ ព្រៃស្រោង ពាក់កណ្តាលស្រោង។ របាយៈ វត្តមានពេញមួយឆ្នាំ សំបូរគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខែមេសា ដល់ឧសភា ពងចំនួន៣។

ទទាក់ទទាម

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទាក់​ៗ ទើស​ៗ វីមវាម​ញឹក​ញយ ។
ឧទាហរណ៍៖ គិតគូរ​ទូទាត់​គ្នា​ឲ្យ​ជ្រះ​ស្រឡះ ទៅ កុំ​ឲ្យ​ទទាក់ទទាម​ត​ទៅ​ទៀត ។

                 ប្រើ​ជា គុ. ក៏​មាន ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរ​ទទាក់ទទាម ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. ទាក់ទាម ) ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ទាក់​ៗ ទើស​ៗ វីមវាម​ញឹក​ញយ ។
ឧទាហរណ៍៖ គិតគូរ​ទូទាត់​គ្នា​ឲ្យ​ជ្រះ​ស្រឡះ ទៅ កុំ​ឲ្យ​ទទាក់ទទាម​ត​ទៅ​ទៀត ។

                  ប្រើ​ជា គុ. ក៏​មាន ។
ឧទាហរណ៍៖ ដំណើរ​ទទាក់ទទាម ។

                  ( ម. ព. ទាក់ទាម ) ។

ទទាក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា អង្រួន​រលាក់។
ឧទាហរណ៍៖ ទទាក់​ម្សៅ, ទទាក់​កន្ទក់ ។

ទទា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​បក្សី​មួយ​ប្រភេទ សម្បុរ​ពព្រុស​ផ្អុច​ៗ, ឈ្មោល​រងាវ​ឮ​រំពង ។
ឈ្មោះសត្វស្លាបមួយប្រភេទ មានប្រវែង ៣០,៥-៣៣,៥ ស.ម។ ឈ្មោលៈ ដងខ្លួនអុជៗខ្មៅសបង្កើតបានជារាងស្រកាពេញខ្លួន ដោយមានថ្ពាល់ និងបំពង់កពណ៌ស គល់ស្លាប និងរោមគូថពណ៌ឈាមជ្រូក។ ញីៈ ពណ៌ស្រអាប់ជាងឈ្មោល ផ្នែកពោះមានឆ្នូតៗអង្កន់ខ្មៅញឹក។ ទីជំរកៈ ព្រៃរបោះ គម្ពោតព្រៃ និងវាលស្មៅ។ របាយៈ វត្តមានមានពេញមួយឆ្នាំ សំបូរគ្រប់ទីកន្លែង។ រដូវបន្តពូជៈ ចាប់ពីខេមិនាដល់ខែកញ្ញា ពងចំនួន៣ទៅ៧។

ទទត់

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលក្នុងពាក្យ ទ្រាំង ន. ។

ទតព្រះនេត្រ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ទត ) ។

ទត

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា មើល, ក្រឡេក​មើល (រ. ស.) ។
ឧទាហរណ៍៖  ទ្រង់​ទត​ព្រះ​នេត្រ ។ ទត​ព្រះ​នេត្រ ។

ទណ្ឌៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ទណ្ឌ ) ។

ទណ្ឌីយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលគួរឱ្យផ្តន្ទាទោស គួរទុកជាអាក្រក់បាន ។

ទណ្ឌិត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ជនដែលត្រូវតុលាការផ្តន្ទាទោស ។

ទណ្ឌាបត្តិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា មើលពាក្យទណ្ឌកិច្ច ។

ទណ្ឌាណូ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា អតិសុខុមប្រាណពួកមួយ រាងដូចចង្កឹះ ។

ឌវាទ, ទណ្ឌកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សាលក្រម ទោសទណ្ឌ ដែលតុលាការផ្តន្ទាលើជនណាមួយ ។

ទណ្ឌឃាដ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ការ​ពិឃាត​ដោយ​អាជ្ញា, ដោយ​ដំបង, កំណាត់​ឈើ ជា​គ្រឿង​ពិឃាត ។ ខ្មែរ​យើង​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ជា​ឈ្មោះ​វណ្ណយុត្ត​ម្យ៉ាង​មាន​សណ្ឋាន​លំនាំ​កន្ទុយ​កំប្រុក (៍) សម្រាប់​ដាក់​ឃាត់​អក្សរ​មិន​ឲ្យ​មាន​សំឡេង​ដូច​ជា ប្រយោជន៍, យោជន៍, ខ្លឹម​ច័ន្ទន៍ ជាដើម; វណ្ណយុត្ត នេះ​បើ​ហៅ​ថា បដិសេធ ក៏​បាន ចំពោះ​ភាសា​សំស្រ្កឹត​ដែល​សរសេរ​ជា​អក្សរ​ទេវនាគរី, ទណ្ឌឃាត​នេះ ហៅ​ថា វិរាម មាន​រូប​ដូច្នេះ (^) សម្រាប់​ប្រើ​ដាក់​ពី​ក្រោម​តួ​អក្សរ​ក្រោយ​បង្អស់ ដែល​ទុក​គ្រាន់​តែ​ជា​តួ​ប្រកប​ប៉ុណ្ណោះ​មិន​ឲ្យ​ចេញ​សំឡេង ដូច​ជា​ពាក្យ​ថា កម៌ន, តបស, តេជស, អាត្មន, ជាដើម ។ ប៉ុន្តែ​ចំពោះ​ភាសា​សំស្ក្រឹត​ដែល​សរសេរ​ជា​អក្សរ​ខ្មែរ, យើង​សន្មត​សញ្ញា​ទណ្ឌឃាត​នេះ​ដូច្នេះ​វិញ (៑) សម្រាប់​ដាក់​ពី​លើ​តួ​អក្សរ​ក្រោយ​បង្អស់​នោះ​ៗ ដែល​គ្រាន់​តែ​ជា​តួ​ប្រកប​មិន​ឲ្យ​ចេញ​សំឡេង​ដូច​គ្នា​ដែរ​ដូច​ជា កម៌ន៑, តបស៑, តេជស៑, អាត្មន៑ (អ. ថ. ករ័ន្ម, តៈប៉័ស, តេជ័ស, អាត្ម័ន) ។

ទណ្ឌកិច្ច, ទណ្ឌាបត្តិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការធ្វើទោស ដើម្បីប្រដៅឱ្យកែខ្លួនបានល្អវិញ ។

ទណ្ឌកម្មនាសនា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) មើលក្នុងពាក្យ នាសនង្គ (ព. វិ. ) ។

ទណ្ឌកម្មតាមច្បាប់រដ្ឋប្បវេណី

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ការចេញសំណង ក្នុងករណីមិនប្រតិបត្តិតាមកាតព្វកិច្ចដែលមានចុះក្នុងកិច្ចសន្យា៖ កិច្ចសន្យាទិញ លក់ ខ្ចីសេវា ថែរក្សា ដឹកជញ្ជូនទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ។ កម្រិតសំណង ត្រូវគិតតាមតម្លៃពិតប្រាកដ នៃការអន្តរាយដែលបានកើតឡើង។

ទណ្ឌកម្មតាមច្បាប់ពលកម្

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ការជួសជុលខាងសម្ភារៈ។

ទណ្ឌកម្មច្បាប់សង្រ្គាម

មានន័យថា ជាវិធានការផ្លូវច្បាប់ស្តីពីការដាក់ទោសចំពោះអ្នកដឹកនាំរដ្ឋ ឬក្រុមមនុស្សណាមួយដែលមិនគោរពច្បាប់សង្រ្គាមអន្តរជាតិក្នុងការធ្វើសង្រ្គាម។ ច្បាប់អន្តរជាតិជារឿយៗ ត្រូវបានគេរិះគន់ដោយហេតុថា គ្មានការដាក់ទណ្ឌកម្ម។ ជាការពិតណាស់ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងច្បាប់របស់រដ្ឋ ច្បាប់អន្តរជាតិមានការដាក់ទណ្ឌកម្មតិចតួចណាស់។ ច្បាប់សង្រ្គាម ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេរំលោភបំពាន ប៉ុន្តែច្បាប់អន្តរជាតិពុំមានមធ្យោបាយណាមួយ ដើម្បីបង្ខំឱ្យរដ្ឋទាំងអស់ប្រតិបត្តិតាមច្បាប់នោះឡើយ។ ជាទូទៅនៅក្នុងករណីប្រទេសមហាអំណាចជាអ្នកបង្កសង្រ្គាមប្រទេសនោះមិនត្រូវបានគេដាក់ទណ្ឌកម្មនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ប្រទេសតូចតាច និងទន់ខ្សោយតែងតែទទួលរងការដាក់ទណ្ឌកម្មសង្រ្គាម។
ឧទាហរណ៍៖ ឧ. លោក Slobodan Milosevic (១៩៤១-២០០៦) ដែលជាប្រធានាធិបតីសាធារណរដ្ឋសែប៊ី ពីឆ្នាំ១៩៨៩ ដល់ ១៩៩៧ និងជាប្រធានសហព័ន្ធសាធារណរដ្ឋយូហ្គោស្លាវី ពីឆ្នាំ១៩៩៧-២០០០ ត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ជាឧក្រិដ្ឋជនសង្រ្គាម ហើយត្រូវបានគេកាត់ទោសតាមច្បាប់អន្តរជាតិស្តីពីឧក្រិដ្ឋកម្មសង្រ្គាម។ ទណ្ឌកម្មសង្រ្គាមមានដូចទៅ៖ ១-ការផ្ចាញ់តប (reprisal): ជាវិធានការដ៏ចំណាស់មួយនៃក្នុងចំណោមវិធានការនានានៃច្បាប់អន្តរជាតិ។ ការផ្ចាញ់តប គឺជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីបង្ខំឱ្យបណ្តាររដ្ឋដែលឈ្លោះគ្នាទាំងអស់ប្រតិបត្តិតាមវិធាននៃការធ្វើសង្គ្រាម។ ក្នុងពេលថ្មីៗនេះ ការផ្ចាញ់តប ជារឿយៗធ្វើឱ្យរដ្ឋាភិបាលមានជម្លោះប្រតិបត្តិតាមវិធាននៃច្បាប់ស្តីពីសង្គ្រាម។ ២​- ការដាក់ទណ្ឌកម្មលើឧក្រិដ្ឋសង្រ្គាម (punishment of war criminals): ជនណាដែលមានកំហុសពីបទឧក្រិដ្ឋសង្រ្គាមអាចត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងកាត់ទោស។ ក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ មានឧក្រិដ្ឋជនសង្គ្រាមមួយចំនួនត្រូវបានគេឃុំខ្លួន និងជនដែលគែរកឃើញថាមានកំហុសពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម ត្រូវបានគេកាត់ទោស។ នៅក្នុងចំណោមសវនការស្តីពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម មានសវនការនៅទីក្រុងនុយរ៉ុមប៊ែរ និងទីក្រុងតូក្យូ។ ៣- សំណង(compensation): រដ្ឋមានជម្លោះមួយដែលរំលោភបំពានលើច្បាប់នានាដែលទាក់ទងនឹងសង្គ្រាមអាចត្រូវបានបង្ខំឱ្យបង់សំណងសម្រាប់ការរំលោភបំពាននោះ។ មាតា្រ២នៃអនុសញ្ញាទីក្រុងឡាអេ នាឆ្នាំ ១៩០៧ ចែងជា “រដ្ឋមួយដែលបានរំលោភច្បាប់សង្រ្គាមអាចត្រូវបានបង្ខំឱ្យបង់សំណងចំពោះការរំលោភបំពាននោះ។

ទណ្ឌកម្ម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ការ​ធ្វើ​ទោស​ផ្ចាល​តាម​ដំណើរ​ធ្វើ​ខុស​នឹង​វិន័យ​បញ្ញត្តិ។
ឧទាហរណ៍៖ ដាក់​ទណ្ឌកម្ម, ទទួល​ទណ្ឌកម្ម (ម. ព. នាសនង្គ ផង) ។

                  ការដាក់ទោស ការផ្ចាញ់ឱ្យរាងចាល ដោយមានកំហុស​ ។

ទណ្ឌ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ. បា. ទណ្ឌ) ដំបង; ឈើច្រត់; កំណាត់ឈើ; អាជ្ញា; ការពិន័យ; ទោស, កំហុស ។ (រ. ស.): ព្រះទណ្ឌៈ (ដំបងក្សត្រ) ។ ទោសទណ្ឌ ទោសជាអាជ្ញា ។

ទញ់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទាល់, ទើរ, កល់, កើល។
ឧទាហរណ៍៖ ទឹក​ទញ់, គំនិត​ទញ់; និយាយ​ថា ទញ់​ចិត្ត ទញ់​គំនិត ក៏​បាន ។

ទច់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ឈប់​ង៉ក់ គឺ​កំពុង​ដើរ ​ឬ​កំពុង​រត់​ហើយ​លោ​ឈប់​ង៉ក់​នឹង​ថ្កល់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំ​កំពុង​ដើរ ស្រាប់​តែ​ឮ​សូរ​ប្រោក ខ្ញុំ​ក៏​ទច់​ង៉ក់…។

ទង​វែង

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ទ្រទេសទ្រទន់, ល្វាសល្វន់, ល្វតល្វៃ​សមរម្យ (ប្រើ​តែ​ក្នុង​កាព្យ)។
ឧទាហរណ៍៖ ឱមាស​មិត្រ​ទងវង ម្ដេច​មក​រង​ទុក្ខ​ខ្លាំង​ក្រៃ ព្រោះ​ហេតុ​កម្ម​ស្រី​ថ្លៃ ហុច​ផ្តល់​ឲ្យ​នាង​ទេ​ដឹង ។

ទង​បង្ហួរ

មានន័យថា (ម. ព. ដងបង្ហួរ) ។

ទង្គះ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ធំ​គាង​នា​ទៅ​ខាង។
ឧទាហរណ៍៖ ស្មា​ទង្គះ, គោ​ក្បាល​ទង្គះ ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែល​ធំ​គាង​នា​ទៅ​ខាង។
ឧទាហរណ៍៖ ស្មា​ទង្គះ, គោ​ក្បាល​ទង្គះ ។

ទង្គោល

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា (ម. ព. ដង្គោល) ។

ទង្គើ

?ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​បរិវារ​សម្រាប់​និយាយ​ផ្សំ​នឹង​ពាក្យ​ទង្គិច។
ឧទាហរណ៍៖ ទង្គិចទង្គើ (ម. ព. ទង្គិច) ។

ទង្គុំ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ដង្គុំ ) ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ( ម. ព. ដង្គុំ ) ។

ទង្គុក

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ជល់​ដោយ​ឆ្វេស ។
ឧទាហរណ៍៖ ត្រូវ​ប្រយ័ត្ន​កុំ​ឲ្យ​ប៉ះ​ទង្គុក ។

ទង្គឹះ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ផ្អូក​នឹក​មមៃ​ដោយ​អាការ​តានតឹង​ចិត្ត
ឧទាហរណ៍៖ យំ​សោក​ទង្គឹះ​ខ្សឹកខ្សួល ។

ទង្គឹះ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ផ្អូក​នឹក​មមៃ​ដោយ​អាការ​តានតឹង​ចិត្ត
ឧទាហរណ៍៖ យំ​សោក​ទង្គឹះ​ខ្សឹកខ្សួល ។

ទង្គិច

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ជល់​ពេញ​ទំហឹង​ដោយ​ជ្រុល, ដោយ​ជ្រលួស ឬ​ដោយ​មាន​បំណង ។ ទង្គិចទង្គើ ទង្គិច​ខ្លាំង​ដល់​រង្គើ ។

ទង្គត់

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. ដង្គត់) ។

ទង់ហ៊្វា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លោហ​ជាតិ​មួយ​ប្រភេទ ធ្វើ​ពី​ទង់ដែង ​និង​មាស ​និង​ប្រាក់​លាយ​គ្នា មាន​សាច់​រឹង​ស្រដៀង​នឹង​ស្ពាន់​សម្បុរ​ក្រហម​ភ្លឺ សម្រាប់​ធ្វើ​គ្រឿង​អលង្ការ​ផ្សេង​ៗ មាន​ឡេវ​អាវ​ជាដើម ឬ​ធ្វើ​គ្រឿង​ប្រើ​ប្រាស់​ផ្សេង​ៗ មាន​ប្រអប់​ជាដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រអប់​ទង់ហ៊្វា, ឡេវ​ទង់ហ៊្វា។

ទង់ទាញ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. ទង់ កិ. ) ។

ទង់ដែង

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (ស. ទ្ចងដង អ. ថ. ថងដែង, តាមសព្ទនេះថា “មាសក្រហម”) លោហជាតិមួយប្រភេទមានសាច់រឹង សម្បុរក្រហម បើខាត់នឹងថ្នាំខាត់ ឡើងសម្បុរស្រដៀងនឹងទង់ហ្វ៊ា លុះទុកយូរបន្តិចទៅ ក៏ប្រែជាមានសម្បុរស្រអាប់ ។
ឧទាហរណ៍៖ កាំបិត​ទង់ដែង ។

ទង់ជ័យ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ទង់ជាគ្រឿងសម្គាល់ក្នុងសង្គ្រាមប្រសិទ្ធីថាជាប្រធាននៃជ័យជម្នះ ។
ឈ្មោះថ្ងៃមួយដែលហោរកំណត់ថា ជាថ្ងៃមានជ័យក្នុងរវាង ១ ឆ្នាំនោះ ។
ឧទាហរណ៍៖ ក្នុងឆ្នាំនេះថ្ងៃសុក្រជាអធិបតីទង់ជ័យ ។

ទង់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ទាញ​ទាំង​ពីរ​ខាង​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក, ទាញ​ទៅ​ទាញ​មក; ច្រើន​និយាយ​ថា ទង់ទាញ ឬ ទាញ​ទង់ គឺ​ទាញ​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក, ប្រអូស​ប្រទាញ​គ្នា ។ ព. ប្រ. ដឹក​នាំ​ចិត្ត​គំនិត​អ្នក​ដទៃ​ឲ្យ​ប្រព្រឹត្ត​តាម ។
ឧទាហរណ៍៖ ខ្ញុំ​ខំ​ទង់​ទាញ​វា​ណាស់​ដែរ​ប៉ុន្តែ​គេ​មិន​តាម ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ផ្ទាំង​សំពត់ ​ឬ​ចម្រៀក​សំពត់ ដែល​ដេរ​ឲ្យ​មាន​សណ្ឋាន​និង​ព័ណ៌​ ឬ​រូប​ផ្សេង​ៗ សម្រាប់​ប្រើ​ជា​កិត្តិយស​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ៗ; ឬ​ក៏​ប្រើ​ជា​គ្រឿង​សម្គាល់​តាម​សណ្ដាប់​សាសនា​នីមួយ​ៗ; ប្រើ​ជា​គ្រឿង​បូជា​ក៏​មាន; សូម្បី​ធ្វើ​ដោយ​ក្រដាស​ក៏​ហៅ ទង់ ដែរ ។

ទងវង

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ទ្រទេសទ្រទន់, ល្វាសល្វន់, ល្វតល្វៃសមរម្យ (ប្រើតែក្នុងកាព្យ) ។
ឧទាហរណ៍៖ ឱមាសមិត្រទងវង ម្តេចមករងទុក្ខខ្លាំងក្រៃ ព្រោះហេតុកម្មស្រីថ្លៃ ហុចផ្តល់ឲ្យនាងទេដឹង ។

ទងបុប្ផាណ្ឌ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខ្សែសរសៃ ដែលភ្ជាប់គ្រាប់នឹងបណ្តូល ។

ទងបង្ហួរ

មានន័យថា ( ម. ព. ដងបង្ហួរ ) ។

ទងត្រៅ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះពស់មួយប្រភេទ មានដងខ្លួនរៀវស្រដៀងនឹងទងត្រៅសម្បុរបៃតងចាស់សន្តានពស់តុកកែ ។
ឧទាហរណ៍៖ ពស់ទងត្រៅ ។ អ្នកស្រុកខ្លះហៅ ពស់ធាងត្រៅ ។

ទងត្រា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សំបុត្រ​របស់​សេនាបតី ឬ មេ​ទ័ព ឬ​ក៏​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​ហ្លួង ដែល​មាន​បោះ​ត្រា (ប្រើ​តែ​ពី​ក្នុង​សម័យ​បុរាណ) ។
?ថ្នាក់ពាក្យជា រាជសព្ទ
មានន័យថា សំបុត្រសេនាបី ឬមេទ័ព ឬព្រះរាជអាជ្ញាហ្លួង។

ទងត្រសក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា សរសៃ​ដែល​មាន​សណ្ឋាន​ជា​ទង​ៗ​នៅ​ក្នុង​ស្រោម​អណ្ឌៈ ។

ទងគន្លង

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា លំអាន, ហេតុ, ទំនង; ដំណើរ​ទំនង ។
ឧទាហរណ៍៖ សម្ដី​មាន​ទង​គន្លង, មាន​ទង​គន្លង​ល្មម​ប្រាស្រ័យ​គ្នា​បាន, រឿង​នេះ​មាន​ទង​គន្លង​យ៉ាង​ណា ?

ទងកន្ត្រៃ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះ​សត្វ​បក្សី​មួយ​ប្រភេទ សម្បុរ​ខ្មៅ​រូប​រាង​ដូច​សត្វ​រន្ទេប កន្ទុយ​ក៏​ឆែក​ដូច​គ្នា ប៉ុន្តែ​មាន​ព្រុយ​តែ​មួយ ។ ប៉ែក​តំណ​បណ្ដុះ​ត្រង់​ក្បាល​កន្សៃ​ទូក-ង ឬ​ទូក​មួង ។ ឈ្មោះ​នំ​បង់​ខ្លាញ់​មួយ​ប្រភេទ ធ្វើ​ដោយ​ម្សៅ​ខ្សាយ​សាប​ក៏​មាន ផ្អែម​ក៏​មាន។
ឧទាហរណ៍៖ នំ​ទង​កន្ត្រៃ ។

ទង

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ធាង​តូច​ដែល​កាន់​ផ្លែ​មក​ជាប់​នឹង​មែក ឬ​ជាប់​ផ្ទាល់​នឹង​ដើម ។
ឧទាហរណ៍៖ បេះ​ផ្លែ​ជាប់​ទាំង​ទង ។

                អ្វី​ៗ​ដែល​មាន​រូប​ដូច​ជា​វល្លិ​ក៏​ហៅ ទង ដែរ ។ ឧទាហរណ៍៖ ទងត្រឡាច, ទងល្ពៅ, ទងដំឡូង, ទងម្លូ ។ ល ។

                ព. ប្រ. ទំនង, លំអាន, ហេតុការណ៍; ច្រើននិយាយថា ដើមទង, ទាក់ទង ។

ទក្សិណោទក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ.) ទឹក​ជា​គ្រឿង​ចម្រើន (ម. ព. ទក្ខិណោទក ទៀត​ផង) ។

ទក្សិណ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (សំ.) ឈ្មោះទិសធំ១ ជាគូប្រទល់ត្រង់គ្នានឹងទិសឧត្តរ ។
ឧទាហរណ៍៖ ទិសទក្សិណ (ទិសខាងត្បូង) ។

                  ខាងស្តាំ ។
ឧទាហរណ៍៖ ដើរទក្សិណ ឬដើរប្រទក្សិណ គឺដើរព័ទ្ធយកអ្វីៗ ឲ្យនៅខាងស្តាំ ។