Category: A Khmer Dictionary

បន្ថែម

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ថែម​ឡើង​ទៀត ថែម​ហើយ​ថែម​ទៀត ថែម​ឲ្យ​កើន​លើស​ជាង​មុន។
ឧទាហរណ៍៖ បន្ថែម​ចំនួន; ស្តី​បន្ថែម វាយ​បន្ថែម។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ថែម​ឡើង​ទៀត ថែម​ហើយ​ថែម​ទៀត ថែម​ឲ្យ​កើន​លើស​ជាង​មុន។
ឧទាហរណ៍៖ បន្ថែមចំនួន; ស្ដីបន្ថែម, វាយបន្ថែម ។

បន្ថែ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែល​ថែ​ឥត​ដាច់ ញឹក​ញយ រឿយ​ៗ។
ឧទាហរណ៍៖ មើល​បន្ថែ ស្ដី​ថា​បន្ថែ ត្រួតត្រា​បន្ថែ។

បន្ថើរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា សើ​ៗ ស្រាល​ៗ សន្សឹម​ៗ ថ្នម​ៗ។
ឧទាហរណ៍៖  ស្ទាប​បន្ថើរ និយាយ​បន្ថើរ កាន់​បន្ថើរ​ៗ។

បន្ថុច

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​ទច់ ដោយ​ស្រែក​ថា ថុច ! ឬ​ដោយ​គំហក សង្ឃក​ឲ្យ​ភ្ញាក់ ឲ្យ​ស្លន់។
ឧទាហរណ៍៖ បន្ថុច​ថា​ថុច​អៈ !

បន្ថយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​ថយ​ចុះ ។
ឧទាហរណ៍៖ បន្ថយ​ថ្លៃ បន្ថយ​អំណាច បន្ថយ​ស័ក្តិ។

បន្ថត

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​រលស់ ឲ្យ​ខាត ឲ្យ​មាន​ចន្លោះ ឲ្យ​នៅ​ទំនេរ។
ឧទាហរណ៍៖  បន្ថត​យស​ស័ក្តិ។

បន្តោង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​អាករ​តែងតោង; ដាក់​ឲ្យ​តោង។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តោង​កំណាត់​ឈើ; ចង​បន្តោង។

បន្តោក

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ចង​ព្យួរ​ឲ្យ​មាន​លំនាំ​ស្តោក; ដែល​ព្យួរ​ស្តោក ។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តោក​ថ្ម​មួយ​ដុំ; ចង​បន្តោក។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. បន្តោង ន. ) ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ចង​ព្យួរ​ឲ្យ​មាន​លំនាំ​ស្តោក; ដែល​ព្យួរ​ស្តោក ។

បន្តើត

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដាក់​ចំតើត​ពី​លើ​មិន​ស៊ប់​មើល​ទៅ​ឃើញ​ដូច​ជា​អើត ។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តើត​ឲ្យ​ស៊ប់​កុំ​ឲ្យ​ធ្លាក់។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដាក់​ចំតើត​ពី​លើ​មិន​ស៊ប់​មើល​ទៅ​ឃើញ​ដូច​ជា​អើត ។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តើតឲ្យស៊ប់កុំឲ្យធ្លាក់ ។

បន្តួច

?ថ្នាក់ពាក្យជា បរិវារសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ​សម្រាប់​និយាយ​ផ្សំ​នឹង​ពាក្យ បន្តិច។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តិច​បន្តួច (ម. ព. បន្តិច ផង)។

បន្តូច

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​តូច​ថយ​អំណាច ថយ​យស​ស័ក្តិ។ បន្តូច​បន្ទាប ធ្វើ​ឲ្យ​តូច​ទាប។

បន្តុះ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើឲ្យតុះ, ស្ដីថាឲ្យតុះគំនិតតុះប្រាជ្ញា ។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តុះគ្នាទាល់តែងើបមុខមិនរួច ។

                 បន្តុះបង្អាប់ ពោលពាក្យបង្អាប់ឲ្យតុះគំនិតតុះប្រាជ្ញា ឬឲ្យអាបឱនថយអំណាច ។

បន្តុប

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ដាក់​អ្វី​ៗ​តម្រួត​ពី​លើ​គ្នា មើល​ទៅ​ឃើញ​កន្តុប​ឬ​ឃើញ​ឆ្ដុប។
ឧទាហរណ៍៖ យក​ដុះ​ថ្ម​មក​បន្តុប​ពី​លើ; ដាក់​បន្តុប​ថែម​ទៀត។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដាក់​អ្វី​ៗ​តម្រួត​ពី​លើ​គ្នា មើល​ទៅ​ឃើញ​កន្តុប​ឬ​ឃើញ​ឆ្ដុប។
ឧទាហរណ៍៖ យក​ដុះ​ថ្ម​មក​បន្តុប​ពី​លើ; ដាក់​បន្តុប​ថែម​ទៀត។

បន្តឹង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​តឹង ទាញ​ឲ្យ​តឹង តឿន​តឹងរ៉ឹង​រឿយ​ៗ ។
ឧទាហរណ៍៖ គេ​បន្តឹង​ខ្លាំង​ណាស់ សុំ​កុំ​បន្តឹង​ខ្លាំង​ពេក។

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា នេសាទុបករណមួយប្រភេទ ចងឆ្វាក់ប្រទាក់ខ្សែជាក្រឡាមានដងមានមាត់មានក្រវិលរូត សម្រាប់ដាក់ឲ្យជាប់សត្វចតុប្បាទតូចៗឬបក្សីចំពួកខ្លះ ។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តឹងទន្សាយ, ទន្សាយជាប់បន្តឹង, បន្តឹងក្រួចអ៊ឺត ។

បន្តិច

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម
មានន័យថា ដែលតិច; យ៉ាងតិច ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់បន្តិច; ដើរបន្តិចទៅទៀត ។

                   បន្តិចបន្តួច ដែលតិចតួច, យ៉ាងតិចតួច ។

ឧទាហរណ៍៖ របស់បន្តិចបន្តួច ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាវិសេសន៍
មានន័យថា ដែលតិច; យ៉ាងតិច ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់បន្តិច; ដើរបន្តិចទៅទៀត ។

                  បន្តិចបន្តួច ដែលតិចតួច, យ៉ាងតិចតួច ។
ឧទាហរណ៍៖ របស់បន្តិចបន្តួច ។

បន្តម

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​តម បង្គាប់​ឲ្យ​កាន់​ត្រណម។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តម​ចំណី បន្តម​ស្រា។

បន្តក់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា សម្រក់ឲ្យធ្លាក់ចុះ១តំណក់ម្តង ។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តក់ថ្នាំទឹក ។

                   ផ្លោងឲ្យធ្លាក់ត្រង់, ឲ្យធ្លាក់ចំ ។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តក់ឲ្យចំ ។ (ម. ព. ផ្តក់ ផង) ។

បន្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ធ្វើ​ឲ្យ​ត​ទៅ​ទៀត។
ឧទាហរណ៍៖ បន្តវេលា, បន្តស្បៀង ។

បន់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ពោល​ពាក្យ​សច្ចា​ថា សូម​ជួយ​ឲ្យ​បាន​សម្រេច​ដូច​បំណង​ដែល​ផ្គង ហើយ​និង​មាន​តង្វាយ​ឬ​រង្វាន់​លា​បំណន់​វិញ​ពុំ​ខាន។
ឧទាហរណ៍៖ បន់​អ្នក​តា បន់​អារក្ស។

បន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពួក ប្រជុំ​ជន​អ្នក​លេង​ល្បែង​ផ្សេង​ៗ​យ៉ាង​តូច​ៗ ប្រជុំ​ជន​អ្នក​ស៊ី​ផឹក​ឬ ជក់​អាភៀន​ជាដើម។

បធានានុយោគ

មានន័យថា (ម. ព. ប្រធានានុយោគ)។

បធានាធិបតី

មានន័យថា (ម. ព. ប្រធានាធិបតី) ។

បធាន

មានន័យថា (ម. ព. ប្រធាន)។

បទ​បញ្ញត្តិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ច្បាប់​ដែល​បញ្ញត្តិ​ហាម​ប្រាម​លើក​ឡើង​ជា​មាត្រា​នីមួយៗ។
ឧទាហរណ៍៖ ក្នុង​បទ​បញ្ញត្តិ​នៃ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ត្រង់​មាត្រា ៤៣ លើក​ឡើង​ថា ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ទាំង​ពីរ​ភេទ មាន​សិទ្ធិ​ពេញ​ទី​ខាង​ជំនឿ។

បទេសរាជ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) ព្រះរាជាដែលមានតេជានុភាពទន់ខ្សោយ មានឋានៈជារណបនៃប្រទេសដទៃ
ឧទាហរណ៍៖ ព្រះបាទបទេសរាជ ។

បទេសប្បញ្ញត្តិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. ប្រទេឝ + ប្រជ្ញប្តិ ) បញ្ញត្តិសម្រាប់ប្រទេសមួយៗ ឬចំពោះប្រទេសមួយៗផ្សេងៗគ្នា . . . ។

បទេស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បទេស; សំ. ប្រទេឝ ) ទី, តំបន់, កន្លែងទួទៅ, ស្រុក, ដែន ។ ល ។ នានាប្រទេស ប្រទេសផ្សេងគ្នា ។ អ្នកនានាប្រទេស មនុស្សអ្នកនៅក្នុងដែនផ្សេងឬដែលមកអំពីដែនផ្សេង។ សរីរប្រទេស សព៌ាង្គកាយ គឺរូបរាងកាយទាំងមូល ។ ល ។

បទុម​ជាតិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ផ្កា​ឈូក។

បទុមរាគ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បទ្មរាគ ) កែវមណីសម្បុរក្រហម, ត្បូងទទឹម
ឧទាហរណ៍៖ ត្បូងបទុមរាគ ។

បទុម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បទ្ម ) ឈូក, ផ្កាឈូក ។ ឈ្មោះបកតិសំខ្យាជាន់ខ្ពស់ ចំនួនមួយរយសែនបុណ្ឌរីក ។ ឈ្មោះឋាននរកមួយ ដេរដាសដោយដើមឈូកធំៗមានបន្លាស្រួចៗ ច្រូងច្រាងមុតក្រៃលែងហៅថា បទុមនរក ។

បទានុក្រម

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បទ + អនុ + ក្រម; បា. បទ + អនុ + កម > បទានុក្កម ) លំដាប់បទ, លំដាប់ពាក្យ គឺពាក្យដែលរៀបជារបៀបមុនក្រោយ រៀងតាមលំដាប់អក្សរ ( ដូចយ៉ាងវចនានុក្រមនេះឯង ) ។ វេវ. វចនានុក្រម អភិធាន, សព្វវចនាធិប្បាយ ។

បទឧក្រិដ្ឋសង្គ្រាម

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា អំពើណាមួយក្នុងចំណោមអំពើដែលរៀបរាប់ខាងក្រោមនេះ កាលបើអំពើនោះត្រូវបានប្រព្រឹត្តប្រឆាំងនឹងបុគ្គល ឬទ្រព្យសម្បត្តិ ដែលការពារដោយអនុសញ្ញាក្រុងហ្សឺណែវ ចុះថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ១៩៤៩៖
ឧទាហរណ៍៖ ១-ឃាតកម្ម។

បទឧក្រិដ្ឋ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បទល្មើសធ្ងន់ដែលផ្តន្ទាលើអ្នកប្រព្រឹត្ត ដោយធ្វើទោសពី ៥ ឆ្នាំ ទៅដល់ប្រហារជីវិត ។

បទសម្ព័ន្ធ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការប្រទាក់ចាក់ស្រះជាប់គ្នា។

បទសមាស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ការ​បង្រួម​បញ្ចូល​ពាក្យ​ច្រើន​បទ​ចូល​គ្នា​ឲ្យ​ខ្លី ឲ្យ​ជាប់​គ្នា ហៅ​ថា​បទសមាស ។
ឧទាហរណ៍៖ បុរាណ + សម័យ ទៅ​ជា បុរាណ​សម័យ, បុរាណ + កាល ទៅ​ជា​បុរាណ​កាល។

បទល្មើសសង្រ្គាម

មានន័យថា ការរំលោភខាងយោធាទៅលើបទដ្ឋាននៃការធ្វើសង្រ្គាម រួមមាន សកម្មភាពឃោរឃៅ ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ នៅក្នុងពេលធ្វើសង្រ្គាម។ បទល្មើសសង្រ្គាមរួមមាន៖ ១. ការប្រើប្រាស់អាវុធដែលហាមឃាត់ ២. ការមិនយកចិត្តទុកដាក់ដល់អ្នកជំងឺ ឬអ្នករបួស ៣.ការរំលោភបំពានរថយន្យដែលមានទង់ ឬសញ្ញាកាកបាទក្រហម ៤. ការបំពានដោយមិនដោះលែងអ្នកទោស ឬដោយបទឈប់បាញ់គ្នា ៥. ការសម្លាប់ចំណាប់ខ្មាំង ៦. ការសម្លាប់រង្គាលជនមិនមែនស៊ីវិល ឬបច្ចាមិត្ត ដែលបានចុះចូល ៧. ការបំផ្លាញនាវាចម្បាំងដោយមិនបានយកអ្នកដំណើរ ឬបុគ្គលិកនាវាទៅដាក់កន្លែងមានសុវត្ថិភាព ៨. ការទម្លាក់គ្រាប់បែកលើទីកន្លែងដែលគ្មានរបាំងការពារអ្វីទាំងអស់ ឬអគារនានាដែលមិនមែនជាគោលដៅខាងយោធា។

បទល្មើសគយ

?ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន, គយ
មានន័យថា ការរំលោភ ឬការព្យាយាមរំលោភច្បាប់គយរបស់ប្រទេសជាភាគីហត្ថលេខី។

បទប្បញ្ញត្តិបច្ចេកទេស

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា បទដ្ឋានបច្ចេកទេស ស្ដង់ដារបច្ចេកទេស និងឯកសារណែនាំលម្អិតបច្ចេកទេសការងារ លក្ខខណ្ឌសុវត្ថិភាពការងារ និងលក្ខខណ្ឌសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍។

បទប្បញ្ញត្តិដែនអាកាស

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ការកំណត់តំបន់ហោះហើរ (Regulations or Rule of the Air)។

ទប្បញ្ញត្តិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន, ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា សេចក្ដីប្បញ្ញត្តិរបស់ច្បាប់ ឬរបស់មាត្រាណាមួយនៃច្បាប់ ខសំខាន់របស់លិខិតក្នុងតុលាការ។

បទបញ្ជាឱ្យធ្វើអធិការកិច្ចទំនិញមុនពេលផ្ទុក

?ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា ឯកសារចេញដោយ និងចុះបញ្ជីនៅការិយាល័យទំនាក់់ទំនងរបស់ក្រុមហ៊ុនអធិការកិច្ច ពាក់ព័ន្ធនឹងការដាក់់ពាក្យសុំធ្វើអធិការកិច្ចទំនិញមុនពេលផ្ទុករបស់អ្នកនាំចូល។

បទបញ្ជាសមោធាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បទបញ្ជាទាំងឡាយ ដែលគេប្រមូលយកមកចងក្រងសម្រាប់​ទុកជាខប្រតិបត្តិ ការតាំងបទបញ្ជា​ ។

បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់សហគមន៍នេសាទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា លក្ខខណ្ឌដែលបានអនុម័តដោយមហាសន្និបាតសហគមន៍នេសាទ ស្ដីពីការប្រតិបត្តិផ្ទៃក្នុងរបស់សហគមន៍នេសាទ។

បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់គណៈកម្មការគ្រប់គ្រងសហគមន៍ព្រៃឈើ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា លក្ខខណ្ឌដែលបានអនុម័តដោយគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងសហគមន៍ព្រៃឈើ ស្ដីពីការប្រតិបត្តិផ្ទៃក្នុងរបស់គណៈកម្មការគ្រប់គ្រងសហគមន៍ព្រៃឈើ រួមមាន ចំនួនសមាជិកវត្តមានចាំបាច់ អាណត្តិរបស់គណៈកម្មការគ្រប់គ្រងសហគមន៍ព្រៃឈើ ចំនួនសមាជិកគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងសហគមន៍ព្រៃឈើ និងវិធីសាស្រ្តរៀបចំការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសគណៈកម្មការគ្រប់គ្រងសហគមន៍ព្រៃឈើ។

បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង

?ថ្នាក់ពាក្យជា ហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
មានន័យថា វិធានដែលត្រូវបានអនុម័តដោយក្រុមប្រឹក្សា សម្រាប់កំណត់របៀបរបបធ្វើការងារ ការរៀបចំ និងដំណើរការប្រជុំរបស់ក្រុមប្រឹក្សា។

បទបញ្ជា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ខបង្គាប់ដែលតម្រូវឱ្យប្រតិបត្តិតាម ដូចយ៉ាងវិធានការប៉ូលិសជាដើម ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា មូលដ្ឋាន, ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា លិខិតបទដ្ឋានដែលចេញដោយអង្គការ ឬអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ច។

បទដ្ឋានសង្រា្គម

មានន័យថា វិធានទាំងឡាយណាដែលមានចែងនៅក្នុងច្បាប់អន្តរជាតិ និងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ចរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធនឹងសង្រា្គម។ សិទ្ធិកាតព្វកិច្ចរបស់ភាគីពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងសង្រ្គាមត្រូវគោរពពេលធ្វើសង្គ្រាមមានដូចខាងក្រោម៖ ១. អំឡុងពេលមានសង្គ្រាម ការសម្លាប់ជនស៊ីវិលគ្មានអាវុធដោយចេតនា មិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយ។ ២. ទាហានម្ខាងមិនអាចសម្លាប់ ឬធ្វើឱ្យរបួសដល់ទាហានម្ខាងទៀត ដែលបានចុះចូលហើយនោះទេ។ ៣. មន្ទីរពេទ្យមិនត្រូវបានប៉ះពាល់ ឬវាយប្រហារទេ ក្នុងពេលមានសង្រ្គាម។ ៤. ឈ្លើយសឹកមិនត្រូវបានគេប្រព្រឹត្តដោយអមនុស្សធម៌ ឬធ្វើទារុណកម្មទេ។ ៥. ការចាប់យក ឬសម្លាប់ចំណាប់ខ្មាំងមិនត្រូវអនុញ្ញាឡើយ។ ៦. ទាហានត្រូវពាក់ឯកសណ្ឋានដើម្បីឱ្យគេបានស្គាល់អត្តសញ្ញាណច្បាស់លាស់ជៀសវាងការច្រឡំជាមួយជនស៊ីវិល។ ៧. សមរភូមិត្រូវធ្វើឱ្យឆ្ងាយពីតំបន់ទីក្រុងដែលមានប្រជាជនរស់នៅ។ ៨. នៅពេលត្រូវវាយប្រហារទៅលើទីក្រុងត្រូវទុកពេលវេលាសម្រាប់ជម្លៀសជនស៊ីវិលចេញ។ ៩. ជនស៊ីវិលស្លូតត្រង់ត្រូវទទួលការគាំពារ។

បទដ្ឋាន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) ទីតាំង ហេតុ​ជា​ទី​តម្កល់ ជើង​ទ្រ​ផ្ទាល់; អាសន្ន​ហេតុ គឺ​ហេតុ​ជិត​កៀក​ផ្ទាល់។
ឧទាហរណ៍៖ សីល​មាន​ហិរិ​និង​ឱត្តប្បៈ​ជា​បទដ្ឋាន ឬ​ថា ហិរិ និង ឱត្តប្បៈ ជា​បទដ្ឋាន​របស់​សីល។

                  គោលការណ៍ទុកជាក្បួនខ្នាត ជាកម្រិត។

បទ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( សំ. បា. ) ឧបាយ; រឿង, ហេតុ; ទី; ការរក្សា; ចំណែក; ជើង; ស្នាមជើង; ផ្លូវ; ទំនង, ដំណើរ, ទំនង, ដើមទង ។ គ្វាម, លំនាំ នៃសំឡេងដែលសូត្រឬដែលច្រៀង ។ បទសរភញ្ញ ( ម. ព. សរភញ្ញ ) ។
វគ្គឃ្លាក្នុងពាក្យកាព្យ ដែលអ្នកនិពន្ធថ្លែងពីទុក្ខទោស និងការស្រងេះស្រងោច នាំឱ្យរំភើបចិត្ត ។

                     ដ្បិត (ព. បុ.); (ព. កា.) ចង្អុលប្រាប់ពាក្យ បទ (ដ្បិត) ។
ឧទាហរណ៍៖ ប្រពន្ធឃើញឃាត់ទៅ ប្តីមិនត្រូវថាកុំអ្នក ឯងខឹងលោវាយធាក់ ដោយចិត្តធំបទបានស្រា ។ … ( សាស្ត្រាច្បាប់ប្រុស បណ្ឌិតមៃ ) ។ ម. ព. ដ្បិត ទៀតផង ។

បត្យាប័ន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការបញ្ជូនខ្លួនមនុស្សទោសឧក្រិដ្ឋ ត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតវិញ ។

បត្តិទានមយៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) បុណ្យកើតមានដោយសារការឲ្យចំណែកបុណ្យដែលខ្លួនបានធ្វើហើយដល់អ្នកដទៃ ( ឈ្មោះបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទី ៨ ក្នុងពួកបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទាំង ១០ ) ។ ម. ព. បុញ្ញកិរិយាវត្ថុ ផង ។

បត្តានុមោទនាមយៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បត្តិ + អនុមោទនា + មយ ) បុណ្យកើតមានដោយសារការទទួលត្រេកអរចំពោះចំណែកបុណ្យ ដែលគេជូនឬឧទ្ទិសមកឲ្យខ្លួន ( ឈ្មោះបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទី ៩ ក្នុងពួកបុញ្ញកិរិយាវត្ថុទាំង ១០ ) ។ ម. ព. បុញ្ញកិរិយាវត្ថុ ផង ។

បត្តបិណ្ឌិកង្គៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) អង្គ​របស់​ភិក្ខុ​អ្នក​បរិភោគ​នូវ​ភោជន​តែ​ក្នុង​បាត្រ​ជា​ប្រក្រតី (ឈ្មោះ​ធុតង្គ​ទី ៦ ក្នុង​ពួក​ធុតង្គ​ទាំង ១៣)។

បត់ជើង

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា (ម. ព. ដោះទុក្ខសត្វ) ។

បត់

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា ត្រឡប់តាមទំនង, តាមផ្លូវដដែលមកវិញ, ត្រឡប់ប្រសព្វមុខ ។
ឧទាហរណ៍៖ បត់សំពត់, បត់ស្លឹក, បត់ក្រដាស, បត់តាមផ្លូវដើមមកវិញ ។

                  បត់បែន កិ. ធ្វើឲ្យបត់ពង់ពេន ។

?ថ្នាក់ពាក្យជា គុណនាម 
មានន័យថា ដែលបត់ពង់ពេន, ដែលវៀចពេនព័ទ្ធជាល្បត់ ។
ឧទាហរណ៍៖ ផ្លូវបត់បែន ។

បតិដ្ឋាប័ន

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បតិដ្ឋាកម្មសមាសភាព ការបង្កើត ការផ្ញើប្រាក់ដើម្បីយកកំរៃ ។

បតនី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បត្នី ) ប្រពន្ធ ( ពាក្យនេះខ្មែរយើងប្រើតែក្នុងក្បួនអត្តៈ ) ។

បណ្តូលពេជ្យ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ឈ្មោះវល្លិរឹងមួយប្រភេទ ដុះក្រោមឈើធំៗ ក្នុងព្រៃក្រាស់ និងព្រៃល្បោះ នៃអាស៊ីផ្នែកអាគ្នេយ៍។ ដើមមានរសល្វីងណាស់ គេប្រើសម្រាប់ជាថ្នាំផឹកអោយបរិភោគបាយបាន និងផឹកក្រោយពេលបាយដើម្បីអោយឆាប់រលាយអាហរ។ គេច្រើនត្រាំដើមក្នុងស្រា ជាថ្នាំលើកកម្លាំង។ គ្រូថ្នាំបុរាណប្រើដើមផ្សំធ្វើជាថ្នាំរម្ងាប់រោគសន្លាក់ឆ្អឹង។ គេឆុងឫសព្យាបាលជំងឺគ្រុនចាញ់។

បណ្តឹងរដ្ឋបាលនៅថ្នាក់ក្រោមជាតិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា រដ្ឋបាលសាធារណៈ
មានន័យថា ការតវ៉ា ឬការទាមទារ ឬការមិនពេញចិត្តដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការផ្តល់សេវាសាធារណៈ និងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលរបស់រដ្ឋបាលរាជធានីខេត្ត ក្រុងស្រុក ខណ្ឌ ឃុំ សង្កាត់ និងមន្ទីរ អង្គភាពជំនាញព្រមទាំងភ្នាក់ងារទទួលសមត្ថកិច្ចនៅរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនីមួយៗ។

បណ្តឹងតវ៉ា

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ, គយ, លទ្ធកម្មសាធារណៈ
មានន័យថា វាក្យសព្ទនេះមាននិយមន័យច្រើន ដូចខាងក្រោម៖ ១. ការប្តឹងតវ៉ាទៅនឹងសេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយរបស់ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម ឬក្រុមប្រឹក្សាទទួលបន្ទុកម៉ាកសម្គាល់ភូមិសាស្ត្រទំនិញ។ ២. ការទាមទារ ឬការតវ៉ារបស់អ្នកដេញថ្លៃអំពីដំណើរការលទ្ធកម្មសាធារណៈ ដែលមានភាពមិនប្រក្រតីមុនពេលចុះកិច្ចសន្យាលទ្ធកម្ម។

បណ្តឹងជំទាស់

?ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា បណ្តឹងជំទាស់ទៅនឹងការចុះបញ្ជីម៉ាកសម្គាល់ភូមិសាស្ត្រទំនិញណាមួយពីសំណាក់បុគ្គលពាក់ព័ន្ធ។

បណ្តាភាគីនៃវិវាទណាមួយ បណ្តាភាគីនៃវិវាទជាក់លាក់ណាមួយ ឬបណ្តាភាគីពាក់ព័ន្ធ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា ភាគីតវ៉ា និងភាគីត្រូវបានតវ៉ា។

បណ្តាប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចអន្តរកាល

?ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា បណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុបកណ្តាល អឺរ៉ុបខាងកើត និងអតីតសហភាពសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀត ដែលស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលផ្លាស់ប្តូរពីសេដ្ឋកិច្ចគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋទៅសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ។

បណ្តាប្រទេសក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ២

?ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា បណ្តាប្រទេសជាអង្គការសហប្រតិបត្តការសេដ្ឋកិច្ច និងអភិវឌ្ឍន៍ (OECD) ទាំងអស់ដែលស្ថិតក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ២នៃអនុសញ្ញាក្របខណ្ឌសហប្រជាជាតិស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ នៅក្នុងមាត្រា៤.២ (g) នៃអនុសញ្ញានេះ បណ្តាប្រទេសទាំងនេះ និងផ្តល់ធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ដើម្បីជួយបណ្តាលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ឱ្យអនុវត្តកាតព្វកិច្ចរបស់ពួកគេ ដូចជាការរៀបចំរបាយការណ៍ជាតិជាដើម។ បណ្តាប្រទេសក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ២ ក៏នឹងត្រូវជំរុញការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាបរិស្ថានប្រកបដោយសុវត្ថិភាពដល់បណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផងដែរ។

បណ្តាប្រទេសក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ ១

?ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា បណ្តាប្រទេសជាអង្គការសហប្រតិបត្តការសេដ្ឋកិច្ច និងអភិវឌ្ឍន៍ (OECD) និងបណ្តាប្រទេសសេដ្ឋកិច្ចអន្តរកាលទាំងអស់ ដែលស្ថិតក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ១ (ដូចវិសោធនកម្មក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨) នៃអនុសញ្ញាក្របខណ្ឌសហប្រជាជាតិ ស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

បណ្តាប្រទេសក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ B

?ថ្នាក់ពាក្យជា បច្ចេកសព្ទបរិស្ថាន
មានន័យថា បណ្តាប្រទេសស្ថិតក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ B នៃពិធីសារក្យូតូ ដែលបានឯកភាពទៅនឹងការកំណត់គោលដៅបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់របស់ពួកគេ (ដោយរួមទាំងបណ្តាប្រទេសស្ថិតក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ១ទាំងអស់) ។

បណ្តាថ្ងៃ

?ថ្នាក់ពាក្យជា គយ
មានន័យថា បណ្តាថ្ងៃនៃប្រតិទិន ដែលរួមទាំង ថ្ងៃចុងសប្តាហ៍ និងថ្ងៃសម្រាក។

បណ្តាញរួម

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា បណ្ដាញទាំងឡាយណា ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រតិបត្តិករទូរគមនាគមន៍ពីរ ឬច្រើន។

បណ្តាញទូរគមនាគមន៍

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ប្រព័ន្ធដែលប្រើ ឬមានសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់សេវាកម្មទូរគមនាគមន៍។

បណ្ណែ

?ថ្នាក់ពាក្យជា កិរិយាសព្ទ
មានន័យថា និយាយណែឲ្យយល់ គឺនិយាយឲ្យតម្រួយជាទំនងលំអានឲ្យល្មមយល់បាន ។
ឧទាហរណ៍៖ កុំតែបានបងបណ្ណែការហ្នឹង ប្រហែលជាឥតកើតទេ ។

បណ្ណី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ក្រដាសមួយសន្លឹកដែលគេបត់ជាច្រើនផ្នត់ ។

បណ្ណាសពិធី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា បណ្ណាសាយុក៍ ពិធីរំលឹកខួបហាសិបឆ្នាំ មនុស្ស ឬអ្វីៗដែលចួបចូល​ហាសិបឆ្នាំ ។

បណ្ណាល័យសាស្រ្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា វិជ្ជាខាងការថែរក្សា និងទុកដាក់នូវសៀវភៅក្បួនតម្រា ។

បណ្ណាល័យ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បណ្ណាលយ; សំ. បណ៌ាលយ ) ផ្ទះឬទីកន្លែងសម្រាប់តម្កល់ទុកនូវសៀវភៅ, គម្ពីរ, ក្បួនច្បាប់ផ្សេងៗ ។

ឧទាហរណ៍៖ ខ្ចី​សៀវភៅ​ពី​បណ្ណាល័យ គប្បី​យក​សៀវភៅ​ដែល​ខ្ចី​ទៅ​ជូន​បណ្ណល័យ​វិញ​តាម​កំណត់​ច្បាប់។

                      ការប្រមូលទុកនូវសៀវភៅអាន ក្បួនតម្រា ទីរក្សាទុកនូវសៀវភៅទាំងនេះ ។

បណ្ណារក្ស

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( ម. ព. បណ្ណារក្ខ ) ។
អ្នករក្សា មើលថែទាំបណ្ណាល័យ ។

បណ្ណារក្ខ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បណ្ណារក្ខ; សំ. បណ៌ារក្ស ) អ្នកថែទាំរក្សាទុកនូវសៀវភៅ, ឯកសារ, សាស្ត្រា, គម្ពីរ, ក្បួនខ្នាតផ្សេងៗ, អ្នកកាន់កាប់បណ្ណាល័យ ។
ឧទាហរណ៍៖ ត្រូវប្រគល់សៀវភៅទាំងអស់នេះដល់បណ្ណារក្ខ ដើម្បីចុះក្នុងបញ្ជីហើយរក្សាទុកសម្រាប់បណ្ណាល័យតទៅ ។

បណ្ណាធិការ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បណ៌ាធិការ ) អធិការនៃសារពត៌មាន, អ្នកកាន់កាប់ឬទទួលខុសត្រូវខាងកាសែត ឬ ទស្សនាវដ្ដីផ្សេងៗ ។
អ្នកកាន់កាប់ អ្នកចាត់ចែងមើលការខុសត្រូវ ។

បណ្ណាគារិក

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.) អ្នក​កាន់​ក្នុង​បណ្ណាគារ; ម្ចាស់​បណ្ណាគារ។ ស្រ្តី​ជា បណ្ណាគារិកា។

បណ្ណាគារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បណ៌ាគារ ) ផ្ទះជាវសៀវភៅ, សាស្ត្រា, ក្បួន, ច្បាប់ ។
ផ្ទះលក់សៀវភៅលាយដោយគ្រឿងប្រើក្នុងការិយាល័យ និងសិក្ខូបករណ៍ ។

បណ្ណាក់

មានន័យថា ផ្តល់ប្រាក់​ ឬទំនិញ និងទទួលប្រាក់​​ ឬទំនិញដែលលក្រោយមកអ្នកទទួលប្រាក់ ឬទំនិញនោះត្រូវសងតាមចំនួន និងពេលកំណត់តាមការព្រមព្រៀង។

បណ្ណាការ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បណ៌ាការ ) ជំនូន, ភ័ស្តុភារ, តង្វាយ; ច្រើននិយាយក្លាយជា បណ្ដាការ ( គួរប្រើ បណ្ណាការ វិញទើបត្រឹមត្រង់តាមប្រភពនៃពាក្យ ) ។
ជំនូន ដង្វាយ របស់បន្តិចបន្តួចដែលឱ្យដល់អ្នកដទៃ ដោយក្តីគួរសម ។

បណ្ណឥណពន្ធ

មានន័យថា បណ្ណប្រើសម្រាប់ទូទាត់ថ្លៃទំនិញ ឬសេវាតាមចំនួនប្រាក់ដែលមាននៅក្នុងគណនីរបស់ម្ចាស់បណ្ណ។

បណ្ណឥណទាន

មានន័យថា បណ្ណប្រើសម្រាប់ទូទាត់ថ្លៃទំនិញ ឬសេវាតាមចំនួនប្រាក់ដែលធនាគារបានកំណត់ ហើយទូទាត់ឱ្យទៅធនាគារវិញនៅពេលក្រោយ។

បណ្ណអេធីអឹម/កាតអេធីអឹម

មានន័យថា បណ្ណដែលអតិថិជនប្រើជាមួយម៉ាស៊ីនអេធីអឹម/ម៉ាស៊ីនប្រតិបត្តិការធនាគារស្វ័យប្រវត្តសម្រាប់ធ្វើប្រតិបត្តិការជាមួយធនាគារតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក។

បណ្ណសាលា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) សាលាប្រក់ស្លឹក, រោងប្រក់ស្លឹក ឬតូប, ខ្ទមប្រក់ស្លឹក ។

បណ្ណសារឯកជន

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ឯកសារទាំងឡាយដែលបានបង្កើតឡើង ឬបានទទួលដោយរូបវន្តបុគ្គល ឬនីតិបុគ្គលនៃនីតិឯកជន។

បណ្ណសារស្ថាពរ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ឯកសារដែលបានឆ្លងកាត់ការវាយតម្លៃ និងចាត់ទុកថាជាឯកសារប្រវត្តិសាស្រ្ត សម្រាប់បម្រើផលប្រយោជន៍សាធារណៈ ត្រូវបានថែរក្សាទុកនៅបណ្ណសារដ្ឋានជាតិនៃកម្ពុជា ដោយមិនកំណត់រយៈពេល។

បណ្ណសារសាធារណៈ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា បណ្ណសាររដ្ឋបាល ដែលក្នុងនោះមានបណ្ណសារចរន្ត អន្តរបណ្ណសារ និងបណ្ណសារស្ថាពរ។

បណ្ណសារចរន្ត

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ឯកសារដែលក្រសួង ស្ថាប័ន ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ឃុំ សង្កាត់ គ្រឹះស្ថានសាធារណៈ សហគ្រាសសាធារណៈ ឬគ្រឹះស្ថានឯកជន សហគ្រាសឯកជន ដែលទទួលបន្ទុកបម្រើសេវាសាធារណៈ បានបង្កើត ឬបានទទួល និងដែលកំពុងប្រើប្រាស់ក្នុងសកម្មភាពការងារនៅឡើយ។

បណ្ណសារ

?ថ្នាក់ពាក្យជា ទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ
មានន័យថា ឯកសារទាំងឡាយ ទោះបីស្ថិតក្នុងកាលបរិច្ឆេទក្នុងទម្រង់ ឬប្រភេទបែបណាក៏ដោយដែលរូបវន្តបុគ្គល ឬនីតិបុគ្គលនៃនីតិសាធារណៈ ឬនីតិឯកជនបានបង្កើតឡើង ឬបានទទួលក្នុងការបំពេញសកម្មភាពរបស់ខ្លួន។

បណ្ណប្រកាស

មានន័យថា បរិយាយបណ្ណជាក្រដាស ឬសន្លឹកធ្វើអំពីវត្ថុផ្សេងៗដែលបានបោះពុម្ព និងរចនាឡើងមួយ ឬច្រើនទំព័របត់ជាពីរបីផ្នត់ (ជាពិសេស dépliant) សម្រាប់ចែកជូនដោយមិនគិតថ្លៃដើម្បីផ្តល់ព៌ត័មានអំពីអ្វីមួយ។

បណ្ណបង់ប្រាក់មុន/កាតបង់ប្រាក់មុន

មានន័យថា បណ្ណមួយប្រភេទដែលគេប្រើសម្រាប់ទូទាត់ថ្លៃទំនិញ ឬសេវាជាក់លាក់ជំនួសការទូរទាត់ជាប្រាក់ ក្រោយពីគេបញ្ចូលប្រាក់មុនក្នុងគណនី។

បណ្ណធនាគារ

មានន័យថា ឧបករណ៍ទូទាត់មួយប្រភេទ ដែលធនាគារពាណិជ្ជចេញឱ្យអតិថិន ដើម្បីឱ្យអ្នកកាន់បណ្ណនោះអាចដកប្រាក់ក្នុងចំនួនជាក់លាក់មួយពីគណនីរបស់ធនាគារនេះ ដែលមាននៅធនាគារអន្តរការី ឬធនាគារផ្សេងនៅឯក្រៅប្រទេស។ ជាទូទៅបណ្ណធនាគារត្រូវបានគេប្រើជាឧបករណ៍សុវត្ថិភាពមួយ ដើម្បីទូទាត់ប្រាក់នៅក្រៅប្រទេស។

បណ្ណង្គជាតិ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា រុក្ខជាតិពួកមួយច្រើនដុះនៅដីស្រឡះមានខ្សាច់ច្រើន ដូចជា​ដើម​កណ្តោលបាត​ ។

បណ្ឌុ​រោគ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា (បា.),(សំ.) (បាណ្ឌុ​រោគ) រោគ​លឿង រោគ​ស្គម​លឿង។

បណ្ឌុកម្ពលសិលា

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា.; សំ. បាណ្ឌុកម្ពលឝិលា ) ថ្មមានសម្បុរដូចសំពត់កម្ពលលឿងទុំ; ជាឈ្មោះថ្មទិព្វជាអាសនៈនៃព្រះឥន្ទនាឋានត្រ័យត្រិង្សសួគ៌ ។ មានតំណាលក្នុងគម្ពីរខាងពុទ្ធសាសនាថា កាលបើព្រះឥន្ទត្រូវការគង់កំសាន្តមួយដងមួយកាលលើផ្ទៃថ្មទិព្វនេះ ផ្ទៃនៃសិលាសនៈនេះទ្រុឌផតចុះត្រឹមពាក់កណ្ដាលព្រះកាយ, កាលព្រះឥន្ទទ្រង់ក្រោកពីទីនេះ ផ្ទៃនៃអាសនៈនេះ ក៏ប៉ោងរាបស្មើដូចប្រក្រតីឡើងវិញ; កាលបើមានហេតុអ្វីមួយប្លែកគួរឲ្យព្រះឥន្ទរំពឹងមើល, ផ្ទៃនៃសិលាសនៈទិព្វនេះ ក៏រឹងក្ដៅឧណ្ហៗខុសពីកាលសព្វដងដែលឥតហេតុ, ព្រះឥន្ទក៏រំពឹងភ្លាមរកហេតុប្លែកនេះ, លុះជ្រាបហើយ ក៏ស្តេចយាងចុះពីឋានត្រ័យត្រិង្សភ្លាមមកកាន់ឋានមនុស្សឆ្ពោះត្រង់ទីដែលព្រះអង្គត្រូវបំពេញករណីយកិច្ចនោះ; ឬជួនកាលទ្រង់មានព្រះបញ្ជាឲ្យវិស្សកម្មទេវបុត្រ ចុះមកបំពេញកិច្ចជាតំណាងព្រះអង្គ . . . ។

បណ្ឌិតសន្និបាត

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ការប្រជុំនៃអ្នកប្រាជ្ញ ឬអ្នកមានឈ្មោះល្បី ការប្រជុំដំកង់គ្នា ។

បណ្ឌិតមានះ

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. បណ្ឌិតមាន ) ការប្រកាន់ថាខ្លួនជាបណ្ឌិត គឺមានះរបស់អ្នកល្ងង់ដែលលើកខ្លួនដោយប្រកាន់ថាខ្លួនជាអ្នកប្រាជ្ញ ។

បណ្ឌិតមានី

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ( បា. ) អ្នកមានមានះថាខ្លួនជាបណ្ឌិត; មានអត្ថន័យថា អ្នកមានចំណេះវិជ្ជាប្រកាន់ថា គ្មានអ្នកណាមានចំណេះស្មើនឹងខ្លួន ( អ្នកនេះស្លាប់ចំណេះត្រឹមតែប៉ុណ្ណឹង ); អ្នកមានចំណេះព្រួលៗប្រកាន់ថាឥតមានអ្នកណាចេះជាងខ្លួន ( អ្នកនេះអស់មានផ្លូវចេះតទៅទៀត គឺមានតែរេចរិលចំណេះនោះទៅវិញ ) ។ ស្ត្រីជា បណ្ឌិតមានិនី ។ ព. ផ្ទ. ពាលមានី, ពាលមានិនី ។

បណ្ឌិតភាសិតc

?ថ្នាក់ពាក្យជា នាមសព្ទ
មានន័យថា ពាក្យ សំដីរបស់បណ្ឌិតដែលគួរចងចាំ ដូចយ៉ាងពាក្យថា “ ទោសខ្លួន​ប៉ុនគល់ មិនយល់ប៉ុនសក់” ជាដើម ឬថា ស្លៀកស្បង់មិនកោរសក់ ដូច្នេះ ។